Nhiều người dân chưa chấp nhận mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nên dự án xây dựng kè Khai Luông (quận Ninh Kiều) vẫn còn một đoạn chưa thi công được.

Quyết định số 53/2005/QĐ-UB ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (TĐC) khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố (gọi tắt là QĐ 53) là cơ sở pháp lý để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), triển khai thi công các công trình, dự án phát triển hạ tầng trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, do ban hành từ năm 2005, trong khi nhiều quy định của Trung ương đã có thay đổi, nên QĐ 53 không còn phù hợp, đã gây thiệt thòi và bức xúc đối với người dân nằm trong vùng dự án... Bà con cử tri, đã nhiều lần phản ánh, các đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố đã ghi nhận, kiến nghị với cơ quan thẩm quyền, nhưng đến nay, một quyết định mà nhân dân mong đợi nhằm thay thế, sửa đổi QĐ 53 cho phù hợp với thực tế vẫn chưa được ban hành...

* Chính sách hỗ trợ lạc hậu

Quyết định 53 được UBND thành phố ban hành ngày 11-8-2005, đến nay đã gần 3 năm thực hiện. Trong khoảng thời gian ấy, có nhiều biến động về giá cả hàng hóa và dịch vụ, dẫn đến nhiều điểm trong quyết định này không còn phù hợp với thực tế.

Chẳng hạn, QĐ 53 quy định mức hỗ trợ cho người dân tạm cư chờ nhận nền TĐC từ 500.000 đồng (hộ 4 khẩu) đến 1 triệu đồng/hộ/tháng (hộ 11 khẩu trở lên), tùy theo số lượng nhân khẩu trong gia đình. Tuy nhiên, hiện nay mức hỗ trợ này đã trở nên quá thấp so với thực tế. Gia đình anh Trần Ngọc Tài ở ấp Thị Tứ, thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền, bị ảnh hưởng bởi dự án Trung tâm Thương mại Phong Điền từ năm 2006. Gia đình anh được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng, nhưng thực tế anh phải thuê nhà với giá 700.000 đồng/tháng. Hay như hộ ông Trần Văn Dũng, cũng bị ảnh hưởng bởi dự án Trung tâm Thương mại Phong Điền, được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng, nhưng do yêu cầu sản xuất, nên ông thuê nhà tới 1,5 triệu đồng/tháng. Anh Tài, ông Dũng chỉ là 2 trong số gần 50 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án này và đã tạm cư hơn 2 năm nay mà chưa nhận được nền TĐC để cất nhà ở. Trong khoảng thời gian đó, người dân bị ảnh hưởng bởi dự án vốn đã thiệt thòi, hằng tháng còn phải dốc hầu bao bù vào phần chênh lệch để thuê nhà trọ. Ở các quận trung tâm thành phố, giá thuê nhà trọ cao hơn nhiều, nhưng chính sách hỗ trợ theo QĐ 53 đều bằng như nhau, nên cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án càng khó khăn hơn.

Mức bồi thường nhà, vật kiến trúc theo QĐ 53 đến nay cũng đã quá lạc hậu. Dự án đường Mậu Thân - Sân bay Trà Nóc là một trong những dự án trọng điểm của thành phố, nhưng hiện đang gặp nhiều khó khăn trong GPMB, do chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC không hợp lý. Bà Nguyễn Thị Lập, ở khu vực 7, phường An Thới, quận Bình Thủy, một người dân bị ảnh hưởng bởi dự án này, cho biết: “Gia đình tôi bị thu hồi 400m2 đất, nhưng khi nhà nước bồi thường không mua được cái nền nhà. Về đơn giá bồi thường nhà, vật kiến trúc cũng vậy, giá cả thì tăng vùn vụt mà chính sách bồi thường thì vẫn áp dụng như 2-3 năm về trước”. Người dân so sánh: QĐ 53 quy định đơn giá bồi thường nhà có sàn, móng và mái bằng bê tông cốt thép, tường gạch, nền lót gạch bông là 1.875.000 đồng/m2, trong khi đó, đơn giá xây dựng hiện nay phải từ 3 - 3,5 triệu đồng/m2. Như vậy, với căn nhà diện tích 100m2, người dân bị thiệt hàng trăm triệu đồng. Anh Trần Văn Năm, một người dân ảnh hưởng bởi dự án đường Mậu Thân -Sân bay Trà Nóc, nói: “Nhiều người, sau khi nhận bồi thường, không cất nổi căn nhà để ở. Mức hỗ trợ ổn định đời sống đối với các hộ sản xuất nông nghiệp theo QĐ 53 cũng gây nhiều bức xúc đối với người dân, vì theo quyết định này, giá gạo được quy định chỉ 4.000 đồng/kg, nhưng thực tế giá gạo đã tăng gấp đôi, gấp ba... Mức hỗ trợ di dời nhà trong thành phố khi phải di chuyển chỗ ở chỉ từ 1 triệu - 3 triệu đồng (tùy theo cấp nhà), đến nay cũng đã quá lạc hậu...”.

