Bài 2: Từ phong trào đến tạo nguồn - không chỉ tìm học sinh giỏi

Phát triển Đảng trong học sinh không thể bắt đầu từ một bộ hồ sơ, nó phải bắt đầu từ một quá trình. Quá trình ấy có thể kéo dài qua nhiều hoạt động, nhiều lần thử thách và cả những thời điểm mà một học sinh phải lựa chọn giữa việc làm cho xong một nhiệm vụ và việc làm đến nơi đến chốn.

Nếu chỉ nhìn vào điểm số, thành tích học tập hay số lượng giấy khen, việc phát hiện quần chúng ưu tú sẽ dễ trở nên đơn giản hóa. Một học sinh có thành tích tốt chưa chắc đã là người sẵn sàng nhận phần việc khó. Một học sinh học giỏi chưa chắc đã biết tổ chức công việc tập thể. Và một học sinh năng động cũng cần được rèn luyện để hiểu rằng sự nhiệt tình phải đi cùng trách nhiệm.

Buổi Lễ Kết nạp Đảng là học sinh tại Trường THPT Chuyên Vị Thanh.

“Hạt giống” phải được gieo trong thực tiễn

Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16-6-2022 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII xác định yêu cầu nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên, trong đó chú trọng tạo môi trường để quần chúng giác ngộ lý tưởng, có động cơ trong sáng, rèn luyện và phấn đấu vào Đảng.

Đối với học sinh, môi trường rèn luyện ấy trước hết chính là nhà trường. Các phong trào như “Học sinh 3 tốt”, “Hoa phượng đỏ”, hoạt động tình nguyện, công tác xã hội, các cuộc thi học thuật, hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số… nếu được tổ chức thực chất có thể trở thành những “phép thử” tự nhiên. Qua đó, tổ chức Đoàn có thể nhận diện những học sinh không chỉ có thành tích mà còn có tinh thần trách nhiệm, ý thức cộng đồng và khả năng làm việc với người khác.

Từ thực tiễn đó, có thể hình dung quá trình tạo nguồn qua năm bước.

Bước thứ nhất là, phát hiện và gieo mầm. Những đoàn viên có kết quả học tập tốt, tích cực tham gia phong trào, có ý thức cộng đồng cần được quan tâm, định hướng và tạo cơ hội thể hiện.

Bước thứ hai là, thử thách trong thực tiễn. Không nên chỉ giao cho học sinh những phần việc dễ hoàn thành. Muốn biết một người có trách nhiệm đến đâu, phải đặt họ trước một nhiệm vụ có yêu cầu cụ thể, có thời hạn, có đồng đội và có kết quả cần chịu trách nhiệm.

Bước thứ ba là, bình xét và thẩm định. Việc lựa chọn phải được đặt trong tập thể, có sự theo dõi của giáo viên chủ nhiệm, tổ chức Đoàn và chi bộ nhà trường, bảo đảm khách quan, thực chất.

Bước thứ tư là, bồi dưỡng nhận thức. Khi một học sinh đã thể hiện quá trình phấn đấu, việc giáo dục lý tưởng, bồi dưỡng nhận thức về Đảng càng phải được tiến hành nghiêm túc.

Bước thứ năm là, kết nạp và tiếp tục theo dõi, rèn luyện. Kết nạp không phải là điểm kết thúc của quá trình. Đó phải là một dấu mốc mới, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người trẻ.

Không chạy theo con số

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của công tác tạo nguồn là không biến chỉ tiêu thành mục đích cuối cùng. Bởi nếu chỉ quan tâm đến số lượng, quá trình lựa chọn rất dễ bị ngắn lại.

Trong khi đó, điều cần tìm kiếm ở một đảng viên trẻ không chỉ là một bảng điểm đẹp. Đó còn là thái độ trước công việc. Là khả năng chịu trách nhiệm. Là tinh thần phục vụ tập thể. Là bản lĩnh khi đứng trước một vấn đề khó. Là khả năng phân biệt đúng - sai và biết bảo vệ điều đúng bằng cách phù hợp.

Theo số liệu thực tế tại Trường THPT chuyên Vị Thanh, năm học 2023-2024, trong tổng số 847 học sinh, chỉ tiêu ban đầu là 7 nhưng nhà trường đã bồi dưỡng, kết nạp 16 đảng viên học sinh. Tỷ lệ được lựa chọn khoảng 1,8% tổng số học sinh. Còn tại Trường THPT Chiêm Thành Tấn, năm học 2025-2026, trong tổng số 741 học sinh, chỉ tiêu ban đầu là 5 nhưng nhà trường đã bồi dưỡng, kết nạp 14 đảng viên học sinh. Tỷ lệ được lựa chọn cũng khoảng 1,8% tổng số học sinh.

Con số ấy, nếu chỉ nhìn riêng, chưa nói hết được câu chuyện. Điều đáng quan tâm hơn là phía sau mỗi trường hợp được lựa chọn phải là một quá trình theo dõi và thử thách. Một cán bộ chi bộ cho rằng để lựa chọn được những học sinh ấy, nhà trường đã rà soát, thử thách hàng trăm đoàn viên ưu tú; đảng viên học sinh không chỉ cần đạt điểm số cao mà còn phải biết tổ chức công việc, có trách nhiệm và tinh thần phụng sự tập thể.

Đó là cách nhìn cần thiết đối với công tác tạo nguồn. Không phải tìm những học sinh hoàn hảo, mà tìm những học sinh có quá trình phấn đấu rõ ràng và có khả năng tiếp tục trưởng thành.

Buổi Lễ Kết nạp Đảng là học sinh tại Trường THPT Chiêm Thành Tấn.

Vào Đảng và bài toán tâm lý của học sinh

Một câu hỏi khác cũng cần được nhìn nhận thẳng thắn: Học sinh và phụ huynh nghĩ gì về việc vào Đảng khi còn trẻ? Có phụ huynh quan tâm việc học sinh có bị ảnh hưởng đến quá trình ôn thi đại học hay không. Có em quan tâm việc tham gia công tác Đoàn, hoạt động xã hội có làm mất thời gian học tập hay không.

Những băn khoăn ấy không nên bị né tránh. Cách thuyết phục tốt nhất không phải là những lời giải thích chung chung, mà là để học sinh nhìn thấy mối quan hệ giữa việc rèn luyện và sự trưởng thành của chính mình.

Một học sinh biết lập kế hoạch, biết làm việc nhóm, biết chịu trách nhiệm, biết trình bày quan điểm, biết phục vụ cộng đồng và có kỷ luật trong học tập sẽ có thêm nhiều năng lực cần thiết cho cuộc sống sau khi rời ghế nhà trường.

Bởi vậy, điều quan trọng nhất không phải là làm cho học sinh “muốn vào Đảng” bằng khẩu hiệu.

Điều quan trọng là tạo ra môi trường để những học sinh thật sự có nguyện vọng được rèn luyện, kiểm chứng động cơ và trưởng thành qua thực tiễn. Đó mới là nền tảng của công tác tạo nguồn.

CHAO KHÉM MA RÍT

Bài cuối: Xây “lá chắn” tư tưởng trên không gian mạng