Giai đoạn 2010 - 2014, bằng nhiều nguồn lực khác nhau, các địa phương vùng ĐBSCL tập trung phát triển hệ thống giao thông nông thôn (GTNT) gắn với xây dựng nông thông mới. Từ đó, rút ngắn khoảng cách thành thị và nông thôn, từng bước nâng cao đời sống của người dân vùng nông thôn. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng GTNT ở nhiều địa phương vùng ĐBSCL vẫn chưa đáp ứng nhu cầu; công tác duy tu, bảo dưỡng hệ thống GTNT còn nhiều khó khăn, bất cập…

* Tập trung nguồn vốn lớn

Tổng hợp của Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, giai đoạn 2010 - 2014, thành phố đầu tư xây dựng mới 36,8km đường tỉnh; 45,63km đường quận, huyện; 56,51km đường xã, thị trấn, phường; 818,14km đường thôn xóm và nâng cấp cải tạo 650,92km đường thôn xóm. Cùng thời gian này, thành phố đầu tư xây dựng mới 48 cầu trên đường tỉnh, 65 cầu trên đường quận, huyện, xã; 825 cầu trên đường thôn xóm và cải tạo sửa chữa 1.120 cầu trên đường xã, đường thôn xóm. Tổng kinh phí đầu tư cho GTNT của thành phố trong 5 năm qua (2010-2014) là 2.156,09 tỉ đồng. Trong đó có 533,08 tỉ đồng do nhân dân đóng góp; gần 31,2 tỉ đồng vốn huy động xã hội; giá trị hiến đất, vật kiến trúc hoa màu, ngày công… khoảng 235,17 tỉ đồng.

Về kết quả trên, ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, đánh giá: Cùng với việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, kể từ năm 2009, phát triển GTNT trên địa bàn thành phố được sự hỗ trợ của Trung ương, sự quan tâm lãnh đạo, tổ chức thực hiện của Thành ủy, UBND thành phố và chính quyền, đoàn thể các cấp; đặc biệt là sự đóng góp thực hiện của nhân dân và các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Nhờ đó, đến nay, hệ thống GTNT trên địa bàn thành phố có bước phát triển cơ bản và đạt được nhiều thành tựu đáng kể về số lượng, nâng cấp về chất lượng, phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất, vận chuyển hàng hóa nông sản của nhân dân, từng bước đáp ứng tiêu chí nông thôn mới

Nhiều địa phương vùng ĐBSCL thời gian qua cũng tập trung đầu tư xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống GTNT, xây dựng bộ mặt nông thôn ngày càng khang trang sạch đẹp. Điển hình như Sóc Trăng, giai đoạn 2010-2014, toàn tỉnh xây mới gần 1.000km đường giao thông (trong đó GTNT chiếm hơn 85% với gần 830km); cải tạo, nâng cấp và duy tu gần 1.100km đường GTNT. Đến nay, trên địa bàn Sóc Trăng, đường tỉnh được cứng hóa đạt trên 94%; đường huyện đạt trên 60%; đường xã đạt hơn 72%; đường thôn, xóm đạt trên 50%. Cùng giai đoạn này, tỉnh Đồng Tháp đã huy động các nguồn lực trên 2.000 tỉ đồng nâng cấp và xây dựng mới trên 600km đường GTNT, bắc hơn 500 chiếc cầu nông thôn với tổng chiều dài gần 19km cùng hơn 1.100 cống các loại, tạo điều kiện cho việc phát triển kinh tế địa phương.

