Lứa tuổi học sinh trung học phổ thông là giai đoạn quan trọng hình thành nhân cách, lý tưởng sống và bản lĩnh chính trị. Để các đường lối, chủ trương của Đảng không dừng lại ở những văn bản khô cứng mà thực sự "thấm sâu", biến thành hành động thiết thực trong học đường, vai trò của tổ chức Đoàn trường học là yếu tố quyết định. Việc nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn trường học đang trở thành chiếc "cầu nối" vững chắc, khơi dậy khát vọng cống hiến và định hướng tư tưởng cho thế hệ trẻ.

Bài 1: Để nghị quyết không còn xa lạ với học sinh

Có một khoảng cách không dễ nhận ra trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng ở trường học: Khoảng cách giữa những điều người lớn muốn nói và cách người trẻ muốn tiếp nhận. Một nghị quyết có thể chứa đựng những định hướng lớn cho đất nước, những mục tiêu dài hạn về phát triển con người, khoa học - công nghệ, giáo dục, văn hóa, nhưng với một học sinh trung học phổ thông, nếu những nội dung ấy chỉ xuất hiện trong một buổi nghe báo cáo dài, trên những trang văn bản dày chữ, thì rất khó để các em cảm nhận được mối liên hệ giữa nghị quyết với chính cuộc sống của mình.

Trong khi đó, học sinh hôm nay lớn lên cùng điện thoại thông minh, video ngắn, mạng xã hội và những dòng thông tin chuyển động từng phút. Các em quen với hình ảnh, âm thanh, tương tác và những câu chuyện gần gũi với đời sống. Vì vậy, đưa nghị quyết vào học đường không chỉ là chuyện “nói cho học sinh nghe”. Điều quan trọng hơn là tìm được một cách truyền đạt để các em hiểu, liên hệ và biến điều được học thành hành động của chính mình. Đó cũng là nơi vai trò của tổ chức Đoàn trường được đặt ra.

Học sinh tham gia Hội thi tìm hiểu lịch sử Đảng bộ phường Vị Thanh.

Khi ngôn ngữ chính luận cần một cách tiếp cận mới

Lứa tuổi học sinh trung học phổ thông là giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách, lý tưởng sống và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Đây cũng là thời điểm nhiều em bắt đầu đặt ra những câu hỏi lớn: Mình muốn trở thành người như thế nào? Mình sẽ làm gì cho gia đình, quê hương? Học tập hôm nay có ý nghĩa gì đối với tương lai?

Nếu giáo dục chính trị, tư tưởng chỉ dừng ở việc truyền đạt khái niệm thì những câu hỏi ấy khó có cơ hội được kết nối. Chỉ thị số 42-CT/TW của Ban Bí thư đã đặt vấn đề tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ. Trong môi trường học đường, yêu cầu đó càng đòi hỏi phương thức tổ chức phù hợp với đặc điểm tâm lý và cách tiếp nhận thông tin của học sinh.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu niên cũng được đặt trong một môi trường mới. Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 5-3-2022 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chương trình giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022-2030.

Tuyên dương giáo viên của Trường THPT Chiêm Thành Tấn.

Điều đó cho thấy: Không gian giáo dục hôm nay không chỉ nằm trong lớp học. Một học sinh có thể vừa nghe thầy cô giảng bài, vừa tiếp nhận hàng chục thông tin khác nhau trên mạng xã hội. Một quan điểm chính thống nếu không được truyền đạt bằng phương thức gần gũi, dễ hiểu và có khả năng tương tác sẽ rất dễ bị lấn át bởi những nội dung ngắn, nhanh và hấp dẫn hơn.

Đoàn trường vì thế cần thay đổi cách làm. Không phải thay đổi mục tiêu giáo dục, mà là thay đổi cách đưa mục tiêu ấy đến với học sinh.

Từ “nghe báo cáo” đến “được tham gia”

Trong nhiều hoạt động Đoàn trường hiện nay, Infographic, video ngắn, diễn đàn trực tuyến, cuộc thi tìm hiểu, sản phẩm truyền thông học sinh thực hiện… đang dần trở thành những phương thức hỗ trợ truyền tải nội dung chính trị, tư tưởng. Một nghị quyết về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao có thể được bắt đầu từ câu hỏi rất gần với học sinh: Muốn trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, hôm nay mình cần học gì?

Từ đó, câu chuyện được kéo về với ngoại ngữ, công nghệ thông tin, kỹ năng số, khả năng tự học, tinh thần trách nhiệm và đạo đức của người trẻ. Cách tiếp cận ấy giúp những khái niệm tưởng như xa xôi trở nên gần hơn với đời sống.

Tại diễn đàn “Chuyển đổi số trong kỷ nguyên mới”, Đoàn trường THPT Phan Văn Trị (TP Cần Thơ) đã tổ chức cuộc thi sáng tạo video ngắn về cách ứng dụng AI trong học tập an toàn. Qua hoạt động này, nội dung về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và làm chủ khoa học - công nghệ được chuyển hóa thành một hoạt động mà học sinh trực tiếp tham gia.

Một học sinh lớp 12 chia sẻ: “Trước đây, em thấy khái niệm "nguồn nhân lực chất lượng cao" rất xa vời. Nhưng khi Đoàn trường tổ chức cuộc thi, em hiểu rằng việc mình thành thạo ngoại ngữ, giỏi công nghệ thông tin và có đạo đức cách mạng chính là đang trực tiếp thực hiện Nghị quyết của Đảng. Nghị quyết thực chất là bản kế hoạch cho chính tương lai của chúng em".

Các hoạt động của Đoàn trường THPT Phan Văn Trị.

Điều đáng chú ý ở đây không nằm ở một cuộc thi mà là vị trí của học sinh đã thay đổi. Các em không còn chỉ là người ngồi nghe. Các em trở thành người tìm hiểu, người thực hiện, người sáng tạo nội dung và người chia sẻ lại nội dung ấy với bạn bè. Đó chính là lúc giáo dục chính trị, tư tưởng có cơ hội đi từ nhận thức đến hành động.

Khi lý tưởng được trình bày bằng màu sắc rực rỡ của công nghệ và ngôn ngữ hiện đại, những “mầm xanh” có thêm điều kiện để nảy nở niềm tin. Việc phát hiện và bồi dưỡng những đoàn viên ưu tú cũng từ đó trở thành một quá trình tự nhiên hơn.

“Cầu nối” phải được xây từ những điều gần gũi

Đưa nghị quyết vào trường học không đồng nghĩa với việc biến mọi hoạt động của Đoàn thành những buổi học chính trị. Ngược lại, điều cần thiết là tìm ra điểm gặp nhau giữa nghị quyết và những vấn đề mà học sinh đang quan tâm.

Đó có thể là câu chuyện học tập. Là việc sử dụng AI có trách nhiệm. Là văn hóa ứng xử trên mạng. Là tinh thần tình nguyện. Là ý thức bảo vệ môi trường. Là kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch. Là ước mơ nghề nghiệp. Là cách một học sinh đứng ra tổ chức một hoạt động tập thể và chịu trách nhiệm đến cùng với phần việc của mình. Khi đó, nghị quyết không còn nằm nguyên trên trang giấy. Nội dung của nghị quyết được nhìn thấy trong những hành động cụ thể.

Từ góc nhìn ấy, hoạt động Đoàn trường không chỉ là tổ chức phong trào. Đoàn trường còn có thể trở thành một kênh chuyển tải, kết nối và kiểm nghiệm hiệu quả giáo dục chính trị, tư tưởng trong thực tiễn học đường. Và nếu “cầu nối” ấy được xây dựng đủ gần với học sinh, những giá trị tưởng như lớn lao sẽ bắt đầu bằng những việc rất nhỏ: một giờ học nghiêm túc, một sản phẩm truyền thông có trách nhiệm, một việc làm tình nguyện, một lời nói đúng mực trên mạng xã hội, hay một lần dám nhận trách nhiệm trước tập thể.

Đó cũng là điểm khởi đầu cho câu chuyện tạo nguồn phát triển Đảng trong học sinh.

CHAO KHÉM MA RÍT

Bài 2: Từ phong trào đến tạo nguồn - không chỉ tìm học sinh giỏi