Cán bộ tiếp dân, Phòng Tiếp dân (thuộc Văn phòng UBND TP Cần Thơ) tiếp nhận đơn thư khiếu nại của người dân.

Những năm gần đây, mặc dù UBND TP Cần Thơ đã thường xuyên chỉ đạo Thanh tra Nhà nước thành phố và lực lượng thanh tra chuyên ngành (trực thuộc các sở, ngành) tập trung giải quyết, nhưng hiện nay số vụ khiếu nại còn tồn đọng khá cao. Trong đó, chủ yếu là khiếu nại về chính sách bồi thường khi thu hồi đất (chiếm khoảng 50% tổng số đơn thư khiếu nại, tố cáo). Đợt giám sát của Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân TP Cần Thơ, mới đây cho thấy để giải quyết tình trạng này, cần phải có giải pháp căn cơ.

Cần phân định thẩm quyền rạch ròi

Mới đây, Ban Pháp chế Hội đồng Nhân dân (HĐND) TP Cần Thơ đã giám sát việc chấp hành pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Văn phòng UBND thành phố, Thanh tra Nhà nước và Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố. Từ năm 2007 đến nay, các cơ quan này đã nhận được khoảng 3.000 đơn thư khiếu nại, tố cáo (tuy nhiên, thực tế số vụ việc khiếu nại, tố cáo chỉ chiếm khoảng 2/3 tổng số đơn thư vì có nhiều đơn thư gửi trùng lắp, gửi nhiều lần). Trong đó, chủ yếu là khiếu nại về chính sách bồi thường khi thu hồi đất, khiếu nại liên quan đến quyền sử dụng đất. Mặc dù UBND thành phố Cần Thơ đã thường xuyên chỉ đạo Thanh tra Nhà nước thành phố và lực lượng thanh tra chuyên ngành tập trung giải quyết, nhưng hiện nay số vụ việc khiếu nại còn tồn đọng khá cao (khoảng 500 vụ việc). Nguyên nhân tồn đọng chủ yếu là do vụ việc phức tạp, thẩm quyền giải quyết còn chồng chéo nên không xác định rõ được trách nhiệm giải quyết các vụ việc này thuộc cơ quan nào, ngành nào, cấp nào...

Ông Nguyễn Văn Bê, Chánh Thanh tra Nhà nước TP Cần Thơ, cho biết: “Nhiều dự án, khi tiến hành bồi thường, hỗ trợ cho công dân, đã có quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường, hỗ trợ và đã tiến hành chi trả nhưng lại không có quyết định thu hồi đất của cơ quan chức năng. Khi công dân khiếu nại, rất khó có cơ sở để xử lý vì dự án đã thực hiện sai quy trình. Trong trường hợp này, nếu cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất lại, sẽ làm phát sinh nhiều phức tạp mới. Hơn nữa, một số dự án, Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt nhưng khi phát sinh khiếu kiện, lại giao cho Chủ tịch UBND quận, huyện giải quyết lần đầu; Chủ tịch UBND thành phố giải quyết khiếu nại lần tiếp theo. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo, cơ quan nào ban hành quyết định hành chính thì cơ quan chịu trách nhiệm giải quyết khi có khiếu nại.

Sự chồng chéo thẩm quyền giải quyết còn thể hiện ở chỗ, nhiều vụ việc sau khi Thanh tra chuyên ngành giải quyết vẫn tiếp tục bị khiếu nại. Sau đó, vụ việc được chuyển đến Thanh tra Nhà nước thành phố Cần Thơ hay Tòa án thụ lý giải quyết. Tuy nhiên, khi các cơ quan này nhận được đơn khiếu kiện, lại chuyển về thanh tra chuyên ngành đề nghị trả lời đúng hay sai! Từ đó, vụ việc bị chuyển tới, chuyển lui, không giải quyết dứt điểm. Ông Nguyễn Văn Hồng, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố, cho biết: “Vụ việc thanh tra Sở giải quyết không nổi, mới đề nghị chuyển đến tòa án hoặc thanh tra nhà nước. Theo đó, các cơ quan này phải căn cứ vào chức năng, thẩm quyền giải quyết, để phán quyết đúng, sai, nhưng hiện nay không mấy vụ việc khiếu kiện được thực hiện theo cách này”.

Tại buổi giám sát về công tác khiếu nại, tố cáo, bà Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, nói: “Vấn đề phân định thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện vẫn còn nhiều chồng chéo, dẫn đến cơ quan có trách nhiệm đùn đẩy, né tránh. Theo tôi, UBND thành phố cần phải ban hành quy chế trong thực hiện công tác này, để phân định rạch ròi thẩm quyền giải quyết và để có cơ sở phát hiện, xử lý những cơ quan, đơn vị né tránh trách nhiệm”.

Kiểm tra chặt chẽ khi thi hành quyết định giải quyết khiếu nại

Hiện nay, có một bất cập khác trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo là các cơ quan giải quyết khiếu nại mới chỉ tập trung xem xét vụ việc, ra quyết định giải quyết chứ chưa kiểm tra, theo dõi kết quả giải quyết khiếu nại. Do đó, có nhiều vụ việc, cơ quan có thẩm quyền đã ra quyết định giải quyết, nhưng trong thực tế người có quyền lợi vẫn không được hưởng theo quyết định đã ban hành.

Trong đợt giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo vừa qua của HĐND thành phố, khi Đoàn giám sát yêu cầu Văn phòng UBND thành phố, Thanh tra Nhà nước và Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố báo cáo kết quả triển khai thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại thì các đơn vị này đều khẳng định là... không thể! Ông Nguyễn Văn Hồng, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, thừa nhận: “Vấn đề này khó thống kê được. Chỉ khi nào người có quyền lợi không được bên có nghĩa vụ thi hành theo quyết định, tiếp tục khiếu nại thì Sở mới biết”. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến một số vụ việc, dù đã có quyết định giải quyết cuối cùng, nhưng người dân vẫn cứ khiếu kiện.

Ông Nguyễn Văn Bê, Chánh thanh tra Nhà nước TP Cần Thơ, cũng khẳng định: “Thanh tra thành phố chỉ theo dõi việc triển khai thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đối với một số vụ việc mà Thanh tra nhà nước tham mưu. Các vụ việc khác, do thành phố chưa có quy định giao cho cơ quan nào làm đầu mối tổng hợp, theo dõi nên không thể nắm được”.

Hạn chế khiếu kiện từ “gốc”

TP Cần Thơ đang trong quá trình thực hiện đô thị hóa, nên thời gian qua, vụ việc khiếu kiện trong lĩnh vực bồi thường giải tỏa, giải phóng mặt bằng tăng đột biến. Nguyên nhân: một số dự án thực hiện không tuân thủ đúng quy định của pháp luật, như chưa quan tâm đến việc tái định cư trước khi di dời; chậm công bố, công bố không đầy đủ chính sách bồi thường, giải tỏa... Hơn nữa, do thành phố chưa ban hành được quy định về trình tự, thủ tục khi thực hiện các dự án, nên cùng một công tác nhưng mỗi địa phương thực hiện mỗi khác. Sự khác biệt này còn thể hiện ngay trong cùng một dự án, công trình, khiến tình trạng khiếu kiện trong dân tăng.

Về vấn đề này, ông Phạm Văn Hiểu, Giám đốc Sở Tư pháp, thành viên đoàn giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của HĐND thành phố, cho biết: Để giải quyết dứt điểm, hạn chế khiếu kiện trong bồi thường, giải tỏa không phải chỉ là xây dựng cơ sở pháp lý để giải quyết. Vấn đề mấu chốt ở đây là làm sao không để người dân có nhà đất bị ảnh hưởng bởi dự án, công trình xây dựng khiếu kiện. Thật ra, thời gian qua, không phải tất cả các phương án bồi thường giải tỏa đều lập sai, mà có rất nhiều dự án dân khiếu kiện là do cơ quan, cán bộ triển khai thực hiện sai. Ông Phạm Văn Hiểu kiến nghị: “Khi lập phương án bồi thường giải tỏa, cần phải thực hiện nghiêm nguyên tắc công khai, dân chủ, lấy ý kiến đóng góp trong dân. Khi phương án đã được phê duyệt, ngành chức năng cần tổ chức tập huấn cho cơ quan, đơn vị và cán bộ thực thi nắm vững phương án này. Đừng sợ tốn kinh phí, thời gian tập huấn. Vì tập huấn chỉ mất chừng 5 – 7 ngày, còn nếu để xảy ra sai sót dân khiếu kiện kéo dài thì việc tốn kém ấy lên đến hàng chục, hàng trăm lần, ảnh hưởng đến an ninh trật tự địa phương”.

Cách nhìn nhận và nêu phương cách gỡ vấn đề từ “gốc” này được nhiều cơ quan, đơn vị đồng tình. Hy vọng, với những giải pháp căn cơ và quyết tâm từ nhiều phía, tình trạng khiếu nại trên địa bàn thành phố sẽ giảm.

• Bài, ảnh: NGUYỄN THANH