Trong năm 2021, dù ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 nhưng ngành Y tế Cần Thơ vẫn nỗ lực cung cấp dịch vụ dự phòng, can thiệp giảm hại và điều trị HIV/AIDS. Số người nhiễm, chuyển sang AIDS và tử vong tiếp tục giảm.

MSM - nhóm nguy cơ cao

CDC Cần Thơ tổ chức tập huấn online cho mạng lưới phòng, chống HIV/AIDS.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ, trong 10 tháng đầu năm 2021, trên địa bàn Cần Thơ phát hiện mới 296 người nhiễm HIV, 6 người chuyển sang AIDS và tử vong 7 người. So với cùng kỳ năm 2020, số người nhiễm mới HIV giảm 20 người, số chuyển sang AIDS giảm 16 người và số tử vong giảm 24 người. Lũy tích số người nhiễm HIV được phát hiện toàn thành phố là 6.803 người. Trong đó tử vong 2.547 người, số người còn sống quản lý được là 4.256 người.

Đường lây truyền chủ yếu vẫn là quan hệ tình dục chiếm 95,6%; tập trung trong nhóm tuổi từ 16-49 tuổi, chiếm tỷ lệ 88,2%. Trong đó có dấu hiệu tăng số nhiễm mới trong nhóm tuổi từ 16-25 với tỷ lệ 37,3%. Về nghề nghiệp: lao động tự do chiếm tỷ lệ 46%; học sinh, sinh viên chiếm tỷ lệ 20,5%. Nhiễm HIV/AIDS tại TP Cần Thơ tập trung chủ yếu trên các nhóm đối tượng nguy cơ cao như MSM (nam quan hệ tình dục đồng giới), phụ nữ mại dâm và nghiện chích ma túy. Trong đó, đáng lưu ý nhóm MSM chiếm đến 62,2% tổng số người nhiễm HIV phát hiện được. Đây là nhóm khó tiếp cận và cũng là nguyên nhân làm tăng số nhiễm tại cộng đồng.

Cần Thơ là trung tâm của vùng ĐBSCL, nên đối tượng nguy cơ cao từ các tỉnh đến làm ăn, sinh sống, học tập, vui chơi giải trí. Toàn thành phố hiện còn trên 4.000 người nhiễm cần được chăm sóc điều trị liên tục suốt đời. Trong những năm gần đây, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM có sự gia tăng, đây cũng là nhóm trung gian làm lây truyền HIV ra cộng đồng.

Tăng cường cung ứng dịch vụ online

Dịch COVID-19 bùng phát, kéo dài ảnh hưởng đến nhiều hoạt động trực tiếp như tiếp cận cộng đồng, tập huấn nâng cao năng lực, giám sát hỗ trợ kỹ thuật, mua bảo hiểm y tế cho bệnh nhân… Ths Dáp Thanh Giang, Trưởng Khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Cần Thơ, cho biết: Mặc dù các hoạt động bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nhưng các địa phương đã vận dụng sáng tạo bằng nhiều hình thức như: tổ chức nhiều lớp tập huấn trực tuyến nâng cao năng lực cho cán bộ y tế và nhân viên tiếp cận cộng đồng; thực hiện tiếp cận khách hàng nguy cơ cao theo hình thức như online; livestream trên nền tảng, ứng dụng mạng xã hội, triển khai hình thức tự xét nghiệm cộng đồng qua vận hành trang Web tự xét nghiệm; cấp phát thuốc 3 tháng/lần cho bệnh nhân nhiễm HIV đang điều trị ARV. Nhân viên y tế, nhân viên tiếp cận cộng đồng hỗ trợ cấp phát thuốc cho bệnh nhân khi cơ sở y tế bị phong tỏa, bệnh nhân bị cách ly, phong tỏa hoặc nhiễm COVID-19.

