Trước yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới, nhiều hợp tác xã (HTX) tại TP Cần Thơ chủ động chuyển đổi sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm, ứng dụng cơ giới hóa, liên kết cùng doanh nghiệp, hỗ trợ đầu vào và đầu ra cho thành viên. Qua đó, không chỉ nâng tầm giá trị sản phẩm bản địa, mà còn nâng cao đời sống người dân, góp phần kiến tạo diện mạo nông thôn hiện đại.

Hoạt động đan đát tại HTX Mây tre đan Thủy Tuyết, xã Thuận Hòa.

Từng đối mặt với nỗi lo hành tím rớt giá và cảnh “giải cứu” bấp bênh, năm 2021, HTX hành tím Vĩnh Châu, phường Vĩnh Châu, ra đời như một điểm tựa vững chắc cho nông dân địa phương. HTX từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, từ cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật canh tác an toàn đến liên kết tiêu thụ sản phẩm, giúp nông dân an tâm sản xuất, nâng tầm giá trị nông sản bản địa. Nhờ cách làm bài bản, từ 21 thành viên ban đầu, đến nay HTX đã phát triển lên 30 thành viên, quản lý vùng trồng trên 16,5ha và liên kết bao tiêu hơn 90ha hành tím cho gần 100 nông hộ tại địa phương.

Không dừng lại đó, đầu năm 2026, HTX liên kết với một doanh nghiệp tại tỉnh Ninh Thuận triển khai mô hình trồng măng tây trên diện tích 5ha, với 6 hộ dân tham gia. Theo anh Thạch Dil, Giám đốc HTX hành tím Vĩnh Châu, đất cát vùng ven biển tại địa phương tưởng chừng khô cằn lại là môi trường lý tưởng để măng tây sinh trưởng tốt và đạt chất lượng tối ưu, như thân giòn, vị ngọt đậm đà và màu sắc xanh tươi bắt mắt. Điều quan trọng hơn là toàn bộ quy trình sản xuất măng tây của nông dân luôn được doanh nghiệp và HTX đồng hành, từ khâu cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật canh tác đến bao tiêu 100% sản lượng đầu ra. Chỉ sau 6 tháng xuống giống, đến nay cây măng tây đã cho thu hoạch, với sản lượng ổn định hằng ngày; ước tính, với diện tích 1ha, năng suất thu hoạch đạt từ 10-15kg/ngày, bán với giá bao tiêu từ 50.000 đồng/kg, mỗi hộ trồng măng tây thu nhập từ 500.000-700.000 đồng/ngày (tương đương 15-21 triệu đồng/tháng). Theo anh Thạch Dil, mô hình trồng măng tây không chỉ mang lại nguồn thu ổn định hằng ngày cho bà con nông dân, mà còn mở ra hướng sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng đất cát ven biển, góp phần xây dựng nông thôn giàu đẹp.

Không chỉ trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều HTX ở nông thôn cũng đang chuyển hướng sản xuất để gia tăng giá trị hàng hóa và tạo thêm sinh kế cho người dân. Điển hình là câu chuyện đổi mới của HTX Mây tre đan Thủy Tuyết, xã Thuận Hòa, đã khẳng định vai trò kiến tạo chuỗi giá trị từ tài nguyên bản địa.

Chị Trương Thị Bạch Thủy, Giám đốc HTX Mây tre đan Thủy Tuyết, chia sẻ: Trước đây, các sản phẩm đan lát truyền thống như rổ, rá thủ công mang lại giá trị kinh tế thấp, dao động từ 20.000-30.000 đồng/sản phẩm, khó duy trì làng nghề. Đứng trước thách thức đó, HTX đã mạnh dạn chuyển hướng sản xuất, từ gia công đồ gia dụng đơn thuần sang phân khúc nội thất sinh thái và nhận thi công trọn gói nhà tre kiến trúc cao cấp, có giá trị từ 45-50 triệu đồng/căn. Đồng thời, nắm bắt xu hướng “tiêu dùng xanh” tại các khu resort, khách sạn, HTX đã đẩy mạnh sản xuất thêm các dòng sản phẩm thân thiện môi trường như ống hút tre, ly tre, khay đĩa mỹ nghệ…

Nhằm chuẩn hóa chất lượng và đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn trên 1.000 sản phẩm/tháng xuất khẩu sang thị trường khó tính như Hoa Kỳ và tiêu thụ nội địa, HTX đã đưa máy móc, cơ giới hóa khâu chẻ tre và tạo phôi, giúp rút ngắn chu kỳ sản xuất, giải phóng sức lao động và tăng năng suất gấp nhiều lần. Đặc biệt, HTX đã giải quyết hiệu quả bài toán an sinh xã hội theo phương châm “ly nông bất ly hương” khi tạo thu nhập ổn định cho 32 thành viên và gần 70 lao động nông thôn, trong đó có 75% là đồng bào Khmer, 15% người Hoa và 10% người Kinh. Qua các lớp truyền nghề thủ công mỹ nghệ miễn phí, HTX đã biến sự khéo léo, cần cù của người dân thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, thắt chặt tinh thần đoàn kết cộng đồng và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.

Sự chủ động, linh hoạt mở hướng sản xuất mới của HTX Hành tím Vĩnh Châu và HTX Mây tre đan Thủy Tuyết là minh chứng rõ nét cho vai trò “đầu tàu” dẫn dắt thành viên sản xuất theo tín hiệu của thị trường, từ đó không chỉ nâng tầm giá trị nông sản và sản phẩm bản địa, mà còn góp sức cùng địa phương xây dựng diện mạo nông thôn ngày càng hiện đại.

Bài, ảnh: MỸ HOA