Bài, ảnh: ÐĂNG HUỲNH

Ngồi ở bờ kè chợ Trà Ôn, nhìn bên kia sông có tấm biển “Khu du lịch Chợ nổi Trà Ôn”, thấy thú vị nên chúng tôi lên phà qua cù lao Mây để khám phá.

Anh Trần Minh Vẹn (bên phải) trao đổi với nhà báo Vũ Thống Nhất. 

Khi những chiếc ghe lên bờ

Mục đích chuyến đi của chúng tôi là để tìm chợ nổi Trà Ôn. Vậy nhưng tiếc thay, chợ nổi bây giờ chỉ còn là “dấu xưa”, hỏi những người dân cố cựu ở chợ Trà Ôn thì ai cũng trả lời “đâu mà còn nữa”. Giữa cảm xúc hụt hẫng, ngậm ngùi đó, tấm biển như vực dậy tinh thần. Phà cặp bến thứ hai của cù lao Mây, lội bộ chừng 5 phút là tới khu du lịch, thuộc địa bàn ấp Long Hưng, xã Lục Sĩ Thành, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long.

Bước vào khu du lịch, điều làm chúng tôi ấn tượng là những chiếc ghe chài được đặt trên bờ, ngay lối đi chính, một cách đầy trang trọng. Những chiếc máy dầu gác láp ở phía sau ghe, dường như đã lâu lắm rồi không còn nổ máy. Nhìn hình ảnh đó, lại nhớ những hình ảnh chợ nổi Trà Ôn thời còn sung túc, chạnh lòng cho một di sản miền Tây.

Ông chủ của khu du lịch là anh Trần Minh Vẹn, năm nay 40 tuổi, vốn là dân xây dựng và bén duyên với du lịch từ tình yêu chợ nổi. Tên gọi của khu du lịch đã nói lên điều đó. Anh Vẹn kể, hồi mới mua đất, khu này toàn là tràm bông vàng. Chợ nổi Trà Ôn ngay phía trước khu đất nhưng chỉ còn một vài chiếc ghe, xuồng và thời gian sau thì vắng bóng hẳn. Anh nghĩ tới chuyện làm du lịch từ di sản của cha ông là danh xưng “Chợ nổi Trà Ôn”.

Song song với đầu tư cho khu du lịch gần 3ha, anh Vẹn tìm mua ghe xuồng của thương hồ chợ nổi Trà Ôn đã giải nghệ, lên bờ. “Bây giờ đã được tầm 50 ghe xuồng, lớn nhỏ có đủ. Có chiếc còn tốt, có chiếc xuống cấp nhiều, phải lấp vò, gia cố lại. Nhưng không sao, cái quan trọng là chiếc ghe, chiếc xuồng đó từng bồng bềnh trên chợ nổi Trà Ôn” - anh Vẹn nói. Nhận định thực trạng chợ nổi không còn, anh Vẹn xác định quan điểm rằng: Không mạnh dạn đầu tư thì sẽ không bao giờ có chợ nổi như cũ, điều đó buộc anh không chần chừ mà quyết tâm thực hiện.

Tuy nhiên, anh Vẹn cũng xác định chỉ một mình anh thì không thể khôi phục chợ nổi như xưa mà là khơi dậy cảm xúc, cảm hứng cho bà con. Anh đưa khoảng chục xuồng ghe xuống sông, tái hiện chợ nổi. Ðể người dân qua lại, du khách tới lui sẽ thấy và cảm nhận nét đẹp chợ nổi Trà Ôn. Làm được như vậy, anh tin rằng, thương hồ sẽ lại tìm về sông, lại ngân nga câu hát: “Ðạo nào vui bằng đạo đi buôn. Xuống bể lên nguồn, gạo chợ nước sông”.

Những chiếc ghe chài đặt trong không gian chính của khu du lịch, những chiếc xuồng đặt phía sau vườn trái cây, hình ảnh đó có vẻ trái khoáy. Nhưng anh Vẹn tin, một ngày ghe xuồng sẽ lại về sông, sẽ lại bẹo những củ khoai, trái bí, làm cuộc mưu sinh cho thương hồ và sống dậy vẻ đẹp di sản sông nước miền Tây. Nhà báo Vũ Thống Nhất ấn tượng: “Là dân xây dựng, tuổi còn trẻ nhưng Vẹn rất tâm huyết và có những ý tưởng sáng tạo trong gầy dựng lại hình ảnh chợ nổi Trà Ôn. Ấn tượng nữa là Vẹn rất dứt khoát trong tái tạo chợ nổi, không chần chừ”.