Các nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng đã tổ chức được 82 cuộc livestream qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Blued, Tik Tok... với mục đích tăng số lượng tiếp cận khách hàng. Bạn Dương Quốc Phong, Trưởng Nhóm S Đỏ (nhóm hỗ trợ cộng đồng MSM) chia sẻ: “Từ khi dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, nhóm đẩy mạnh tư vấn online, thực hiện livestream quảng bá dịch vụ, tư vấn cho khách hàng qua Facebook, Zalo... Các bạn trẻ rất thích hình thức này. Khi có thắc mắc, các bạn chat riêng để tư vấn thêm”.

Trước đó, CDC cũng tổ chức 8 lớp tập huấn nâng cao năng lực truyền thông kỹ thuật số, kỹ năng livestream quảng bá các dịch vụ HIV cho nhân viên tiếp cận cộng đồng và cán bộ y tế cung cấp dịch vụ. Bên cạnh đó, mạng lưới phòng, chống HIV/AIDS tiếp tục các hoạt động can thiệp giảm hại như phân phát hơn 123.600 bơm kim tiêm sạch, thu gom hơn 92.600 cây bơm kim tiêm bẩn đã qua sử dụng của người nghiện chích ma túy. Chương trình tiếp tục duy trì đặt bao cao su tại các khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ, đã phân phát trên 347.300 bao cao su miễn phí cho các đối tượng nguy cơ cao ngoài cộng đồng.

Trong 10 tháng đầu năm 2021 tiếp nhận điều trị mới cho 38 người; nâng tổng số người điều trị Methadone lên 344 người. Điều trị ARV mới cho 521 bệnh nhân, nâng tổng số người nhiễm HIV đang điều trị ARV 4.317 người (trong đó có 104 trẻ em). Điều trị mới PrEP cho 496 khách hàng, nâng tổng số khách hàng đang sử dụng PrEP là 565 người. Thành phố đã mua và cấp phát thẻ bảo hiểm y tế cho 1.680 người nhiễm (theo Nghị quyết số 13/NQ-HĐND); 43 người do dự án Quỹ toàn cầu hỗ trợ; 2.207 người được hỗ trợ từ các nguồn khác (hộ nghèo, hộ cận nghèo, bệnh nhân tự mua, công ty, cơ quan làm việc cấp). Tổng số 3.930 bệnh nhân đang điều trị ARV có thẻ BHYT, đạt tỷ lệ 91%.

Về Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, tư vấn xét nghiệm miễn phí cho phụ nữ mang thai, điều trị dự phòng, kết quả không có trường hợp trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV có kết quả dương tính.

Tính đến 31-10-2021, so với mục tiêu 90-90-90 (90% người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm của bản thân, 90% người chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị ARV, 90% người nhiễm HIV điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế (<1000 bản sao/ml máu)), thành phố đạt mục tiêu thứ nhất, với 94,6% và mục tiêu thứ ba với đạt 96,3%. Đối với mục tiêu 90% người nhiễm HIV điều trị ARV, mới đạt trên 80%. Nguyên nhân do người nhiễm HIV sợ lộ thông tin cá nhân nên khai báo thông tin không đúng với thực tế, gây khó khăn cho công tác giám sát và vận động tham gia điều trị ARV, người nhiễm phát hiện được đi làm ăn xa, chuyển hộ khẩu và điều trị tại các tỉnh, thành phố khác.  

Theo CDC Cần Thơ, năm 2022, Cần Thơ phấn đấu tiếp tục giảm số lượng người nhiễm HIV; số chuyển sang AIDS và số tử vong do AIDS; phấn đấu kiểm soát tốt tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư; tiếp tục triển khai và thực hiện hiệu quả các hoạt động phòng, chống HIV phù hợp với diễn biến tình hình dịch COVID-19 nhằm hướng tới mục tiêu 90- 90-90 vào năm 2025 để kết thúc dịch AIDS vào năm 2030.

Bài, ảnh: H.HOA