Một cán bộ có trách nhiệm của một ngành có liên quan nhiều đến công tác xây dựng cơ bản, cho biết: “Chính sách TĐC phân tán theo QĐ 53 cũng là rào cản lớn đối với công tác bố trí TĐC, GPMB của thành phố”. Trong khi thành phố còn thiếu rất nhiều nền TĐC để bố trí cho người dân nhằm đẩy nhanh công tác GPMB, thực hiện các dự án, thì mức hỗ trợ TĐC phân tán lại quá thấp. Theo QĐ 53, nếu chấp nhận TĐC phân tán thì “được hỗ trợ tiền xây dựng cơ sở hạ tầng theo mức 200.000 đồng/m2 tương ứng với diện tích chỗ ở được bố trí TĐC theo quy định, nhưng không vượt quá 30 triệu đồng đối với khu vực đất đô thị và 20 triệu đồng đối với đất khu vực nông thôn”. Mức hỗ trợ TĐC phân tán thấp, cộng với chính sách hỗ trợ khác bất hợp lý, nên nhiều người dân dù có nguyện vọng TĐC phân tán, nhưng không chấp nhận. Do đó, Nhà nước sẽ chậm thực hiện các dự án, còn người dân thì mỏi mòn chờ nơi bố trí TĐC. Ông Nguyễn Văn Vinh, Trưởng Ban Pháp chế, HĐND thành phố, cho biết: “Việc sớm ban hành quyết định mới thay thế QĐ 53 cho phù hợp sẽ góp phần quan trọng đẩy nhanh tiến độ GPMB, bảo vệ quyền lợi của người dân do bị thu hồi đất”.

* Sẽ ban hành khung chính sách mới?

Khi xây dựng QĐ 53 trước đây, thành phố căn cứ vào Luật Đất đai, các Nghị định 181/2004/NĐ-CP, Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 198/2004/NĐ-CP... của Chính phủ và các thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành có liên quan. Thế nhưng, đến nay nhiều quy định của Trung ương đã thay đổi, do đó việc ban hành quyết định thay thế QĐ 53 là cần thiết. Đồng chí Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, cho biết: “Hiện nay, Chính phủ đã ban hành Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 Quy định “Bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai” (và Thông tư số 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT của Liên Bộ Tài chính và Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện Nghị định này) có rất nhiều điểm mới, có lợi cho người dân khi bị thu hồi đất, cần được cụ thể hóa nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân”.

Ông Võ Kim Đạn, Giám đốc Trung tâm khai thác quỹ đất thành phố, đơn vị được giao trách nhiệm thực hiện công tác GPMB của nhiều dự án, trong một lần trả lời ý kiến thắc mắc của cử tri bị ảnh hưởng bởi dự án đường Mậu Thân - Sân bay Trà Nóc, nói: “Tôi chia sẻ những khó khăn của người dân khi phải di dời nơi ở. Những quy định về hỗ trợ, giá cả bồi thường theo QĐ 53 đã lạc hậu. Nhưng do chưa có quyết định mới thay thế, chúng tôi vẫn phải áp giá theo quyết định này, dù gặp nhiều khó khăn...”.

Những bất hợp lý của QĐ 53 đã được các địa phương, ngành chức năng phản ánh. Ông Lê Hoàng Nam, Chủ tịch UBND quận Bình Thủy, cho biết: “Nhiều quy định trong quyết định này đã lạc hậu so với thực tế, nên gây nhiều bức xúc trong nhân dân. Địa phương rất khó đẩy nhanh tiến độ GPMB các dự án, vì người dân không đồng tình với mức bồi thường, hỗ trợ”. Trong đợt giám sát tại Sở Tài chính, vào tháng 5 vừa qua, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND thành phố đã yêu cầu Sở Tài chính, cơ quan chủ trì lấy ý kiến, soạn thảo quyết định thay thế QĐ 53 cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Bởi vì, theo nhiều đại biểu HĐND thành phố sự chậm ban hành quyết định thay thế đã ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân, làm chậm tiến trình thực hiện nhiều dự án đầu tư xây dựng. Trước đó, tại các cuộc giám sát về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội của các địa phương và tiến độ thi công các công trình của sở, ngành vào tháng 3 -2008, Thường trực HĐND thành phố và các Ban của HĐND thành phố đã ghi nhận nhiều ý kiến phản ánh của bà con cử tri, lãnh đạo các địa phương, sở, ngành về những bất hợp lý, lạc hậu của QĐ 53.

Đồng chí Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND TP, cho biết thêm: “Việc chậm trễ ban hành quyết định mới thay thế, bổ sung QĐ 53 sẽ dẫn đến những thiệt thòi của người dân. Hiện nay, chúng tôi được biết UBND thành phố đang tích cực chỉ đạo các ngành có liên quan khẩn trương hoàn thành việc soạn thảo, ban hành văn bản mới để thay thế QĐ 53. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng văn bản này vẫn còn chậm so với yêu cầu”. Tại kỳ họp HĐND thành phố lần thứ 14 vào tháng 6 vừa qua, một lần nữa vấn đề này đã được cử tri đề nghị thành phố xem xét, bổ sung cho phù hợp với thực tế. Tại kỳ họp này, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch UBND thành phố, cho biết sẽ ban hành quy định mới về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố, thay thế QĐ 53, cho phù hợp với tình hình hiện nay.

Hy vọng, với quyết tâm của thành phố, chính sách mới về bồi thường, hỗ trợ, TĐC cho người dân trong vùng dự án sẽ sớm được ban hành, nhằm giải tỏa bức xúc của người dân, tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, đáp ứng yêu cầu phát triển quốc kế, dân sinh.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG