Bài cuối: Xây “lá chắn” tư tưởng trên không gian mạng

Nếu trường học là nơi học sinh được giáo dục chính thức thì không gian mạng đang trở thành một “lớp học” khác, diễn ra liên tục sau mỗi giờ lên lớp.

Ở đó, học sinh tiếp nhận thông tin rất nhanh. Nhưng tốc độ cũng tạo ra một nghịch lý: càng nhiều thông tin, càng khó xác định đâu là thông tin đáng tin cậy.

Một video vài chục giây có thể tạo ra hàng ngàn lượt tương tác. Một thông tin chưa được kiểm chứng có thể được chia sẻ trước khi người đọc kịp đặt câu hỏi: Ai nói? Nguồn ở đâu? Có bằng chứng không?

Đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đây là một vấn đề không thể đứng ngoài.

Trang facebook truyền thông của các Đoàn Trường THPT Chiêm Thành Tấn.

Không thể xây “lá chắn” bằng cách đứng ngoài mạng xã hội

Quyết định 311/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xác định việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh thiếu niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng là một nhiệm vụ trong giai đoạn 2022-2030.

Điều đó đặt ra một yêu cầu rất thực tế đối với tổ chức Đoàn trường: Muốn đồng hành với học sinh trên không gian mạng, trước hết phải hiểu cách các em đang sống trong không gian ấy.

Cán bộ Đoàn không nhất thiết phải chạy theo mọi xu hướng. Nhưng phải biết xu hướng nào có thể trở thành phương tiện giáo dục. Một Infographic tốt có thể truyền tải một nội dung trong vài chục giây. Một video ngắn do chính học sinh thực hiện có thể khiến các bạn đồng trang lứa quan tâm hơn một bài thuyết trình dài. Một diễn đàn trực tuyến có thể mở ra những câu hỏi mà học sinh ngại đặt trong một buổi sinh hoạt tập trung. Một hoạt động kiểm chứng thông tin có thể giúp học sinh hình thành thói quen kiểm tra nguồn trước khi chia sẻ.

Đó chính là cách xây dựng “lá chắn” tư tưởng từ năng lực tự bảo vệ của chính học sinh.

Trang facebook truyền thông của các Đoàn Trường THPT Chuyên Vị Thanh.

Bốn mắt xích để hoạt động Đoàn đi vào chiều sâu

Thứ nhất, vai trò lãnh đạo của cấp ủy. Công tác thanh niên không thể giao hoàn toàn cho Đoàn trường. Cấp ủy cần định hướng, kiểm tra, tạo điều kiện và cùng tháo gỡ những vấn đề đặt ra trong giáo dục chính trị, tư tưởng, tạo nguồn phát triển Đảng.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn gần học sinh. Cán bộ Đoàn trường học cần có khả năng sử dụng công nghệ, hiểu tâm lý lứa tuổi, biết tổ chức hoạt động và quan trọng nhất là biết lắng nghe. Một cán bộ Đoàn không nhất thiết phải nói những điều thật lớn lao. Đôi khi, điều có sức thuyết phục nhất lại là cách họ làm một việc nhỏ một cách nghiêm túc.

Thứ ba, tạo không gian đối thoại. Nếu học sinh chỉ được nghe câu trả lời có sẵn, các em sẽ ít có cơ hội hình thành năng lực tự suy nghĩ. Những diễn đàn “Đảng với thanh niên”, đối thoại giữa lãnh đạo nhà trường với học sinh, các buổi trao đổi về thời sự, công nghệ, văn hóa ứng xử trên mạng… cần tạo điều kiện để học sinh được hỏi. Có thể sẽ có những câu hỏi khó. Nhưng một câu hỏi khó được giải đáp thẳng thắn, có căn cứ và phù hợp với lứa tuổi sẽ có giá trị giáo dục lớn hơn rất nhiều so với một buổi sinh hoạt chỉ có người nói và người nghe.

Thứ tư, xây dựng mối liên kết giữa nhà trường, gia đình, Đoàn thanh niên và địa phương. Đây là khâu thường dễ bị bỏ quên. Một học sinh có thể được phát hiện, bồi dưỡng trong trường học nhưng sau khi tốt nghiệp lại bước vào một môi trường hoàn toàn khác. Nếu quá trình theo dõi, chuyển giao và tiếp tục tạo điều kiện rèn luyện không được kết nối, công sức của giai đoạn trước sẽ khó phát huy đầy đủ.

