Ngoài giờ học trên lớp, sinh viên ngành Công nghệ sinh học theo CTTT khóa 33, Trường ĐHCT còn truy cập thêm tài liệu trên mạng để học.

Việc xây dựng chương trình tiên tiến (CTTT) ở các trường đại học là bước khởi đầu để xây dựng trường đại học đẳng cấp quốc tế ở Việt Nam. Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT) là một trong 9 trường đại học đầu tiên trong cả nước được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chọn thí điểm đào tạo ngành Công nghệ sinh học (CNSH) theo CTTT. Sau hơn 2 năm triển khai thực hiện, trường vừa được Bộ GD&ĐT giao tiếp tục đào tạo theo CTTT ở ngành Nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc triển khai thực hiện chương trình này cũng còn một số khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ...

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

CTTT thực chất là lấy chương trình đào tạo của các trường đại học ở các nước tiên tiến, vận dụng một cách linh hoạt vào giáo dục đại học ở Việt Nam. Năm học 2006-2007 là năm học đầu tiên Trường ĐHCT triển khai đào tạo theo CTTT ở ngành CNSH, với 27 sinh viên... Theo Ban Giám hiệu Trường ĐHCT, chọn ngành CNSH phù hợp với chiến lược của Nhà nước là ưu tiên phát triển CNSH vùng ĐBSCL. Ngành này cũng có nhiều triển vọng trong nghiên cứu và ứng dụng vào cuộc sống.

Trường ĐHCT có sự chuẩn bị trước về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và là trường có thế mạnh trong công tác hợp tác quốc tế. Đây là nền tảng vững chắc để trường thực hiện thành công CTTT. Trường ĐHCT đã chọn chương trình đào tạo ngành CNSH của Trường ĐH Michigan State (Hoa Kỳ) làm chương trình gốc. Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển CNSH, cho biết: “Sinh viên theo học CTTT được thụ hưởng nền giáo dục tiên tiến, với giảng viên là những giáo sư, tiến sĩ và các chuyên gia nước ngoài... Thời lượng dành cho thực hành và nghiên cứu nhiều hơn so với thời lượng học lý thuyết trên lớp, nên sinh viên sẽ được rèn các kỹ năng tự học, học nhóm”.

Để chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho CTTT, từ năm 2005 đến năm 2007, Bộ GD&ĐT đã đầu tư trên 4,7 tỉ đồng nâng cấp cơ sở vật chất, trang bị thiết bị như: các phòng học hiện đại, phòng thí nghiệm, phòng máy vi tính, hội trường... và một số sách chuyên ngành. Ngoài sự đầu tư hỗ trợ của Nhà nước, các chương trình hợp tác quốc tế của trường như MHO, VLIR... cũng đã hỗ trợ Viện, khoa Khoa học xây dựng và tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị, đào tạo cán bộ. Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển CNSH, cho biết: “Trường có trên 70 cán bộ có trình độ từ thạc sĩ trở lên, với hơn 90% được đào tạo từ nước ngoài về chuyên ngành CNSH ở các khoa, viện thuộc Trường ĐHCT tham gia giảng dạy CNSH. Trường còn mời một số chuyên gia của Trường ĐH Michigan State giảng dạy và tạo điều kiện để cán bộ đi học tập, tập huấn nước ngoài. Viện sẽ mời ít nhất 14 giáo sư của Trường ĐH Michigan State để giảng dạy sinh viên ngành CNSH khóa 1, 2 và 3. Trong 2 năm qua, Viện cũng đã có 7 cán bộ sang Trường ĐH Michigan State tập huấn 3 tháng về kỹ năng giảng dạy, đánh giá, hoạt động nghiên cứu khoa học...”.

Năm nay, Trường ĐHCT được Bộ GD&ĐT giao đào tạo theo CTTT ở ngành Nuôi trồng thủy sản, thuộc Khoa Thủy sản. Qua thời gian tìm hiểu, tham khảo chương trình đào tạo của các trường đại học ở nước ngoài, Trường ĐHCT đã quyết định chọn chương trình đào tạo của Trường ĐH Auburn (Hoa Kỳ). Vừa qua, Trường ĐHCT cũng đã tổ chức Hội thảo về CTTT ngành Nuôi trồng thủy sản để thảo luận cùng trường bạn, tiến tới xây dựng chương trình đào tạo Nuôi trồng thủy sản chất lượng cao. Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương, Trưởng khoa Thủy sản, Trường ĐHCT, cho biết: “Trường không thể áp dụng 100% chương trình của trường bạn vào Trường ĐHCT. Chúng tôi sẽ cố gắng điều chỉnh chương trình để thích hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế của TP Cần Thơ và ĐBSCL, cũng như đảm bảo chất lượng đào tạo phù hợp với Việt Nam và trên Thế giới”. Theo Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương, việc giao cho khoa Thủy sản đào tạo CTTT ngành Nuôi trồng thủy sản bậc đại học cũng khá bất ngờ, vì khoa chủ yếu tập trung đào tạo sau đại học. Khoa có lợi thế là số cán bộ có trình độ tiến sĩ được đào tạo ở nước ngoài cao. Hiện nay, trong số 18 cán bộ đang đi học tiến sĩ, đã có 13 cán bộ học tiến sĩ ở nước ngoài.

