TP Cần Thơ hiện có 5 khu công nghiệp (KCN), bao gồm: KCN Trà Nóc 1, Trà Nóc 2, Thốt Nốt, Hưng Phú 1 và Hưng Phú 2. Trong đó, các KCN Trà Nóc 1, Trà Nóc 2, Thốt Nốt tuy đã được lấp đầy, nhưng đều không có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Ông Võ Thanh Hùng, Trưởng Ban quản lý các Khu Chế xuất và Công nghiệp (KCX&CN) Cần Thơ, cho biết: Theo Luật Bảo vệ môi trường và các quy định hiện hành, các doanh nghiệp trong các KCX&CN phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải cho cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn nước thải loại B trước khi thải vào hệ thống xử lý nước thải chung của KCN. Từ đó, các KCN bắt buộc phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung để xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn nước thải loại A trước khi xả ra môi trường. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung phải đồng thời với quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng KCN. Thế nhưng, do thiếu vốn xây dựng hệ thống xử lý nước thải, trong khi đó, vốn đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung lớn, khả năng sinh lợi không cao, nên việc kêu gọi đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải rất khó... Vì vậy, hầu hết các KCN ở thành phố đều xây dựng theo hình thức “cuốn chiếu”: xây dựng đến đâu, kêu gọi đầu tư đến đó, mà không đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung theo quy định.

Phần lớn lượng nước thải chưa qua xử lý, từ các nhà máy trong Khu công nghiệp Trà Nóc 2 được thải trực tiếp qua rạch Chôm, phường Phước Thới, quận Ô Môn. Ảnh: T. LONG

Hiện nay, tất cả các KCN tập trung đã lấp đầy của thành phố đều xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của người dân xung quanh. Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, chỉ riêng hai KCN Trà Nóc 1 và Trà Nóc 2, hằng ngày thải ra môi trường khoảng 30.000m3 nước thải chưa được xử lý, nên gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ở các sông, rạch xung quanh và cả sông Hậu. Đó là chưa kể tại các KCN, các loại chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp chưa được phân loại thu gom, xử lý triệt để. Công nghệ xử lý khí thải của các doanh nghiệp hầu hết lạc hậu, không hiệu quả, nên góp phần đáng kể gây ô nhiễm môi trường không khí.

Có ý kiến cho rằng, thời gian qua, thành phố quá coi trong việc thu hút đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà chưa quan tâm đúng mức công tác bảo vệ môi trường. Do đó, các KCN không được đầu tư hệ thống xử lý nước thải, nhiều doanh nghiệp đi vào hoạt động nhưng không có báo cáo đánh giá tác động môi trường, không đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải cục bộ cho doanh nghiệp... Hậu quả là tình trạng ô nhiễm môi trường diễn ra tràn lan, gây nhiều bức xúc trong nhân dân.

Gần đây, khi vấn đề ô nhiễm môi trường được quan tâm, các ngành chức năng của thành phố cũng đã vào cuộc. Kết quả, đã có một số doanh nghiệp (trong và ngoài KCN) bị xử lý. Một số doanh nghiệp bị buộc phải báo cáo đánh giá tác động môi trường, xây dựng hệ thống xử lý nước thải,... Theo thống kê của Ban quản lý các KCX&CN thành phố, tại 3 KCN Trà Nóc 1, Trà Nóc 2 và Thốt Nốt mới có 30 doanh nghiệp có hệ thống xử lý nước thải, 8 doanh nghiệp đang xây dựng hệ thống xử lý nước thải. Theo ông Võ Thanh Hùng, Trưởng Ban quản lý các KCX&CN Cần Thơ, giải pháp trước mắt là Ban Quản lý các KCX&CN sẽ phối hợp với các ngành, đơn vị có liên quan tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc các doanh nghiệp xây dựng, vận hành hệ thống xử lý nước thải của doanh nghiệp để xử lý đạt tiêu chuẩn nước loại B trước khi thải ra môi trường (vì chưa có hệ thống xử lý tập trung) nhằm giảm ô nhiễm.

Về lâu dài, thành phố đã giao cho Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ là chủ đầu tư dự án xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung tại KCN Trà Nóc 2. Hiện nay, đơn vị tư vấn là Công ty CSE (Cộng hòa Liên bang Đức) đang khảo sát, thiết kế, lập dự án. Dự kiến hệ thống xử lý nước thải này sẽ có công suất 12.000m3/ngày đêm, phục vụ cho hai KCN Trà Nóc 1 và Trà Nóc 2, kinh phí đầu tư khoảng 11,4 triệu euro. Dự án sẽ được khởi công trong năm 2009 và hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2010. Còn ở KCN Thốt Nốt, Trung tâm xây dựng hạ tầng KCN Thốt Nốt cũng đang xúc tiến lập thủ tục để năm 2010 sẽ xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cho toàn khu. Đối với KCN Hưng Phú 1 và Hưng Phú 2, Ban quản lý các KCX&CN đề nghị UBND thành phố giải phóng mặt bằng giao đất sạch cho các chủ đầu tư 2 KCN này xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung song song với việc triển khai xây dựng hạ tầng để khai thác đồng bộ.

Phải thừa nhận rằng, sự phát triển kinh tế của thành phố thời gian qua có sự đóng góp quan trọng của ngành công nghiệp, trong đó, phần lớn là các doanh nghiệp ở các KCX&CN. Tuy nhiên, không thể vì mục tiêu phát triển kinh tế mà có thể lơ là trước tình trạng ô nhiễm môi trường đang diễn ra ở nhiều nơi, làm ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững và chất lượng cuộc sống của nhân dân.

QUANG TRƯỜNG