Thu hoạch lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: vneconomy

Hãng thông tấn Thái Lan mới đây dẫn nguồn tin Bộ Thương mại nước này cho biết xứ chùa vàng vẫn là nhà xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, với sản lượng xuất khẩu năm nay vượt 10 triệu tấn. Thứ trưởng Thương mại thường trực Thái Lan Yanyong Puangtaj cho biết trong 5 tháng đầu năm nay, nước này xuất khẩu hơn 5,7 triệu tấn gạo, trị giá hơn 88 tỉ baht (hơn 2,8 tỉ USD). Ông Puangtaj cho hay Bộ Thương mại Thái Lan đặt mục tiêu xuất khẩu 9-9,5 triệu tấn gạo năm nay, nhưng với nhu cầu gạo Thái Lan trên thị trường thế giới cao, tạo động lực để xuất khẩu gạo của nước này vượt 1 triệu tấn mỗi tháng. Bộ Thương mại Thái Lan đã tiến hành nhiều hoạt động như hội thảo quốc tế nhằm thúc đẩy thương hiệu gạo Thái Lan.

Tuy nhiên, các học giả và chuyên gia thuộc Hội nghị nghiên cứu quốc gia Thái Lan về lúa gạo (Thailand National Rice Research Conference) lo ngại sức cạnh tranh của mặt hàng gạo nước này sẽ bị suy giảm và có thể mất vị trí là nhà xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới trong 5-10 năm tới, do thiếu chính sách phát triển sản xuất hiệu quả và sách lược tiếp thị tốt. Theo tính toán của các học giả, chi phí sản xuất ở Thái Lan gần gấp đôi ở Việt Nam. Theo nhà nghiên cứu Somporn Isvilanonda thuộc Viện Mạng lưới kiến thức Thái Lan, để tăng sức cạnh tranh, Thái Lan cần tập trung nâng cao chất lượng canh tác, sản lượng, giảm chi phí sản xuất, phát triển và hệ thống hóa hoạt động tiếp thị và thương mại trong lĩnh vực lúa gạo.

Ngành nông nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 7-7,4 triệu tấn gạo trong năm nay, sau khi đã xuất khẩu 6,8 triệu tấn trong năm ngoái. Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, trong quý I/2011, Việt Nam đã xuất được 1,849 triệu tấn gạo, trị giá 884 triệu USD, tăng 42,2% về số lượng và 45,7% về giá trị so cùng kỳ năm 2010. Cùng với khoảng 2 triệu tấn gạo xuất trong quý II/2011, tính chung đến cuối tháng 6-2011, Việt Nam xuất hơn 3,9 triệu tấn gạo.

Việt Nam đã chủ động tiếp cận và mở rộng tiêu thụ tại thị trường một số nước như Indonesia, Bangladesh... Giữa tháng 4 vừa qua,Việt Nam và Bangladesh đã ký biên bản ghi nhớ về thương mại gạo, tạo cơ sở pháp lý cho việc thiết lập quan hệ mua bán gạo ổn định. Năm 2010, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường này tăng đột biến, đạt gần 120 triệu USD, với khối lượng hơn 350.000 tấn gạo các loại. Hiện tại, nhu cầu gạo của Bangladesh là ổn định và có xu hướng ngày càng tăng trong những năm tới.

Campuchia cũng đang mở rộng thị trường xuất khẩu gạo. Gần đây, Campuchia đã chào bán gạo giá thấp hơn so với Thái Lan và Việt Nam để giành hợp đồng cung cấp cho Philippines, nước nhập khẩu lớn nhất thế giới, với khối lượng nhập khẩu năm ngoái lên tới 2,25 triệu tấn. Theo Bộ Thương mại Campuchia, xuất khẩu gạo đã qua chế biến của nước này trong 4 tháng đầu năm nay tới các thị trường châu Âu tăng 100% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 42.669 tấn, với kim ngạch tăng 101%, đạt 24,5 triệu USD, nhờ các nước châu Âu miễn thuế nhập khẩu đối với gạo của Campuchia. Trong 8,25 triệu tấn lúa đã sản xuất được, Campuchia có thể dành ra 3,9 triệu tấn, tương đương với 2,5 triệu tấn gạo, để xuất khẩu trong năm nay. Tuy nhiên, nước này có thể chỉ xuất khẩu một lượng nhỏ trong số này, do thiếu công nghệ cao cho việc chế biến.

Hiện nay, mỗi năm Campuchia cung cấp tới 1,5 triệu tấn lúa cho Việt Nam để xay xát và xuất khẩu ở dạng thành phẩm sang các thị trường, trong đó có Philippines. Campuchia cần khoảng 350 triệu USD để đầu tư cho công nghệ chế biến cũng như để thu mua lúa của nông dân, từ đó thực hiện mục tiêu xuất khẩu 1 triệu tấn gạo vào năm 2015. Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan, Korbsook Iamsuri nhận định gạo Campuchia hiện chưa phải là mối lo cho thị trường xuất khẩu của cả Thái Lan và Việt Nam.

N. MINH