Tại Chương trình gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo TP Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản diễn ra vào chiều 11-9, sự quan tâm của nhà đầu tư đã bước qua giai đoạn mới: chuyển từ tìm hiểu tiềm năng sang hướng tới những dự án cụ thể, có tính liên kết và phát triển lâu dài.

Hoạt động giao thương tại Chương trình Giao lưu Văn hóa - Thương mại Việt Nam - Nhật Bản năm 2026 tại TP Cần Thơ.

Mở rộng không gian hợp tác

Theo ông Okabe Mitsutoshi, Trưởng đại diện Văn phòng JETRO tại TP Hồ Chí Minh, Việt Nam có sức hấp dẫn lớn đối với doanh nghiệp Nhật Bản. Khảo sát do JETRO công bố tháng 11-2025 cho thấy gần 60% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam được hỏi có định hướng mở rộng kinh doanh trong 1-2 năm tới, cao nhất trong các nước ASEAN.

Trong xu thế này, ĐBSCL nổi lên như một không gian tăng trưởng mới. Không chỉ là vùng trọng điểm về nông nghiệp, thủy sản với các ngành hàng giàu sức cạnh tranh quốc tế như lúa gạo, trái cây, thủy sản, ĐBSCL còn sở hữu hạ tầng đang dần hoàn thiện gồm cao tốc, cảng biển và sân bay. Nhờ đó, khu vực được kỳ vọng bứt phá từ một vùng thuần sản xuất sang trung tâm chế biến sâu và logistics. Đáng chú ý, theo khảo sát trực tuyến tháng 6-2026 của JETRO, Cần Thơ đứng thứ ba về mức độ quan tâm của doanh nghiệp Nhật Bản, chỉ sau TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai.

Đại diện JETRO nhận định, khi chi phí nhân công tăng, tuyển dụng lao động ngày càng khó khăn, sức hút của ĐBSCL sẽ tiếp tục gia tăng. Một số doanh nghiệp Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh đã bắt đầu tính đến khả năng dịch chuyển địa điểm khi thời hạn thuê đất ở một số khu công nghiệp sẽ hết hạn sau năm 2040.

Theo ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Shinec, không gian phát triển mới của Cần Thơ sau hợp nhất tạo kết nối giữa đô thị trung tâm, vùng nguyên liệu nông - thủy sản, công nghiệp, logistics và hướng ra biển. Nếu được tổ chức bài bản, các cấu phần này sẽ hình thành chuỗi giá trị từ nguyên liệu, nghiên cứu, sản xuất, chế biến đến logistics và xuất khẩu. Shinec mong muốn phát triển Khu công nghiệp sinh thái Đông Phú thành điểm đến của doanh nghiệp Nhật Bản trong các lĩnh vực chế biến thực phẩm chất lượng cao, công nghệ bảo quản, kho lạnh, thiết bị nông nghiệp, tự động hóa, robot, điện - điện tử, logistics... Đây là những ngành giúp hoàn thiện các mắt xích còn thiếu của chuỗi giá trị nông nghiệp ĐBSCL, nhất là nâng cao giá trị sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch.

Tại Đại học Cần Thơ, JICA đã có quá trình hợp tác nhiều thập niên, từ hỗ trợ cơ sở vật chất, đào tạo đến các dự án ODA và hợp tác kỹ thuật. Giai đoạn 2022-2027 tập trung tăng cường liên kết giữa chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp, hướng đến phát triển nông nghiệp, thủy sản bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.

Gỡ điểm nghẽn, đón dòng vốn Nhật Bản

Nếu tiềm năng là điều kiện cần, môi trường đầu tư và khả năng triển khai dự án mới là yếu tố quyết định dòng vốn có thực sự đến Cần Thơ hay không. Đây cũng là vấn đề được các đại diện Nhật Bản đặt ra tại Chương trình gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo TP Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản.

Ông Ueda Masaya, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh (JCCH), cho biết thành phố cần quan tâm hơn đến hạ tầng; duy trì giá thuê đất hợp lý; mở rộng các đường bay quốc tế; tiếp tục hoàn thiện môi trường sống, trường học, y tế, nhà ở và dịch vụ cho chuyên gia nước ngoài cùng gia đình. Theo ông Ueda Masaya, những kiến nghị này cũng nhằm giúp TP Cần Thơ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn với nhà đầu tư Nhật Bản. 

Ngoài phát triển hạ tầng, Trưởng đại diện JETRO cho rằng, điều cốt lõi là hoàn thiện môi trường kinh doanh để doanh nghiệp Nhật Bản yên tâm đầu tư và vận hành ổn định. Đặc biệt, thành phố cần quan tâm đến mức độ hài lòng của doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư tại Cần Thơ. Bởi chính những doanh nghiệp này sẽ góp phần tạo niềm tin và sức hút đối với dòng đầu tư mới.

Về phía doanh nghiệp nội địa, Shinec đề xuất đổi mới tư duy thu hút đầu tư qua việc đồng bộ thể chế, hoàn thiện hạ tầng kết nối khu công nghiệp và đào tạo nhân lực bám sát tiêu chuẩn, kỹ năng làm việc trong doanh nghiệp Nhật Bản. Công tác xúc tiến cần đi thẳng vào từng ngành và dự án với thông số cụ thể thay vì quảng bá chung chung. Đơn vị này cũng đề xuất xây dựng chương trình kết nối "Japan - Mekong Green Manufacturing Gateway" để đồng hành thực chất cùng nhà đầu tư từ bước tiếp cận đến lúc vận hành dự án, gồm bàn tư vấn song ngữ, chương trình "soft landing" trợ lực cho doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhật Bản, kết nối nhà cung ứng và hỗ trợ chuyển đổi công nghệ.

Bà Nguyễn Ngọc Diệp, Phó Tổng Giám đốc phụ trách sản xuất Công ty Cổ phần Dược Hậu Giang, cho biết doanh nghiệp luôn lấy công nghệ, năng lực sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng làm nền tảng nâng cao sức cạnh tranh. Trên cơ sở đó, Dược Hậu Giang mong muốn mở rộng liên kết với các đối tác Nhật Bản trong ngành dược theo phương châm "tin cậy, chất lượng, lâu dài và cùng phát triển".

Những trao đổi tại Chương trình cho thấy cơ hội hợp tác giữa Cần Thơ - Nhật Bản đã vượt khỏi khuôn khổ các dự án FDI đơn lẻ hướng đến mục tiêu lớn hơn: kiến tạo hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, logistics, trường đại học, viện nghiên cứu, tài chính và công nghệ... Và bài toán đặt ra cho Cần Thơ là phải chuyển hóa tiềm năng thành những dự án thực chất có địa chỉ, tiến độ và đối tác cụ thể. Chủ động khơi thông các nút thắt về hạ tầng kết nối, mặt bằng và cải cách thủ tục chính là bệ đỡ để TP Cần Thơ biến làn sóng đầu tư từ Nhật Bản thành động lực tăng trưởng mới, xứng tầm vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo và chế biến sâu của ĐBSCL.

Bài, ảnh: NAM HƯƠNG