Thời gian qua, Công ty Công trình đô thị (CTCTĐT) TP Cần Thơ tập trung phát triển mạng lưới xe buýt rộng khắp thành phố để phục vụ người dân đi lại. Tuy nhiên, hiện nay, đơn vị đang gặp khó khăn trong việc triển khai mở các tuyến mới cũng như duy trì hoạt động các tuyến xe buýt hiện tại. Khó khăn này vừa được các ngành chức năng bàn giải pháp tháo gỡ...

XE BUÝT: TIẾT KIỆM+AN TOÀN!

Hiện nay, nhiều người chọn loại phương tiện xe buýt để đi lại do có độ an toàn cao, thuận tiện, giá cước cũng rẻ hơn rất nhiều so với nhiều loại phương tiện khác... Với dịch vụ xe buýt, hành khách lên xuống dưới 4 km chỉ tốn 2.000 đồng, đến dưới 7 km: 3.000 đồng, đến dưới 12 km: 4.000 đồng, đến dưới 17 km: 5.000 đồng, đến dưới 22 km: 6.000 đồng, đến dưới 27 km: 7.000 đồng, đến dưới 32 km: 8.000 đồng...

Xe buýt TP Cần Thơ đang đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân.

Cô Nguyễn Thị Thu Vân ngụ phường An Lạc, quận Ninh Kiều, cho biết: Thỉnh thoảng có việc tôi đi Ô Môn hoặc Kinh Cùng. Mỗi lần đi, tôi đều chọn xe buýt vì có giá rẻ. Hơn nữa, bây giờ xe cộ đông đúc nếu đi xe máy rất nguy hiểm...”. Sinh viên Đào Thị Hảo ở thị trấn Cờ Đỏ, huyện Cờ Đỏ, đang đi tuyến xe buýt Cần Thơ-Ô Môn, nói: “Tôi học đại học ở thành phố và cuối tuần hay về nhà bằng xe buýt. Nhà cũng có xe máy nhưng tôi ít đi, vì đi xe buýt vừa an toàn vừa có thể tranh thủ thời gian đọc sách. Lúc trước chỉ có tuyến xe buýt đến Ô Môn, còn bây giờ đã có tuyến xe buýt đến Cờ Đỏ nên đi lại càng thuận tiện...”.

Trên địa bàn TP Cần Thơ hiện có 7 tuyến xe buýt đang hoạt động gồm: tuyến Cần Thơ-Kinh Cùng, Cần Thơ-Ô Môn, Ô Môn-Lộ Tẻ (Thốt Nốt), Lộ Tẻ-Kinh B (Vĩnh Thạnh), Ô Môn-Cờ Đỏ, Cầu Bắc-Quốc lộ 91B-Phong Điền và Cần Thơ-Giai Xuân-Phong Điền. Theo CTCTĐT TP Cần Thơ, đến nay, hầu hết các trục đường chính nối liền các quận, huyện của thành phố đều có tuyến xe buýt đi qua. Lượng hành khách đi xe buýt ngày càng tăng lên, nếu như vào năm 2004 chỉ có 5,3 triệu lượt khách đi xe buýt thì đến năm 2008 đã là 13 triệu lượt, trong 7 tháng đầu năm 2009 là 7,3 triệu lượt...

Theo CTCTĐT TP Cần Thơ, lượng khách đi xe buýt ngày càng tăng là một thuận lợi, nhưng vẫn còn một số khó khăn trong hoạt động xe buýt hiện nay. Đó là bến bãi dành cho hệ thống xe buýt chưa có và đơn vị phải thuê bến hoặc mượn tạm lòng lề đường; cầu, đường ở một số tuyến xe buýt đi qua bị xuống cấp, hư hỏng hoặc đang nâng cấp mở rộng đã ảnh hưởng đến xe buýt lưu thông; đa số phương tiện hoạt động lâu năm đã xuống cấp và hư hỏng nhiều; giá nhiên liệu tăng liên tục nhiều lần thì giá cước xe buýt mới được điều chỉnh tăng 1 lần, do giá cước xe buýt chịu sự điều tiết của cơ quan chức năng, chưa theo kịp diễn biến thị trường...

CTCTĐT TP Cần Thơ dự kiến mở thêm 3 tuyến xe buýt mới gồm: tuyến Cầu Bắc-Cảng Cái Cui, tuyến Ninh Kiều-Mậu Thân-Sân bay Trà Nóc và tuyến ngang (tuyến xương cá) trong nội ô thành phố. Tuy nhiên, hiện nay CTCTĐT đang thiếu phương tiện để mở các tuyến mới này. Thậm chí, CTCTĐT có thể sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu phương tiện để duy trì hoạt động trên 7 tuyến hiện tại vào cuối năm nay. Khi hiện nay, công ty có tổng cộng 112 xe buýt đang hoạt động trên 7 tuyến này, trong đó có 55 xe của công ty và 57 xe liên danh. Tuy nhiên, có đến 17 xe liên danh không và chưa đạt chuẩn và đến cuối năm nay phải dừng hoạt động theo quy định, do số xe này đã gần hết niên hạn sử dụng nên các chủ xe không đầu tư cải tạo cho đạt chuẩn.

* THÁO GỠ KHÓ KHĂN...

Mới đây, lãnh đạo UBND TP Cần Thơ, cùng đại diện một số sở, ngành và CTCTĐT TP Cần Thơ đã có buổi họp bàn về việc đầu tư thêm xe buýt cho công ty này. CTCTĐT đã kiến nghị UBND thành phố có chủ trương cho phép công ty mua thêm 35 xe mới có vốn đầu tư khoảng 25 tỉ đồng với hình thức Nhà nước đầu tư 50%, còn lại 50% công ty vay vốn. Có thêm số xe mới này để CTCTĐT duy trì hoạt động các tuyến xe buýt hiện tại và chuẩn bị mở thêm 3 tuyến mới. Trong đó, dự kiến bổ sung 10 xe mới này cho các tuyến xe buýt hiện tại và còn lại 25 xe phục vụ mở các tuyến mới.

Ông Phạm Quang Phúc, Trưởng phòng Kế hoạch-Kỹ thuật, CTCTĐT TP Cần Thơ, cho biết: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là tìm phương tiện để thay thế các xe buýt chưa đạt chuẩn sẽ ngưng hoạt động vào cuối năm nay. Có như vậy, mới duy trì được hoạt động 7 tuyến xe buýt hiện tại. Ngoài đầu tư 50% vốn mua thêm xe buýt mới, nên xem xét việc điều chỉnh tăng giá cước xe buýt lên ở mức 1.000 đồng cho mỗi phân kỳ để đảm bảo duy trì hoạt động của hệ thống xe buýt. Từ trước đến nay, xe buýt Cần Thơ không được trợ giá nên đơn vị phải tự cân đối kinh phí từ nguồn thu ở các lĩnh vực khác để bù lỗ cho xe buýt. Do giá cước xe buýt hiện nay quá thấp nên không thu hút được tư nhân (cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp) tham gia vào hoạt động xe buýt...”.

Đại diện một số sở, ngành thành phố nhận định: Xe buýt không chỉ giải quyết đi lại cho người dân mà còn góp phần giảm ùn tắc và tai nạn giao thông trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, hiện nay nhiều xe buýt đã xuống cấp và gây ảnh hưởng đến môi trường. Nếu đầu tư mua xe mới, chất lượng phục vụ tốt hơn sẽ có thêm nhiều người dân chọn phương tiện công cộng này đi lại. Vấn đề đang đặt ra hiện nay là tìm nguồn vốn đầu tư vào xe buýt trong điều kiện ngân sách nhà nước có hạn. Có ý kiến cho rằng, loại hình phục vụ lợi ích công cộng như xe buýt thì Nhà nước nên đầu tư và qua đó cũng góp phần giải quyết được những vấn đề của xã hội. Cũng có ý kiến khác, nên phát triển hệ thống xe buýt theo hướng xã hội hóa với các chính sách khuyến khích, ưu đãi hoặc kiến nghị Trung ương sử dụng nguồn vốn ODA để đầu tư, giống như TP Đà Nẵng đã thực hiện khá thành công...

Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Tuấn Anh chỉ đạo: Các sở, ngành có liên quan và CTCTĐT phải tiếp tục duy trì hoạt động xe buýt để đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách công cộng trên địa bàn thành phố giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai. Để phát triển hệ thống xe buýt của thành phố, cần đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động xe buýt, thu hút các cá nhân và đơn vị tham gia vào hoạt động vận tải hành khách công cộng. Sở Xây dựng phối hợp với Sở Giao thông Vận tải (GTVT) rà soát lại quy hoạch xây dựng bến bãi xe buýt, có định hướng đầu tư để giảm bớt chi phí hoạt động cho các đơn vị kinh doanh xe buýt. CTCTĐT cần tổ chức lại bộ máy quản lý và hoạt động theo hướng giảm bớt chi phí, giảm áp lực cần sự hỗ trợ từ phía Nhà nước...

Về phương án đầu tư xe buýt của CTCTĐT, Phó Chủ tịch UBND thành phố cho rằng: Đề nghị này xuất phát từ nhu cầu thực tế của hoạt động xe buýt, nhưng do ngân sách thành phố hạn hẹp nên CTCTĐT phải rà soát lại có bao nhiêu xe tư nhân rút ra, có bao nhiêu xe mới sẽ tham gia phương án xã hội hóa của công ty. Trong trường hợp Nhà nước đầu tư mua xe mới sẽ không vượt quá 30% vốn đầu tư. Đề nghị Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng với Sở Tài chính bàn bạc, thống nhất phương án đầu tư thêm xe buýt và có báo cáo về UBND thành phố xem xét, quyết định...

Ngoài ra, Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Tuấn Anh còn yêu cầu Sở GTVT và CTCTĐT phải có kế hoạch từng bước hoàn thiện hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt theo hướng thuận lợi, hiệu quả và an toàn. Bên cạnh, cần chú trọng đến việc xây dựng văn hóa ứng xử trên xe buýt, để góp phần nâng cao lối sống văn minh đô thị cho người dân TP Cần Thơ.

Bài, ảnh: ANH KHOA