Hiện nay, nhiều trường trung cấp, cao đẳng nghề trên địa bàn TP Cần Thơ đang phải đối mặt với không ít khó khăn do cơ sở vật chất hạn hẹp, trang thiết bị cũ kỹ, xuống cấp. Thế nhưng, lại có một nghịch lý khác là một số trường được đầu tư trang thiết bị mới, hiện đại nhưng lại thiếu người học, hiệu quả sử dụng chưa cao.

Giờ thực hành ở Trường Trung học Giao thông Vận tải (TH GTVT) miền Nam, trong khuôn viên chật hẹp, các học viên chen chúc nhau lái thử xe. Nhìn cảnh này, ông Phạm Đình Sự, Hiệu trưởng Trường TH GTVT miền Nam, bức xúc: “Qui mô học sinh ngày càng tăng nhưng trường vẫn chưa có khu thực hành riêng. Định hướng của trường là nâng cấp, phát triển lên thành trường cao đẳng nhưng hiện nay đang gặp khó khăn vì cơ sở vật chất hạn chế”. Năm 2006, UBND TP Cần Thơ đã ký quyết định giao 8 ha đất ở phường Long Hòa (quận Bình Thủy) cho Trường TH GTVT miền Nam để xây dựng khu thực hành nhưng do thiếu vốn, không thể bồi hoàn giải phóng mặt bằng, trường đã phải trả lại đất cho thành phố.

Giáo viên Trường Trung học Giao thông Vận tải miền Nam hướng dẫn học sinh cách hàn kim loại.

Cơ sở vật chất đã thế, trang thiết bị của trường cũng không khá hơn. Đa số các thiết bị thực hành đều lạc hậu. Nhiều xe lu, xe ủi, xe cuốc công trình... đã được sử dụng trên 30 năm. Ông Phạm Đình Sự nói: “Trang thiết bị đã cũ, lại còn thiếu, không đủ để giáo viên, học sinh thực hành”. Trong giờ thực hành hàn kim loại, gần 30 học viên tham gia nhưng chỉ có 2 bàn hàn. Các học sinh phải luân phiên nhau đứng máy, chờ đợi đến lượt mình thực hành. Thầy Phạm Văn Hải, giáo viên Trường TH GTVT miền Nam, cho biết: “Hiện nay, ở xưởng chỉ có 4 máy hàn, 2 máy hàn bằng tay và 2 máy bán tự động. Để dạy thực hành hiệu quả, mỗi nhóm từ 3-4 học sinh/ máy nhưng do trường thiếu trang thiết bị, đành sắp xếp mỗi nhóm từ 7-8 học sinh/máy”. Thiếu máy móc, học sinh phải chờ đợi lẫn nhau, rất mệt mỏi.

Thiết bị thiếu, lạc hậu là tình trạng chung của hầu hết các trường cao đẳng, trung cấp, trường nghề. Bà Nguyễn Mỹ Loan, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ, cho biết: “Trang thiết bị của trường đều có tuổi đời từ vài chục năm trở lên. Hàng năm, trường đều sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị nhưng số máy còn sử dụng được chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ở ngành cơ khí, có máy tiện mới nhưng không đủ, trường phải sử dụng cả máy cũ”. Theo đánh giá của Sở Lao động- Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ, hiện nay, các trang thiết bị ở trường nghề chỉ đáp ứng một phần nhu cầu dạy và học. Một số trang thiết bị được đầu tư trên dưới 20 năm vẫn còn tiếp tục đưa vào sử dụng. Các thiết bị chuyên ngành còn thiếu thốn. Thực trạng này đã và đang ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của các trường.

Trong khi nhiều trường thiếu trang thiết bị, thiết bị lạc hậu thì đối với một số ngành ở một số trường được trang bị thiết bị hiện đại thì lại thiếu người học. Ông Lê Văn Diện, Trưởng Phòng Quản lý- Đào tạo nghề thuộc Sở Lao động Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ, cho biết: “ Hiệu quả sử dụng trang thiết bị đào tạo nghề chất lượng cao còn hạn chế. Nguyên nhân là do các trường thiếu nguồn tuyển sinh”.

Năm học 2007-2008, Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ nhập về một số trang thiết bị hiện đại để đào tạo ngành hàn. Thế nhưng, khâu tuyển sinh ngành này gặp khó khăn, chỉ có một vài học sinh đăng ký học nên trường không mở được lớp. Bà Nguyễn Mỹ Loan, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ, thừa nhận: “Chúng tôi phải chuyển những học sinh đăng ký vào ngành hàn sang học các ngành khác. Trang thiết bị hiện đại của ngành hàn còn được sử dụng phục vụ cho các học sinh bậc công nhân kỹ thuật, cho một số môn học trong chương trình của các lớp cao đẳng tiện, phay... Thế nhưng có thể nói trường vẫn chưa sử dụng hết công suất của các thiết bị này”.

Theo nhận xét của ông Tăng Hồng, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Cơ khí Sông Hậu, mặc dù những năm gần đây, các trường nghề, trung cấp, cao đẳng nghề đã nỗ lực hiện đại hóa trang thiết bị nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ông Hồng nói: “Thiết bị giảng dạy ở các trường nghề vẫn còn lạc hậu; ít có thiết bị hiện đại. Thời lượng dành cho học sinh, sinh viên thực hành không nhiều. Vì thế, sinh viên, học sinh các trường nghề ra trường còn yếu kỹ năng thực hành. Tôi nghĩ, các trường nên tận dụng trang thiết bị hiện có ở các doanh nghiệp bằng cách liên kết đào tạo hoặc liên kết với Hội doanh nghiệp. Cách làm này vừa giúp trường có nơi cho học sinh, sinh viên thực tập, vừa cập nhật kiến thức thực tế cho sinh viên, học sinh, vừa tạo nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu tuyển dụng lao động của doanh nghiệp”. Theo ông Lê Văn Diện, đó cũng là hướng ra để các trường có thể đào tạo nghề chất lượng cao. Vì vậy, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ đang nghiên cứu, đề xuất các giải pháp liên kết giữa đơn vị đào tạo nghề và doanh nghiệp.

***

Mặc dù thời gian qua, các trường đào tạo nghề đã linh động tự tạo đồ dùng dạy học nhưng sự linh động này chỉ dừng lại ở một số trang thiết bị dành cho đào tạo các nghề phổ cập. Còn đối với những trang thiết bị hiện đại, giá trị hàng tỉ đồng, các trường vẫn phải trông chờ vào nguồn đầu tư từ ngân sách. Việc đổi mới trang thiết bị giảng dạy mang ý nghĩa sống còn đối với các trường nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo nghề, đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội. Thế nhưng, hầu hết các trường trung cấp, cao đẳng nghề trên địa bàn TP Cần Thơ, đều gặp khó về kinh phí. Ngành Lao động - Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ đã tổ chức cuộc gặp gỡ giữa các đơn vị đào tạo và đơn vị sử dụng lao động để bàn về liên kết đào tạo nhưng thực tế vẫn còn nhiều bất cập vì chưa có cơ chế phối hợp rõ ràng. Thực tế đang yêu cầu các trường đào tạo nghề và ngành chủ quản nghiên cứu kỹ nhu cầu xã hội để mở ngành đào tạo, trang bị thiết bị; linh động trong liên kết đào tạo với các doanh nghiệp.

Bài, ảnh: BÍCH KIÊN