Tái hiện không gian văn hóa cù lao

Khu du lịch Chợ nổi Trà Ôn của anh Trần Minh Vẹn không quá sang trọng, không quá quy mô, nhưng ở đó du khách tìm được không gian văn hóa đặc sắc xứ cù lao. Vườn dừa, vườn nhãn, vườn ổi, vườn chôm chôm... trĩu quả trên đất cù lao, mùa nào thức đó, đã chinh phục du khách. Có 3 sản phẩm du lịch rất quen nhưng lại cuốn hút du khách đến lạ lùng.

Rảo quanh vườn trong khu du lịch, thỉnh thoảng lại nghe những tiếng ếch kêu rất to, rất rõ. Nhìn cảnh đìu hiu chợ nổi trong tiếng ếch kêu này, nhiều người hẳn sẽ liên tưởng đến hai câu thơ của nhà thơ Tú Xương: “Vẳng nghe tiếng ếch bên tai/ Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò”. Anh Vẹn thì mong muốn, tiếng ếch kêu là tiếng gọi về miền ký ức, về nỗi nhớ ruộng đồng. Anh nuôi ếch theo kiểu thả lan trong vườn. Ếch tự do nhảy nhót, trong một môi trường sống gần giống với tự nhiên. Những chú ếch dạn dĩ, hay làm trò cho du khách xem và kêu vang vang là một sản phẩm thú vị.

Sản phẩm thứ hai là trải nghiệm câu cá bống. Những mương vườn trong khu du lịch ăn thông ra rạch, sông, nước ra vô thường xuyên. Cá bống theo con nước vào mương vườn. Vậy là du khách sẽ ngồi câu cá bống, nhìn con nước lớn ròng theo nhịp thời gian. Câu cá có “chiến lợi phẩm”, cá bống đem kho tiêu, thêm một tô canh rau tập tàng... làm nên bữa cơm miệt vườn có lẽ sẽ gây thương nhớ rất lâu, nỗi nhớ đằng đẵng theo chiều dài ký ức.

Cũng là những vườn dừa xanh mát nhưng anh Vẹn lại nghĩ ra một cách làm thú vị là bắt cầu từ ngọn dừa này qua ngọn dừa khác, làm nên những hành trình đầy thú vị cho du khách đúng theo điểu “đu đọt dừa”. Ði tới đâu, du khách có thể giơ tay xoa những trái dừa to tròn lủng lẳng.

Anh Trần Minh Vẹn còn đang đầu tư khu trò chơi, vận động dưới nước; thêm những sản phẩm mang đậm nét miệt vườn cù lao để phục vụ du khách như trải nghiệm cùng người dân bản địa đánh bắt cá trên sông; nghĩ đến việc tôn vinh Nghệ sĩ Nhân dân Út Trà Ôn, người con ưu tú của quê hương... Tương lai gần, tương lai xa, anh đã có những dự định rất bài bản để xứng tầm với thương hiệu Chợ nổi Trà Ôn. Nhà nghiên cứu Nhâm Hùng chia sẻ: “Việc tạo nên một không gian văn hóa đậm chất cù lao, kết hợp khai thác giá trị văn hóa chợ nổi Trà Ôn làm nên bản sắc riêng, thu hút du khách”.

*

* *

Rời khu du lịch, ngoái nhìn lại vẫn ấn tượng hoài hình ảnh ghe xuồng lên bờ, làm thành “hiện vật” phục vụ du khách. Với những tâm huyết của anh Trần Minh Vẹn, nói rộng hơn là tâm huyết và nỗ lực của địa phương và người dân, ghe xuồng rồi sẽ lại về sông, chợ nổi Trà Ôn rồi sẽ lại lao xao, nhộn nhịp. Hương xưa hôm nay nhưng biết đâu, sẽ là hiện thực trong tương lai!