Khác với tư vấn xét nghiệm HIV bắt buộc, tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện (TVXN HIV) mang lại rất nhiều lợi ích thiết thực không chỉ cho riêng mỗi cá nhân khách hàng mà còn là một biện pháp can thiệp dự phòng quan trọng giúp ngăn ngừa lây nhiễm HIV ra cộng đồng.

Tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện là việc cần thiết đối với tất cả mọi người (Ảnh chụp tại Phòng TVXN HIV TN, TTYTDP quận Ninh Kiều).

Anh L.T.H, ngụ quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, tâm sự: "Cách đây hai năm, do đua đòi và bạn bè rủ rê, tôi đã thử dùng ma túy. Gần đây, nghe tin người bạn trong nhóm mới mất vì bệnh AIDS, tôi rất sợ, không biết mình có bị nhiễm HIV không. Tôi đến Phòng TVXN HIV tự nguyện của quận để kiểm tra. Sau khi được các nhân viên ở đây tư vấn, giải thích cặn kẽ, tôi đã phần nào bớt lo lắng. Tôi cũng hiểu rằng HIV/AIDS không phải là căn bệnh đáng sợ như tôi tưởng. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính, tôi vẫn có cơ hội điều trị để duy trì sức khỏe".

Theo tư vấn viên Phạm Nguyễn Anh Thư, Phòng TVXN HIV tự nguyện, Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ, khi tiếp cận dịch vụ TVXN HIV tự nguyện, mọi người sẽ biết được tình trạng của mình thông qua xét nghiệm HIV hoàn toàn miễn phí. Nếu kết quả âm tính, khách hàng sẽ được tư vấn cách duy trì hành vi an toàn và cuộc sống lành mạnh để bảo toàn tình trạng âm tính, tránh lây nhiễm từ người khác. Nếu kết quả dương tính, tư vấn viên sẽ cùng trao đổi về kết quả xét nghiệm, giải thích rõ ràng, cụ thể hơn ý nghĩa của kết quả, giúp khách hàng tiếp nhận kết quả một cách nhẹ nhàng, giải tỏa lo lắng, ổn định tinh thần, tránh những tổn thương và "cú sốc" về tâm lý. Bên cạnh đó, người nhiễm cũng được giới thiệu chuyển tiếp đến các dịch vụ, cơ sở chăm sóc y tế điều trị cần thiết, như chăm sóc và điều trị HIV/AIDS, chương trình khám và điều trị lao, các bệnh lây truyền qua đường tình dục, dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con... Ngoài ra, người nhiễm cũng được hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe bản thân, phòng tránh bội nhiễm và cách phòng tránh lây nhiễm cho người khác, giúp người nhiễm định hướng tương lai nghề nghiệp phù hợp với sức khỏe hiện tại, đồng thời điều chỉnh kế hoạch sinh con… Các tư vấn viên cũng thường khuyên người nhiễm nên về vận động người thân trong nhà, đưa chồng, vợ và con của họ sớm đi kiểm tra xét nghiệm HIV.

Hiện nay, ở TP Cần Thơ, Phòng TVXN HIV tự nguyện được đặt tại các địa điểm: Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS, Bệnh viện Da Liễu Cần Thơ và Trung tâm Y tế dự phòng các quận, huyện: Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, Phong Điền, Thốt Nốt, Thới Lai, Vĩnh Thạnh. Các phòng đều hỗ trợ xét nghiệm miễn phí, bảo đảm bí mật và chính xác các kết quả xét nghiệm. Việc xét nghiệm được tiến hành theo quy định của Bộ Y tế và khách hàng sẽ được biết kết quả sau 7 đến 10 ngày, tại phòng tư vấn.

Dịch vụ TVXN HIV tự nguyện là một hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ riêng với những người có nguy cơ lây nhiễm cao mà còn cần thiết đối với tất cả mọi người. Khách hàng tham gia sẽ được cung cấp đầy đủ về kiến thức HIV/AIDS, biện pháp phòng tránh, cách thay đổi hành vi để giảm nguy cơ lây nhiễm HIV... Hơn nữa, hoạt động này còn giúp phát hiện sớm người nhiễm HIV trong cộng đồng, từ đó, có những hỗ trợ cần thiết để người nhiễm cải thiện sức khỏe, biết cách phòng lây nhiễm HIV cho gia đình, người thân, bạn bè; giảm sự phân biệt, kỳ thị đối xử, góp phần hiệu quả trong hạn chế sự lây lan HIV ra cộng đồng và xã hội. Đặc biệt, đối với phụ nữ mang thai, nếu phát hiện HIV giai đoạn sớm, người mẹ sẽ được tiếp cận dịch vụ điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, giúp giảm tỷ lệ trẻ sinh ra bị nhiễm HIV. Ngoài ra, người mẹ còn được chăm sóc đúng cách khi sinh đẻ tại bệnh viện và thích hợp sau sinh, được tư vấn về tình dục an toàn để tránh nhiễm thêm HIV...

TVXN HIV tự nguyện có nhiều lợi ích là vậy. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người vẫn còn tâm lý e ngại khi đến Phòng TVXN HIV tự nguyện. Anh Nguyễn Chí Nghiệp, cán bộ tư vấn Phòng TVXN HIV tự nguyện Trung tâm Y tế dự phòng Ninh Kiều, cho biết: "11 tháng năm 2012, Phòng TVXN HIV tự nguyện của quận đã thực hiện TVXN tự nguyện cho 986 khách hàng, trong đó phát hiện 73 ca dương tính. Thuận lợi là sau khi tư vấn xét nghiệm, nếu kết quả là dương tính với HIV thì khách hàng sẽ được giới thiệu đến phòng điều trị tại trung tâm. Phần lớn những đối tượng đến đây có nguy cơ lây nhiễm cao như: người nghiện chích ma túy, gái mại dâm, quan hệ tình dục không an toàn... Những người bình thường tự nguyện muốn xét nghiệm HIV để kiểm tra tình trạng sức khỏe thì rất ít. Có thể do người dân chưa có thói quen, một số còn ngại ngần hoặc chưa nhận thức được nguy cơ HIV của bản thân, gia đình nên chưa thật sự quan tâm đến vấn đề này".

Theo các tư vấn viên, để biết chắc chắn về tình trạng HIV của mình, mọi người hãy xem việc tư vấn, xét nghiệm HIV cũng giống như một trong các hoạt động kiểm tra chăm sóc sức khỏe thông thường khác. Nếu lo lắng, nghi ngờ rằng mình đã có một hành vi không an toàn thì nên mạnh dạn đến Phòng TVXN HIV tự nguyện để làm xét nghiệm.

Bài, ảnh: Nguyệt Hương

Đối tượng cần TVXN HIV tự nguyện: - Nghi ngờ có nguy cơ nhiễm HIV do quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chung dụng cụ tiêm chích hoặc người bị phơi nhiễm do nghề nghiệp. - Có bạn tình là người nhiễm HIV và giữa họ có quan hệ tình dục không an toàn hoặc bạn tình của họ là người có quan hệ tình dục không an toàn với người khác - Có quan hệ tình dục không cần bảo vệ với bạn tình thường xuyên - Người mắc bệnh qua đường tình dục - Phụ nữ mang thai - Vợ chồng sắp kết hôn - Người cho máu - Người có các dấu hiệu nhiễm trùng cơ hội điển hình