Những rào cản cần tháo gỡ...

Tuy chuẩn bị chu đáo về cơ sở vật chất và con người cho việc đào tạo CTTT, thế nhưng việc triển khai CTTT vẫn còn nhiều khó khăn. Bởi vì chưa chủ động nguồn kinh phí đầu tư, vốn ngoại ngữ của sinh viên hạn chế, một số môn phải dạy bằng tiếng Việt..., ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo CTTT.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển CNSH, nhận xét: “Sinh viên Cần Thơ nói riêng và ĐBSCL nói chung còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ, trong khi đó, chương trình đòi hỏi người học phải biết thông thạo tiếng Anh. Trường ĐHCT đã dành cả học kỳ đầu tiên để tổ chức dạy tiếng Anh miễn phí cho sinh viên. Viện Nghiên cứu và Phát triển CNSH còn tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề bằng tiếng Anh cho sinh viên được rèn luyện những kỹ năng nghe, nói, đọc hiểu và ngữ pháp; nhất là kỹ năng nghiên cứu tài liệu, phương pháp học... đòi hỏi sinh viên phải nỗ lực học tập rất nhiều mới đạt kết quả tốt”. Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương nói: “Những sinh viên trúng tuyển các ngành năm 2008 thuộc khối A, B và đạt kỳ thi tuyển chọn trình độ Anh văn có thể học ngành Nuôi trồng thủy sản theo CTTT. Song, ngoài học kỳ đầu tiên tổ chức giảng dạy tiếng Anh thì khoa sẽ thiết kế thêm 6 tín chỉ Anh văn chuyên ngành, chủ yếu là phương pháp đọc tài liệu, báo cáo chuyên đề... sẽ giúp sinh viên vững vàng hơn”. Dù CTTT chủ yếu giảng dạy bằng tiếng Anh nhưng bên cạnh những môn học đặc thù (như môn Chính trị) phải dạy bằng tiếng Việt thì có một số môn (Hóa đại cương, Sinh học đại cương...) do trình độ ngoại ngữ của sinh viên còn hạn chế nên hiện vẫn dạy xen tiếng Việt.

Vấn đề khiến cho cán bộ, giảng viên của Trường ĐHCT không ít băn khoăn là chưa chủ động nguồn kinh phí cho CTTT. Nguyên nhân là tổng thể chương trình đào tạo tiên tiến chưa được Chính phủ phê duyệt nên chưa có được nguồn kinh phí phân bổ dài hơi. Đó cũng chính là nguyên nhân vì sao ở mỗi trường ĐH trên cả nước thu học phí một kiểu. Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành cho biết: “Hằng năm, khi làm việc với đối tác, do chưa chủ động được nguồn kinh phí nên kế hoạch đưa cho trường bạn chậm. Thù lao cho cán bộ giảng dạy, quản lý cũng chưa thực sự tương xứng với công sức nên chưa kích thích cán bộ tham gia nghiên cứu khoa học, giảng dạy”.

Bộ GD&ĐT vừa ban hành văn bản dự thảo “về việc hỗ trợ kinh phí từ Ngân sách nhà nước để thực hiện CTTT” xuống các trường ĐH có tham gia giảng dạy CTTT để góp ý. Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Thành, trong văn bản cũng ghi rõ các nguồn kinh phí phân bổ cho cơ sở vật chất, con người. Vì thế, khi góp ý, hiệu chỉnh và có văn bản chính thức sẽ giúp các trường thuận lợi hơn trong việc đầu tư kinh phí CTTT, cũng như trong công tác đào tạo. Còn về trình độ ngoại ngữ của sinh viên, năm nay, Viện tổ chức kiểm tra đầu vào Anh văn trình độ TOIEC và tăng cường thêm các buổi chuyên đề, hội thảo bằng tiếng Anh để giúp sinh viên có thể nâng cao trình độ ngoại ngữ.

Chưa thể đánh giá về chất lượng, hiệu quả của CTTT khi khóa đầu tiên của CTTT chưa ra trường. Tuy nhiên, điều dễ nhận thấy ở sinh viên theo học CTTT có sự linh động, khả năng sáng tạo, nhất là trình độ ngoại ngữ, tin học ngày càng được nâng cao. Tiến sĩ Đỗ Văn Xê, Phó Hiệu trưởng Trường ĐHCT, cho biết: “Định hướng chung của nhà trường là đổi mới toàn diện phương pháp giảng dạy, học tập và đánh giá trong giảng viên và sinh viên. Đào tạo CTTT là mô hình thí điểm để trường nhân rộng ra ở các ngành học khác về phương pháp, nội dung chương trình, tạo bước đột phá trong chất lượng đào tạo”.

Bài, ảnh: BÍCH KIÊN