Đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn. Người thiếu ánh sáng đồng nghĩa với cuộc đời chìm trong bóng tối. Để góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc mắt nói chung, điều trị các bệnh về mắt cho trẻ em nói riêng, Dự án Ánh sáng cho trẻ em ĐBSCL đem lại niềm kỳ vọng rất lớn, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Những năm qua, các bộ, ngành chức năng thường xuyên khảo sát thực trạng các dịch vụ y tế chăm sóc mắt ở Cần Thơ nói riêng, ĐBSCL nói chung. Giữa tháng 10 - 2014, bà Vũ Thị Minh Hạnh, Phó viện Trưởng Viện Chiến lược và chính sách y tế làm Trưởng đoàn, đến khảo sát các đơn vị y tế và một số hội, đoàn thể trong thành phố để đánh giá thực trạng nguồn lực, khả năng cung cấp và sử dụng dịch vụ chăm sóc mắt trẻ em tại các cơ sở y tế công lập. Theo bà Vũ Thị Minh Hạnh, kết quả khảo sát ban đầu cho thấy, hoạt động chăm sóc mắt trẻ em của thành phố gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Từ tuyến quận, huyện đến tuyến phường, xã các đơn vị y tế không có cán bộ chuyên khoa phụ trách vì chương trình chăm sóc mắt không thuộc chương trình mục tiêu quốc gia. TP Cần Thơ có Bệnh viện (BV) Mắt – Răng Hàm Mặt (RHM), do ghép chung 2 chuyên khoa mắt và RHM nên phần nào hạn chế việc triển khai các kỹ thuật về mắt chuyên sâu. Thời gian tới, theo định hướng của Bộ Y tế, tiếp tục kêu gọi sự quan tâm, hỗ trợ nguồn lực của các tổ chức quốc tế, đồng thời tranh thủ sự quan tâm của lãnh đạo các địa phương, để hoàn thiện hệ thống chăm sóc mắt trẻ em tại cộng đồng. Dịp này, đoàn khảo sát tìm hiểu các điều kiện của TP Cần Thơ, hướng đến xây dựng Trung tâm nhãn nhi vùng ĐBSCL, vừa phục vụ nhu cầu chăm sóc, điều trị kỹ thuật cao các bệnh mắt ở trẻ em, đồng thời kết nối các địa phương trong việc giáo dục, tuyên truyền kiến thức chăm sóc mắt, phát hiện sớm các bệnh lý để điều trị đạt hiệu quả.

Trước đó, đầu tháng 7 – 2014, Ban chỉ đạo phòng chống mù lòa trung ương, đại diện các tỉnh, thành phía Nam (BCĐ) làm việc với đại diện ngành y tế thành phố và BV Mắt - RHM thành phố về các hoạt động phòng, chống mù lòa tại địa phương. Thời gian qua, BV Mắt – RHM TP Cần Thơ thực hiện hiệu quả nhiều chương trình chăm sóc mắt tại cộng đồng. BV kiểm soát tốt được bệnh đục thủy tinh thể, bệnh mắt hột gây mù, bệnh khô mắt do thiếu vitamin A ở trẻ em. Hằng năm, hàng ngàn bệnh nhân vùng ĐBSCL được mổ đục thủy tinh thể miễn phí. BV triển khai chương trình chăm sóc tật khúc xạ; phòng chống bệnh glocom tại cộng đồng; hỗ trợ BV Nhi đồng thành phố sàng lọc bệnh võng mạc ở trẻ sinh non; quản lý điều trị bệnh võng mạc tiểu đường gây mù. BCĐ đánh giá cao kết quả đạt được, đồng thời yêu cầu ngành y tế và BV Mắt – RHM tiếp tục phát triển nhiều kỹ thuật về mắt, đặc biệt các bệnh lý đáy mắt, đáp ứng nhu cầu người dân ĐBSCL, tiết kiệm chi phí điều trị, giảm tải cho tuyến trên.

Theo nghiên cứu tình hình mù lòa quốc gia năm 2007, khu vực ĐBSCL có tỷ lệ mù lòa cao thứ 2 toàn quốc. Riêng ở trẻ em, khoảng 300.000 trẻ có vấn đề về mắt cần được điều trị sớm để tránh mù lòa; gần 1 triệu trẻ mắc tật khúc xạ cần được chỉnh kính để bảo vệ thị lực. Tuy nhiên, các dịch vụ nhãn nhi còn hạn chế, do thiếu cả nhân lực và trang thiết bị, mặc dù 60% trẻ em mù lòa có thể phòng, tránh hoặc chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Do đó, để hỗ trợ ngành mắt Việt Nam nói chung và khu vực ĐBSCL nói riêng nâng cao năng lực chăm sóc và phòng, chống mù lòa, cuối tháng 9-2015, đại diện tổ chức Orbis quốc tế tại Việt Nam làm việc với Phó Chủ tịch thường trực UBND TP Cần Thơ Lê Văn Tâm cùng lãnh đạo một số sở, ngành thành phố, bàn về dự án Ánh sáng cho trẻ em ĐBSCL giai đoạn 2016 – 2018. Tổ chức Orbis phối hợp cùng tổ chức HKI và ECF đề xuất dự án Ánh sáng cho trẻ em tại Cần Thơ và Cà Mau giai đoạn 2016 – 2018. Dự án có tổng đầu tư 1 triệu USD, trong đó đầu tư cho Cần Thơ là 700.000USD. Dự án nhằm giảm tỷ lệ mù lòa trẻ em ở ĐBSCL qua việc xây dựng dịch vụ mắt trẻ em và tật khúc xạ tại Cần Thơ; xây dựng mạng lưới sàng lọc và chuyển tuyến bệnh nhân trong tỉnh. Các đơn vị phối hợp chính gồm: BV Mắt RHM Cần Thơ, BV Nhi đồng TP Cần Thơ và Sở Giáo dục & Đào tạo TP Cần Thơ. Theo đó, dự án cụ thể hóa thông qua các hoạt động: Xây dựng trung tâm mắt trẻ em và phòng khám mắt trẻ em tại BV Nhi đồng Cần Thơ và BV Mắt RHM Cần Thơ với trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ trình độ chuyên môn cao; xây dựng dịch vụ tật khúc xạ cho trẻ em các trung tâm khúc xạ, quầy kính tại các huyện; triển khai đa dạng các hoạt động truyền thông, nâng cao ý thức của cộng đồng về các bệnh mắt ở trẻ em, cách phòng ngừa và những dịch vụ kỹ thuật điều trị khi trẻ mắc bệnh.

Obris là tổ chức phi chính phủ quốc tế về chăm sóc mắt và phòng chống mù lòa trên thế giới. Đây là tổ chức đi đầu trong việc xây dựng năng lực nhãn khoa cho các nước đang phát triển trên thế giới, hoạt động tại hơn 90 quốc gia. Obris đóng góp lớn cho ngành mắt Việt Nam, được Bộ Y tế đánh giá cao, bao gồm đào tạo chuyên môn đồng thời hỗ trợ trang thiết bị, xây dựng 7 trung tâm/BV mắt trong toàn quốc; phát triển nhiều dịch vụ quan trọng mà Việt Nam chưa có: ngân hàng mắt và cấy ghép giác mạc; duy nhất hỗ trợ về phát triển dịch vụ mắt ở trẻ em... Từ năm 2010, Obris hợp tác với BV Mắt RHM Cần Thơ trang bị một số thiết bị nhãn khoa phục vụ khám, phát hiện bệnh mắt ở trẻ em; tuy nhiên, việc điều trị vẫn phải chuyển lên tuyến trên hoặc chưa điều trị bài bản. Tại buổi làm việc, đại diện tổ chức Orbis mong muốn được sự hỗ trợ về chủ trương của lãnh đạo thành phố nhằm thúc đẩy dự án đạt hiệu quả. Về các BV Nhi đồng thành phố, BV Mắt RHM và các sở, ngành thành phố đều đồng tình, hứa hẹn tạo mọi điều kiện thúc đẩy dự án sớm đi vào thực tiễn, kỳ vọng những lợi ích dự án mang đến phục vụ cho người dân đồng bằng.

Đồng chí Lê Văn Tâm bày tỏ sự ủng hộ đối với dự án, chỉ đạo các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ theo quy định của pháp luật, tạo thuận lợi để dự án sớm được thực hiện, giúp lĩnh vực nhãn nhi phát triển chuyên sâu hơn, người dân trong vùng được thụ hưởng các dịch vụ về sức khỏe mắt. Đặc biệt, trong đầu tư chung của Dự án thì cần chú trọng hợp phần truyền thông về vấn đề chăm sóc, điều trị và dự phòng các bệnh về mắt để thông tin, giáo dục sức khỏe, nâng cao ý thức cộng đồng.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG