Mua hàng ở phiên chợ hàng Việt về nông thôn ở Thới Bình, tỉnh Cà Mau.

Con đường Quản lộ Phụng Hiệp về tới Cà Mau hai bên đồng lúa, ruộng mía, ao tôm nối liền kề, mênh mông. Tại ngã tư Chủ Chí, xã Phong Thạnh Tây Chơn, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, từ trước năm 1992 khi chuyển dịch sản xuất sang nuôi tôm, quanh vùng đất này làm lúa 1 vụ, năng suất rất kém 12 giạ/công (khoảng 20kg/giạ, 2,4 tấn/ha). Anh Nguyễn Bá Đức, nông dân nuôi tôm kể: Vào những năm đầu mới chuyển dịch, thả nước mặn vào nuôi tôm trúng, “tiền vô như nước”. Hai ba năm gần đây, nuôi tôm quảng canh cải tiến. Mỗi khi thả tôm làm vệ sinh ao rất kỹ, nhưng tôm chết, hao hụt rất nhiều. Từ đầu năm, vuông tôm 15 công đất vừa thả sau 3 tháng thu được 15 triệu đồng, nuôi 2 vụ được chừng trên 30 triệu đồng là may lắm rồi. Gần đây học theo bà con, tôi thả xen thêm cua biển để mong có thêm thu nhập nếu tôm thất bại.

Trông vào ao tôm đang lúc khó khăn, chi tiêu trong gia đình 4 miệng ăn tiết kiệm lại, gia đình anh Bá Đức mở quán nước ven đường để có thêm đồng ra đồng vào. Cùng là dân nuôi tôm nối liền Bạc Liêu về huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau, chị Diêu ở khu vực rạch Bà Đặng đi chợ huyện chỉ mua vài món đồ cần dùng như bột giặt, dầu ăn và cái thau nhựa thật to để giặt đồ là để thay cho cái thao cũ vừa lỡ tay làm bể. Hỏi chuyện làm ăn, chị than: So hồi trước 1,5 ha nuôi tôm quảng canh thu 7-8 kg/ngày. Còn bây giờ dở lắm, xổ được 1-2 kg/ngày. Trong lúc tôm đang có giá, nuôi gặp thất bát thì lấy đâu mua sắm chi xài? Nhờ có mùa lúa, một phần để ăn, phần dư ra để bán, nhưng lúa đang rớt giá!

Anh Trang có 2 ha đất làm lúa và nuôi tôm ở xóm rạch Bà Đặng tính toán: Mấy năm trước cứ thả 60.000 con tôm giống sau 3 tháng bắt đầu thu hoạch lai rai. Tôm trúng sống khỏe. Hiện nay phải làm thêm vụ lúa cầm chắc cái ăn. Năng suất lúa đạt 42 giạ/công, tương đương 850 kg/công. Nuôi tôm bà con đang gặp khó, hao hụt, chết nhiều. Chưa ai biết rõ nguyên nhân. Ở  huyện Thới Bình mấy năm đời sống khá giàu lên nhờ tôm. Bên cạnh đó còn  lúa, mía…Vậy mà cả hai mặt hàng này đều bán giá thấp. Mấy năm trước nếu trúng cả tôm, lúa và bán được giá mỗi năm gia đình tôi thu hơn 100 triệu đồng không khó.

Nằm ở phía Đông Bắc, cách TP Cà Mau hơn 20 km, chợ Thới Bình nằm bên ngã ba sông Trẹm nối với đầu vàm kênh xáng Chắc Băng. Từ một chợ quê nghèo, một dãy phố cũ kỹ, ngày nay mặt bằng chợ huyện trải rộng, nhiều nhà phố ba bốn tầng, sung túc. Hàng hóa đưa về chợ theo tuyến đường bộ, đường thủy thuận lợi, dễ dàng.

Chợ trưa, mấy con đường chạy quanh hay rẽ vào chợ rộng thênh thang. Dãy hàng quán, bánh mì, trái cây bán ven phía bờ sông, bến tàu… người bán nhiều hơn người mua. Chị Biết - chủ tiệm tạp hóa niềm nở đón khách, nói: “Buôn bán tháng này ngày nào mở cửa có nhiều khách là mừng. Hầu như tiệm nào cũng có mối mua hàng thân quen là bà con vùng nông thôn. Chỉ ngặt nỗi năm nay làm lúa, nuôi tôm không được như ý. Hàng hóa bán ra ế ẩm, sức mua giảm còn 40-50% so năm ngoái”.

Điều lạ nhất là nằm phía ngoài mặt tiền phía trước nhà chợ Thới Bình có gian hàng tạp hóa Uông Tài, người ra vào mua hàng không ngớt, chủ bán hàng không ngơi tay. Chị Quách Kim Uông, chủ tiệm tiếp chuyện vui vẻ: Hàng bán đắt nhờ hàng đa dạng. Hơn 90% hàng tiêu dùng hàng ngày là hàng Việt có giá bán rõ ràng và nhất là nhờ mối mua hàng quen biết. Ở đây bà con làm ăn nói “Nhất tôm, nhì lúa”. Mấy năm trúng tôm người dân nông thôn mạnh tay mua sắm. Còn năm nay, tôm yếu, ngoại trừ những loại hàng thật sự cần dùng trong gia đình còn bán được. Riêng hàng rượu bia bán ra giảm thấy rõ. Có lẽ do bà con thu nhập ít nên dè sẻn chi tiêu”.

Khi bán hàng chậm, nhà sản xuất không thể ngồi nhìn hàng tồn kho. Theo những chuyến đi bán hàng, doanh nghiệp liên kết, phối hợp cùng chính quyền địa phương tìm về thị trường nông thôn - nơi được xem là khoảng đất trống chào bán sản phẩm và tìm hiểu thị hiếu tiêu dùng. Có thể nhận thấy ở một vùng đất phèn, mặn hơn 140.000 dân, từng có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, thế nhưng một khi thị trường đầu ra nông phẩm gặp khó, sức mua liền bị giảm sút theo. Phiên chợ lần thứ 2, 35 doanh nghiệp hàng Việt về chợ huyện Thới Bình quảng bá và bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng địa phương không như mong đợi. Một doanh nghiệp nhận xét: Qua 3 ngày bán hàng, có 16.360 lượt người đến tham quan, mua sắm. Vậy nhưng doanh số bán hàng tại phiên chợ chỉ đạt 1,339 tỉ đồng. Con số chưa phải là mức doanh thu cao nhất trong chuỗi các phiên chợ về vùng nông thôn. 

                   Bài, ảnh: HỮU ĐỨC