Vì vậy, công tác tạo nguồn cần được nhìn như một hành trình liên tục, thay vì chỉ là một nhiệm vụ trong một năm học.

Trang facebook truyền thông của các Đoàn Trường THPT Phan Văn Trị.

Khát vọng Tây Đô - bắt đầu từ những việc nhỏ

Đưa nghị quyết của Đảng vào học đường không phải là việc có thể hoàn thành bằng một cuộc thi, một buổi tuyên truyền hay một chỉ tiêu được giao. Đó là một quá trình lâu dài. Ở đó, tổ chức Đoàn trường giữ một vị trí đặc biệt: đứng giữa chủ trương và tuổi trẻ, giữa định hướng chính trị và đời sống học sinh, giữa nhà trường và môi trường xã hội mà các em sẽ bước vào. Một “cầu nối” muốn bền vững trước hết phải bắt đúng nhịp sống của người trẻ.

Không thể yêu cầu học sinh quan tâm đến những vấn đề lớn nếu không chỉ ra được những vấn đề ấy liên quan thế nào đến tương lai của các em.

Không thể yêu cầu học sinh có trách nhiệm với cộng đồng nếu nhà trường không trao cho các em cơ hội được làm việc có ích.

Không thể nói nhiều về bản lĩnh trên không gian mạng nếu học sinh chưa được trang bị kỹ năng kiểm chứng thông tin.

Và cũng không thể nói về tạo nguồn phát triển Đảng nếu thiếu một môi trường để học sinh rèn luyện, thử thách và trưởng thành.

Công tác giáo dục lý tưởng vì thế cần được bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Một học sinh học tập nghiêm túc. Một đoàn viên hoàn thành công việc được giao. Một nhóm học sinh cùng thực hiện một dự án vì cộng đồng. Một sản phẩm truyền thông do chính học sinh sáng tạo. Một hành động dám nhận trách nhiệm khi mắc sai sót. Một lần lên tiếng bảo vệ điều đúng.

Những việc ấy tưởng nhỏ, nhưng chính từ những điều nhỏ đó hình thành thói quen, trách nhiệm và nhân cách. Và khi nhân cách được rèn luyện trong thực tiễn, lý tưởng mới có cơ hội trở thành hành động. Trong dòng chảy ấy, trường học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức. Đó còn là nơi gieo những hạt giống đầu tiên về trách nhiệm công dân.

Với Cần Thơ - thành phố Tây Đô đang đứng trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển - việc chuẩn bị một thế hệ trẻ có tri thức, kỹ năng, trách nhiệm và bản lĩnh càng có ý nghĩa lâu dài.

Mỗi học sinh hôm nay rồi sẽ rời mái trường. Có em trở thành kỹ sư, bác sĩ, giáo viên; có em làm việc trong doanh nghiệp; có em tiếp tục nghiên cứu, học tập; có em trở về đóng góp cho quê hương. Điều còn lại sau những năm tháng học đường không chỉ là điểm số hay tấm bằng. Đó còn là cách các em nhìn nhận trách nhiệm của mình với gia đình, cộng đồng và đất nước.

Bởi vậy, nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn trường học không chỉ nhằm làm cho phong trào Đoàn thêm sôi nổi. Sâu xa hơn, đó là cách tạo ra một môi trường để người trẻ được học, được làm, được trải nghiệm, được đối thoại và được trưởng thành. Khi những điều ấy được kết nối, nghị quyết không còn là những dòng chữ nằm yên trên trang giấy.

Nghị quyết bước vào lớp học. Bước ra sân trường. Đi cùng học sinh trong những hoạt động tình nguyện. Hiện diện trong một sản phẩm truyền thông. Trong cách một bạn trẻ sử dụng mạng xã hội. Trong cách các em lựa chọn nghề nghiệp. Và trong cách các em sống có trách nhiệm với cộng đồng. Một cây cầu thực sự không phải là cây cầu được gọi tên thật đẹp. Cây cầu chỉ có ý nghĩa khi có người đi qua.

Đưa nghị quyết của Đảng đến với tuổi trẻ học đường cũng vậy. Cầu nối đã được đặt xuống. Việc còn lại là làm cho cây cầu ấy ngày càng chắc chắn, gần gũi và có sức sống - để từ mái trường hôm nay, những khát vọng đẹp của tuổi trẻ Tây Đô tiếp tục được nuôi dưỡng, rèn luyện và trao gửi cho ngày mai.

CHAO KHÉM MA RÍT