Trường Tiểu học Trà Nóc 1 là trường đầu tiên của TP Cần Thơ được Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn triển khai dạy và học theo Mô hình Trường học mới Việt Nam (gọi tắt VNEN). Qua 1 năm áp dụng mô hình này, chất lượng học tập và kỹ năng giao tiếp của học sinh có nhiều chuyển biến tích cực; giáo viên năng động trong việc làm đồ dùng dạy học, thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả nhất định…

Giờ học môn tiếng Việt của cô trò Trường Tiểu học Trà Nóc 1 theo mô hình VNEN dường như sinh động hơn. Lớp học chia thành nhiều nhóm hoạt động sôi nổi và tích cực theo sự điều hành của nhóm trưởng nhưng vẫn giữ nề nếp. Sự thích thú và hào hứng hiện rõ trên gương mặt của các em. Điều dễ nhận thấy, không gian lớp học trang trí đẹp và sinh động từ góc thư viện, góc cộng đồng, hộp thư bè bạn… không những tạo môi trường giáo dục thân thiện mà còn làm tăng sự chủ động, hứng thú trong quá trình học.

Lớp học áp dụng mô hình VNEN tại Trường Tiểu học Trà Nóc 1.

Phương pháp giáo dục theo VNEN là phương pháp dạy và học được tổ chức học tập theo nhóm cùng trao đổi và tự học nên học sinh tiếp thu bài một cách dễ dàng. Quản lý lớp học là hội đồng tự quản có nhiệm vụ điều hành, chia sẻ phản hồi tự đánh giá cho mình và cho các bạn chính xác hơn, tạo tinh thần tự giác thi đua trong học tập. Em Nguyễn Đỗ Thanh, học sinh lớp 3A3 hồn nhiên nói: "Học theo mô hình này rất thoải mái và thú vị, chỗ nào không hiểu có thể hỏi cô giáo…".

Đầu năm học 2012-2013, Trường Tiểu học Trà Nóc 1 đã triển khai thí điểm mô hình này ở 2 khối lớp 2 và 3 gồm 219 học sinh. Để thực hiện hiệu quả mô hình. Trước đó, các cán bộ cốt cán được tập huấn tại TP Hồ Chí Minh. Tiếp đó, nhà trường tổ chức tập huấn cho giáo viên dạy các lớp theo mô hình mới. Riêng đối với học sinh, ngay từ đầu năm học, các em được hướng dẫn thành lập hội đồng tự quản. Ngoài ra giáo viên tập cho học sinh cách học theo cặp, theo nhóm của tài liệu học tập; đồng thời, bồi dưỡng kỹ năng điều hành hoạt động nhóm. Nhờ vậy, hầu hết giáo viên đã tiếp cận với phương pháp mới, tổ chức dạy theo 10 bước học tập; giúp học sinh tự học, tiếp cận với tài liệu, chủ động trong học tập và có ý thức tự quản, tự giác trong hoạt động và sinh hoạt. Việc đánh giá học sinh không thực hiện đơn lẻ mà đan xen trong quá trình tổ chức cho học sinh hoạt động học tập và giáo dục, có sự kết hợp hài hòa giữa các hình thức đánh giá, chú trọng đánh giá thường xuyên. Khác với phương pháp truyền thống, gắn liền với phấn trắng bảng đen, trong mô hình VNEN học sinh đóng vai trò trung tâm, giáo viên là người hướng dẫn, đồng hành với học sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu kiến thức. Qua đó, học sinh nắm bắt từng bước, chủ động học tập theo 10 quy trình học tập, thể hiện vai trò chủ thể trong quá trình học tập. Từ đó phương pháp dạy học, đánh giá chất lượng giáo dục cũng được đổi mới. Quá trình tự học, tự đánh giá là vấn đề đổi mới trong chương trình giáo dục của mô hình này. Cô Nguyễn Thị Kim Chi, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trà Nóc 1, phấn khởi cho biết: "Qua 1 năm thí điểm mô hình, học sinh biết cách tự học, tự nghiên cứu sách, các em tự quản tốt, biết chia sẻ với bạn, kỹ năng giao tiếp tốt, mạnh dạn hơn trong học tập và sinh hoạt của nhà trường. Giáo viên biết chủ động điều hành, tổ chức lớp học, lựa chọn và điều chỉnh nội dung phù hợp với từng đối tượng học sinh".

Điểm mới của mô hình, tài liệu giảng dạy cho học sinh không phải là sách giáo khoa thông thường mà là tài liệu hướng dẫn học tập, tài liệu này được xây dựng trên cơ sở vẫn giữ nguyên nội dung sách giáo khoa chuẩn kiến thức và chuẩn kỹ năng, nhưng đổi mới mô hình lớp học theo hướng dân chủ, tự quản, phương pháp dạy học theo hướng tự học. Đối với giáo viên, không soạn bài, không phải giảng nhiều, giải phóng khỏi áp lực phấn trắng bảng đen. Tuy nhiên, giáo viên phải chuẩn bị đồ dùng dạy học ở nhà; tổ chức học tập, theo dõi và đánh giá học sinh, kiểm tra kết quả. Theo cô Từ Linh Tuyền, giáo viên chủ nhiệm lớp 3A3: "Tham gia dạy mô hình VNEN, giáo viên phát huy tính tích cực của học sinh và có điều kiện gần gũi học sinh, sẵn sàng giúp đỡ khi các em cần sự hỗ trợ trong hoạt động nhóm. Qua đó, ngoài việc tiếp thu bài tốt, những học sinh rụt rè, nhút nhát sẽ nhanh nhẹn, dạn dĩ hơn, bởi các em được tiếp xúc và làm việc nhiều với bạn, đánh giá, nhận xét bạn qua việc học và bài làm".

Đây là mô hình được thực hiện theo hướng nhà trường, gia đình và xã hội, phụ huynh cùng theo dõi sự tiến bộ của học sinh qua quá trình học tập. Để tạo sự đồng tình của cộng đồng, nhà trường tổ chức họp cha mẹ học sinh tuyên truyền về mô hình trường học mới, khuyến khích cha mẹ học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp, nhà trường. Qua một năm triển khai thí điểm mô hình kết quả học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt, tỷ lệ học sinh khá giỏi tăng cao (giỏi chiếm tỷ lệ 85,8%; khá là 12,8%..., không có học sinh xếp loại yếu).

Thầy Trần Thanh Tài, Trưởng Phòng giáo dục Tiểu học Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố, nói: "Năm học này, chúng tôi tiếp tục nhân mô hình VNEN ở Trường Tiểu học Nhơn Nghĩa 1. Cuối học kỳ 1 này, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ tổ chức tập huấn cán bộ quản lý giáo viên về mô hình VNEN để năm học 2014-2015 có kế hoạch nhân rộng toàn thành phố".

Bài, ảnh: Minh Hoàng

Năm học 2012-2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai Mô hình VNEN tại 1.447 trường tiểu học. Từ năm học 2013-2014 sẽ có thêm nhiều trường áp dụng VNEN. Mô hình thuộc Dự án Mô hình Trường học mới tại Việt Nam (Viết tắt GPE-VNEN), do quỹ Hỗ trợ toàn cầu về giáo dục viện trợ không hoàn lại. Mô hình được thực hiện trong 3 năm (2012-2015). Mục tiêu của Dự án GPE-VNEN là tạo điều kiện cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học có chất lượng, thông qua việc đổi mới cách tổ chức các hoạt động giáo dục và hoạt động dạy học ở trường tiểu học.