Trong phiên họp thường kỳ của Chính phủ tháng 8-2014, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã nhấn mạnh: Dứt khoát các ngân hàng yếu kém phải được kiểm soát chặt chẽ, cần thiết thì sáp nhập, giải thể theo đúng pháp luật". Năm 2014, thực hiện tái cơ cấu hệ thống ngân hàng được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các tổ chức tín dụng (TCTD) triển khai quyết liệt với nhiều giải pháp đồng bộ đã đạt kết quả tích cực. Thực hiện nhiệm vụ năm 2015, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình yêu cầu các TCTD tập trung triển khai quyết liệt chương trình cơ cấu lại hệ thống các TCTD và xử lý nợ xấu. Việc hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra tại Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD và Đề án xử lý nợ xấu giai đoạn 2011-2015 là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu mà ngành ngân hàng cần triển khai có kết quả trong năm 2015. Theo đó, trong năm 2015 sẽ có 6-8 TCTD phải hợp nhất, sáp nhập.

Ngày 1-2-2015, Thông tư 36/2014/TT-NHNN ngày 20-11-2014 Quy định các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của TCTD (Thông tư 36), chi nhánh ngân hàng nước ngoài chính thức có hiệu lực. Những yêu cầu của Thông tư 36 về quản trị, vốn, tiêu chuẩn an toàn hệ thống, mức trích lập dự phòng rủi ro… đều được nâng lên sẽ thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngân hàng. Thời điểm này, chưa có thông tin chính thức về các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A) ngân hàng và theo các chuyên gia tài chính, kinh tế M&A trong lĩnh vực ngân hàng đang đứng trước sức ép rất lớn. Trên thị trường hiện có rất nhiều ngân hàng đang sở hữu quá 5% vốn cổ phần tại các ngân hàng khác, một số ngân hàng đang nắm giữ cổ phần của 3-5 ngân hàng. Theo Thông tư 36 quy định, các ngân hàng thương mại (NHTM) chỉ được nắm giữ cổ phiếu tối đa 2 TCTD khác, tỷ lệ nắm giữ không vượt quá 5%. Các TCTD đang nắm giữ cổ phiếu vượt mức quy định tại Thông tư 36 phải xây dựng phương án xử lý, có biện pháp và có kế hoạch thoái vốn trong thời hạn 12 tháng, tính từ ngày Thông tư có hiệu lực. Với những quy định này, nhiều ý kiến của chuyên gia đã dự báo làn sóng M&A có thể diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn 2015-2017. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các ngân hàng yếu kém sẽ phải rời cuộc chơi, việc sáp nhập sẽ giúp hệ thống ngân hàng mạnh hơn và tiến dần đến phù hợp với các thông lệ quốc tế.

Mục tiêu mà NHNN đưa ra đến cuối năm 2017 cả nước chỉ còn khoảng 15 ngân hàng thay vì hơn 30 ngân hàng như hiện nay. Chủ trương sáp nhập, hợp nhất các TCTD yếu kém trong năm 2015 của NHNN được đưa ra ngay từ đầu năm là giải pháp mạnh để thanh lọc hệ thống ngân hàng và được các chuyên gia đánh giá cao. Năm 2015, NHNN chỉ đạo các TCTD phấn đấu đạt được mục tiêu tỷ lệ nợ xấu đến cuối năm ở mức khoảng 3% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Với những kết quả đạt được trong 3 năm qua, có thể thấy chính sách điều hành tiền tệ của NHNN và các giải pháp xử lý nợ xấu, tái cơ cấu lại hệ thống ngân hàng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Đồng thời tạo nền tảng vững chắc để kết thúc thành công Đề án tái cơ cấu ngân hàng giai đoạn 2011-2015. Theo khẳng định của lãnh đạo NHNN, năm 2015, NHNN sẽ tập trung tạo điều kiện thúc đẩy các phương án hợp nhất, sáp nhập, mua lại các TCTD trên cơ sở tự nguyện và đúng quy định pháp luật. Các NHTM Nhà nước và các NHTM cổ phần lớn sẽ được NHNN khuyến khích tham gia quá trình này. Một khi các giải pháp thực hiện đồng bộ, kết quả sẽ tích cực hơn.

Song Nguyên