* Cần tháo gỡ hạn chế, khó khăn

Giai đoạn 2010 - 2014, tỉnh Trà Vinh đầu tư gần 1.984 tỉ đồng hoàn thành 38 dự án giao thông (do Sở Giao thông Vận tải tỉnh quản lý) đưa vào khai thác sử dụng với tổng chiều dài hơn 206km và 56 cây cầu. Cũng thời gian này, các địa phương, các ngành, các cấp trong tỉnh Trà Vinh đã chủ động tìm nguồn vốn đầu tư, khoảng 1.193 tỉ đồng, triển khai xây dựng các công trình giao thông gắn với xây dựng nông thôn mới. Để nâng cao hiệu quả của hệ thống GTNT, từ nguồn vốn xổ số kiến thiết, vốn sự nghiệp giao thông, vốn quỹ bảo trì đường bộ…, 5 năm qua, các địa phương trong tỉnh Trà Vinh tổ chức duy tu, bảo dưỡng cầu, đường GTNT do huyện, xã quản lý với tổng kinh phí hơn 30,9 tỉ đồng. Ông Phan Anh Quốc, Giám đốc Sở Giao thông Vận tải tỉnh Trà Vinh, cho biết: Các công trình GTNT trên địa bàn tỉnh dù đạt tiêu chí về tỷ lệ cứng hóa mặt đường, nhưng đa số chưa đạt cấp hạng kỹ thuật làm hạn chế đến khả năng lưu thông, vận chuyển hàng hóa. Nguồn kinh phí hằng năm phân bổ cho công tác duy tu, sửa chữa định kỳ chưa đáp ứng được nhu cầu làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng kết cấu hạ tầng giao thông, giảm năng lực khai thác. Đặc biệt, đối với các tuyến đường bộ, do tình trạng xe chở quá khổ, quá tải chưa được kiểm soát chặt chẽ, nên nhiều tuyến đường bị hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng, khiến rất khó khăn trong quá trình tham gia giao thông. "Trà Vinh tiếp tục gắn kết chặt với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để tranh thủ được nhiều nguồn vốn trong đầu tư xây dựng GTNT. Ngoài ra, tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền phát động sâu rộng trong nhân dân, các doanh nghiệp chung tay cùng Nhà nước xây dựng hoàn chỉnh hệ thống GTNT, phục vụ thiết thực phát triển kinh tế - xã hội, phát triển nông thôn" - ông Phan Anh Quốc cho biết.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong phát triển nông nghiệp, nông thôn, phải xác định đầu tư phát triển GTNT đi trước một bước. Nguồn lực cần huy động và ưu tiên từ nhiều nguồn khác nhau, như: ngân sách nhà nước; huy động từ người dân, các doanh nghiệp… Đặc biệt, tích cực vận động nhân dân hiến đất làm đường mới, mở rộng đường cũ, nhân rộng mô hình nhà nước hỗ trợ vật tư, vật liệu, nhân dân đóng góp công sức; sử dụng tư vấn giám sát cộng đồng… Tuy nhiên, theo ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, các địa phương chưa có quy hoạch phát triển GTNT đồng bộ để làm cơ sở xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển lâu dài và hiệu quả. Điều này khiến việc đầu tư còn mang tính tự phát, chưa có định hướng, gây ảnh hưởng đến việc nâng cấp, cải tạo và phát triển sau này. Đồng thời, cơ cấu tổ chức quản lý hệ thống GTNT còn nhiều bất cập, chưa có một mô hình quản lý thống nhất nên còn hạn chế trong quản lý nhà nước về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, quản lý khai thác hệ thống GTNT… Ngoài ra, hệ thống đường GTNT có mật độ chưa cao và chưa được phủ kín trên địa bàn các xã, chưa có sự kết nối đồng bộ, hoàn chỉnh từ đường trục xã đến đường trục ấp, xóm, nhất là đối với các xã vùng sâu, vùng xa. Tiêu chuẩn kỹ thuật hệ thống mặt đường GTNT còn thấp, chất lượng mặt đường chưa cao, bề rộng mặt đường hẹp, chủ yếu phục vụ xe 2 bánh… Đó là những hạn chế, khó khăn trong việc phát triển hệ thống GTNT cần có giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý một cách hợp lý, hiệu quả với sự tham gia của các cấp chính quyền và của người dân. Có như vậy hệ thống GTNT mới thật sự phát huy hiệu quả, tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Bài, ảnh: Hà Triều