Kinh tế

Bà Võ Thị Thu Hương, Phó Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh ĐBSCL:

Cải thiện môi trường kinh doanh - Động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu và năng lực đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ có thể đầu tư đổi mới sáng tạo khi hoạt động trong môi trường kinh doanh thuận lợi. Do đó, cải thiện môi trường kinh doanh chính là đòn bẩy thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới. Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ xoay quanh vấn đề này, bà Võ Thị Thu Hương cho biết:

- Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo không phải là điểm khởi đầu mà là kết quả của quá trình tích lũy nguồn lực. Doanh nghiệp chỉ có thể đầu tư cho nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số hay công nghệ mới khi có thị trường đủ ổn định, có dòng tiền đủ mạnh, có nguồn nhân lực phù hợp và được hoạt động trong một môi trường kinh doanh thuận lợi.

Vì vậy, nếu mong muốn nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo (PII) của TP Cần Thơ trong giai đoạn tới, cần nhìn nhận mối quan hệ hữu cơ giữa môi trường kinh doanh và đổi mới sáng tạo. Trong đó, cải thiện môi trường kinh doanh không chỉ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển mà còn là giải pháp căn cơ để tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo.

Theo bà, TP Cần Thơ hiện đang ở vị trí nào trong bức tranh đổi mới sáng tạo?

- Doanh nghiệp Cần Thơ đã hình thành những nền tảng nhất định cho đổi mới sáng tạo. Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D đạt 5,77%, cao hơn một số địa phương và không chênh lệch nhiều so với Hải Phòng. Tuy nhiên, khoảng cách với nhóm dẫn đầu như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh vẫn còn khá rõ, đặc biệt ở mức đầu tư dành cho đổi mới sáng tạo và kết quả đổi mới sáng tạo tổng hợp. Doanh nghiệp Cần Thơ không thể đứng ngoài xu hướng đổi mới sáng tạo, nhưng vẫn cần thêm điều kiện để nâng quy mô và chất lượng các hoạt động đổi mới trong thời gian tới.

Trong phương pháp luận về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025, các nhóm chỉ số về tính minh bạch, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và chính quyền kiến tạo được xác định là có tác động lớn đến đầu tư và đổi mới sáng tạo. Cần Thơ đang duy trì mặt bằng khá tích cực về minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, ở những nội dung liên quan đến vai trò kiến tạo, tính chủ động trong hỗ trợ doanh nghiệp và khả năng phối hợp thực thi chính sách vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục hoàn thiện. Đây chính là những điều kiện quan trọng giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi ra quyết định đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm mới.

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP Liên hiệp Kim Xuân.

Đổi mới sáng tạo không phải là một câu chuyện tách biệt với hoạt động sản xuất kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đầu tư thỏa đáng cho đổi mới sáng tạo, nguyên nhân đến từ đâu?

- Dữ liệu từ PCI 2025 phản ánh tương đối đầy đủ thực trạng môi trường kinh doanh và năng lực đổi mới sáng tạo của khu vực doanh nghiệp trong năm 2025. Tuy nhiên, kể từ thời điểm khảo sát PCI đến nay, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đối diện với nhiều biến động mới từ môi trường kinh tế trong nước và quốc tế.

Doanh nghiệp đang chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố mới như tăng trưởng kinh tế thế giới chậm, biến động địa chính trị, sự gia tăng các hàng rào kỹ thuật thị trường lớn... Trong nước, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang bước vào giai đoạn thích ứng với những thay đổi quan trọng về thể chế, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương mới với yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, minh bạch hóa và quản trị hiện đại. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thiếu nhu cầu đổi mới sáng tạo nhưng đang phải ưu tiên giải quyết các vấn đề mang tính nền tảng của hoạt động sản xuất kinh doanh.

Khó khăn được doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất hiện nay là thị trường và đơn hàng. Nhiều doanh nghiệp cho biết đơn hàng xuất khẩu giảm, việc tìm kiếm khách hàng mới khó khăn hơn, sức mua trong nước phục hồi chậm và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Trong điều kiện như vậy, những khoản đầu tư dài hạn cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số thường bị trì hoãn.

Bên cạnh đó, vốn vẫn tiếp tục là thách thức lớn. Trong khi các dự án đổi mới công nghệ, chuyển đổi số hoặc nghiên cứu phát triển đều đòi hỏi chi phí đầu tư đáng kể và thời gian hoàn vốn dài, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn. Không ít doanh nghiệp buộc phải ưu tiên duy trì hoạt động hiện hữu trước khi nghĩ đến những khoản đầu tư cho tương lai.

Song song đó, bài toán nhân lực chất lượng cao ngày càng nổi lên rõ nét. Khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn chuyển đổi số sâu hơn, đây sẽ là một trong những rào cản lớn nhất của đổi mới sáng tạo khi trình độ số hóa của các doanh nghiệp trong khu vực ASEAN, quốc tế không ngừng nâng cao.

Khảo sát cũng cho thấy, nhu cầu ngày càng lớn của doanh nghiệp về kết nối thị trường, kết nối đối tác, kết nối công nghệ và kết nối với các trường đại học, viện nghiên cứu. Điều này phản ánh một thực tế rằng doanh nghiệp không chỉ cần vốn mà còn cần tri thức, công nghệ, chuyên gia và một hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh để chuyển hóa nhu cầu đổi mới thành hành động cụ thể.

Từ thực tế trên, bà có thể “hiến kế” và đề xuất giải pháp cho hoạt động đầu tư đổi mới sáng tạo của TP Cần Thơ?

- Như đã nói ngay từ đầu, nâng cao PII của TP Cần Thơ không chỉ là câu chuyện của khoa học công nghệ mà trước hết là câu chuyện của môi trường kinh doanh và năng lực doanh nghiệp.

Vì vậy, thành phố cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng kiến tạo và đồng hành cùng doanh nghiệp. Cụ thể, tiếp tục nâng cao chất lượng thực thi chính sách, tăng khả năng dự báo, đẩy mạnh công khai minh bạch thông tin và giảm chi phí tuân thủ sẽ góp phần giải phóng nguồn lực cho doanh nghiệp.

Quan tâm nhiều hơn đến việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường thông qua tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, đa dạng hóa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sẽ giúp doanh nghiệp tăng khả năng tích lũy nguồn lực, từ đó có điều kiện dành nhiều nguồn lực hơn cho đổi mới sáng tạo.

Về tiếp cận tài chính, cần nghiên cứu mở rộng các cơ chế phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp như hỗ trợ chuyển đổi số, hỗ trợ tư vấn công nghệ, hỗ trợ tiếp cận các quỹ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và tín dụng xanh. Đồng thời, cần thúc đẩy mạnh hơn hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng kết nối doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ.

Cuối cùng, việc phát triển hạ tầng dữ liệu, dữ liệu mở và các nền tảng số phục vụ doanh nghiệp cũng cần được tiếp tục quan tâm. Hạ tầng số với sự tham gia điều hành, quản lý của nhà nước đang trở thành một nguồn lực phát triển quan trọng không kém vốn, lao động hay đất đai và sẽ đóng vai trò ngày càng lớn trong quá trình thương mại hóa các sản phẩm trong quá trình đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Xin cảm ơn bà!

MỸ THANH (thực hiện)

Chia sẻ bài viết

Từ khóa

đổi mới sáng tạo doanh nghiệp bà Võ Thị Thu Hương

BÌNH LUẬN