Chế biến cá tra xuất khẩu. Ảnh: DVT.vn

Bộ Công thương vừa đưa ra một số thông tin tích cực về tình hình xuất khẩu của nước ta, khi dự báo nhập siêu cả năm 2010 dưới mức 20% và xuất khẩu tiếp tục thuận lợi. Theo bộ này, kim ngạch xuất khẩu năm 2010 có khả năng đạt 70,8 tỉ USD, tăng 24% so với năm 2009 và tăng 16,5% so với kế hoạch năm. Tính đến tháng 11, kim ngạch xuất khẩu cả nước ước đạt trên 64,3 tỉ USD, tăng 24,4% so với cùng kỳ năm 2009, trong khi giá cả và thị trường của một số mặt hàng như cao su, tiêu, dầu thô, dệt may, sản phẩm gỗ... tiếp tục có nhiều tín hiệu tích cực.

Đóng góp vào những thành công trong xuất khẩu năm nay còn có yếu tố khách quan là giá hàng hóa trên thế giới tăng, đặc biệt giá cà phê tăng lên mức cao nhất từ trước đến nay. Giá xuất khẩu của hầu hết các mặt hàng nông sản cũng tăng mạnh như khoai mì tăng tới 83,8%, cao su tăng khoảng 81,2%, hạt điều tăng là 21,2%... Đã có thêm hạt điều và xăng dầu lọt vào nhóm có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỉ USD, nâng tổng số các mặt hàng trong câu lạc bộ tỉ USD lên số 14. Trong đó, dệt may vẫn giữ vị trí số 1. Là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong những năm qua, ngành dệt may luôn đạt mức tăng trưởng xuất khẩu trên 17%/năm. Với năm 2010, tháng 11 là tháng thứ 5 liên tiếp xuất khẩu dệt may vượt mức 1 tỉ USD. Tính chung 11 tháng, kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may đã đạt 10,036 tỉ USD. Với tốc độ tăng trưởng khá ấn tượng trong mấy tháng qua, dự kiến kim ngạch xuất khẩu dệt may cả năm 2010 sẽ trên 11 tỉ USD, tăng 21,3% so với năm 2009, vượt kế hoạch 5,1%. Theo tin từ Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), đến thời điểm này nhiều doanh nghiệp dệt may xuất khẩu đã ký được hợp đồng cung cấp hàng đến quý 2-2011. Một số doanh nghiệp quy mô lớn, thương hiệu uy tín còn ký được hợp đồng đến hết quý 3, quý 4 của năm tới. Điều đáng nói là đơn giá gia công trong các hợp đồng được ký kết tăng khoảng 10 - 15% so với năm 2010.

Hầu hết các mặt hàng nông, lâm, thủy sản được giá, tăng về khối lượng xuất khẩu giúp kim ngạch nhóm hàng này có một năm bội thu. Điển hình tăng mạnh về lượng, kim ngạch và giá bán là mặt hàng gạo. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, từ đầu tháng 11, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tăng 8% so với giữa tháng 8 và hiện đang giao dịch mức bình quân 490 – 500 USD/tấn. Việc giá gạo đang ở mức khá cao, cộng thêm nhu cầu nhập khẩu gạo ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu gạo Việt Nam. Dự báo năm 2010, xuất khẩu gạo có thể đạt khoảng 6,6 triệu tấn, tương đương 3,08 tỉ USD. Theo số liệu thống kê, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông, thủy sản tháng 11 ước đạt 1,39 tỉ USD, đưa giá trị xuất khẩu 11 tháng lên mức trên 17 tỉ USD, tăng 20,8% so với cùng kỳ năm.

Một vấn đề đáng chú ý là tỷ trọng nhóm hàng công nghiệp, chế tạo đã tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước từ 62,8% lên 68,1%, với 44/64,3 tỉ USD tổng kim ngạch 11 tháng đầu năm. Trong khi nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản lại giảm từ 15,2% xuống 11%. Nếu loại trừ những yếu tố xuất khẩu vàng, bạc, đá quý, kim ngạch của nhóm hàng này vẫn còn 41 tỉ USD, xấp xỉ 2/3 tổng giá trị, tăng 34,4% so với cùng kỳ 2009. Đây là một dấu hiệu tích cực trong việc chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu.

Tuy nhiên, một số mặt hàng xuất khẩu vẫn đối mặt với những nguy cơ bất ngờ do các nước dựng lên nhiều rào cản thương mại mới. Ví như, xuất khẩu thủy sản đang từng bước khẳng định được vị thế tại nhiều thị trường trên thế giới và có tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian gần đây, nhưng vẫn thường xuyên gặp trở ngại. Mới đây nhất là việc Quỹ bảo vệ động vật hoang dã thế giới (WWF) đưa cá tra Việt Nam vào danh sách đỏ trong Cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng thủy sản của WWF tại châu Âu. Nằm trong danh sách đỏ có nghĩa là WWF khuyên người tiêu dùng châu Âu không dùng các sản phẩm trên. Mặc dù quyết định thiếu cơ sở khoa học và phi lý trên đã bị WWF thu hồi, dưới sức ép của các hiệp hội, công ty Việt Nam và các tổ chức quốc tế, nhưng đây là sự cảnh báo về những khó khăn bất ngờ mà ngành thủy sản có thể đối mặt trong tương lai.

Bộ Công thương cũng cho rằng giá của nhiều mặt hàng xuất khẩu trong năm tới sẽ khó có thể ở mức cao như hiện nay do đây đang là giai đoạn đầu của thời kỳ phục hồi kinh tế sau thời gian suy thoái.

N. MINH