Người Việt Nam đang bị xếp vào nhóm có chiều cao thấp nhất châu Á. Chiều cao trung bình của nam thanh niên Việt Nam là 164,4cm và chiều cao của nữ giới khoảng 154,8cm. Chiều cao của thanh niên Việt Nam thấp hơn thanh niên Nhật Bản, Hàn Quốc từ 8-10cm...

Nhiều trẻ thấp còi

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2, hiện giờ người Việt Nam thấp bé so với các nước trên thế giới và trong khu vực. So với nam thanh niên ở khu vực, chiều cao của nam thanh niên Việt Nam cao hơn Indonesia nhưng lại thấp hơn Thái Lan, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia… Còn nữ thanh niên Việt Nam thấp nhất trong khu vực. Qua điều tra, chiều cao của thanh niên Việt Nam có cải thiện so với thời gian trước nhưng vẫn chưa đạt so với yêu cầu.

Trước đây, người Nhật Bản thấp hơn người Việt Nam, nhưng nhờ tập trung chương trình sữa học đường, chăm sóc sức khỏe nên thanh niên Nhật Bản ngày nay có chiều cao tương đương với các nước châu Âu, châu Mỹ. Thanh niên Việt Nam có chiều cao thấp, do tỷ lệ trẻ em thấp còi nhiều. Từ năm 1999, Việt Nam giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng (SDD) nhẹ cân rất tốt, từ 36,7%, xuống còn 16,8% nhưng SDD thấp còi (thiếu chiều cao) vào năm 1999 tỷ lệ này là 38,7% thì đến năm 2011 còn đến 27,5%. WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) đánh giá, Việt Nam là một trong 20 quốc gia có số lượng trẻ em SDD thể thấp còi cao nhất thế giới. Theo các nghiên cứu của quốc tế, chiều cao trẻ lúc 3 tuổi ảnh hưởng rất lớn đến chiều cao khi trưởng thành. Nếu em bé cao 94-95cm, khi trưởng thành đạt trên 1,7m; nếu chiều cao lúc 3 tuổi chỉ 85cm (thấp còi vừa) thì chiều cao lúc trưởng thành đạt 1m62; còn nếu chiều cao dưới 85cm thì trưởng thành có thể đạt 1m58.

Nhiều phụ nữ cho rằng, cứ lấy chồng cao thì sinh con cao là chưa chính xác. Nhiều người ỷ y bố mẹ cao thì con cao mà thiếu chăm sóc về sinh dưỡng, vận động. Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hậu, dinh dưỡng ảnh hưởng nhiều nhất đến chiều cao, chiếm 32%, di truyền 23%, môi trường, tâm lý 25% và rèn luyện thể lực 20%. Đặc biệt, có 4 giai đoạn quan trọng đối với việc phát triển chiều cao: Trong giai đoạn thai kỳ, bé từ 0 – 5 tuổi, tiền dậy thì và dậy thì. Vì thế, muốn bé đạt chiều cao tối đa, cha mẹ cần quan tâm đến các giai đoạn này. Ngày trước do dinh dưỡng không tốt nên chiều cao chưa phát triển tối đa, còn ngày nay do cách chăm sóc không tốt và thiếu kiến thức về dinh dưỡng. Trong dinh dưỡng thì can xi - thành phần chính của xương rất quan trọng. Canxi còn giúp hệ thần kinh phát triển ổn định, kích hoạt hoạt động của hệ miễn dịch, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động co giãn của cơ bắp.

Con thấp sai lầm từ cha mẹ

Nhiều sai lầm của các bà mẹ làm cho con không phát triển chiều cao tối đa như: không cho trẻ uống sữa mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng phù hợp nhất, cung cấp kháng thể cho trẻ, trẻ ít bị bệnh nên có cơ hội tăng trưởng chiều cao tốt hơn. Nhiều bậc cha mẹ quan niệm rằng ăn nhiều thực phẩm chứa chất đạm như thịt, cá thì trẻ sẽ cao nhưng thực tế ăn chất đạm nhiều làm giảm hấp thu canxi và giảm tăng trưởng chiều cao. Chất đạm nên ăn đủ, không ăn dư. Ngoài ra, bà mẹ nên chú ý cho trẻ ăn lạt, không ăn mặn, vì dư muối ảnh hưởng chức năng thận, giảm hấp thu canxi. Thức ăn nên đa dạng, nhiều nhóm, chú ý thực phẩm có nhiều canxi, đủ chất béo. Canxi có nhiều ở sữa và chế phẩm sữa, hải sản, tôm, cá ăn cả xương (vỏ), rau xanh đậm, cam, quýt.

Thiếu canxi, hormon điều hòa huy động canxi từ xương dẫn đến mất canxi và gây nên bệnh còi xương. Các nghiên cứu cho kết quả, thiếu canxi ở trẻ em Việt Nam rất cao. Trẻ dưới 1 tuổi ở thành thị, cứ 4 bé có 1 bé thiếu canxi, còn ở nông thôn cứ 4 bé thì 3 bé thiếu canxi, trong khi ở nông thôn có nhiều thực phẩm giàu canxi. Ở bé trên 1 tuổi ở thành thị, có 10-20% trẻ từ 1-5 tuổi thiếu canxi; nông thôn 50-60% trẻ thiếu canxi. Nghiên cứu lượng canxi trong khẩu phần ăn ở người Việt Nam chỉ cung cấp khoảng 50% nhu cầu canxi khuyến nghị.

Dấu hiệu thiếu canxi: trẻ sơ sinh quấy khóc về đêm, giật mình, nếu nặng khó thở, co cứng toàn thân, mặt tím tái, thở nhanh. Trẻ từ 1 tháng tuổi đến 11 tháng tuổi, thiếu canxi thì đổ mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn, chậm mọc răng, chậm vận động cũng như phát triển chiều cao. Với bé lớn hơn, thiếu canxi giai đoạn dài gây nên chân vòng kiềng, lồng ngực nhô, chậm phát triển chiều cao. Các bác sĩ khuyến cáo cần tăng cường bổ sung canxi trong thực phẩm, trong những trường hợp cần thiết bổ sung canxi thuốc theo hướng dẫn của thầy thuốc. Canxi phải uống hàng ngày, trước nay sai lầm chỉ bổ sung canxi trong một số ngày nhất định làm cơ thể mệt mỏi, chập chờn và vẫn thiếu canxi. Nhiều người cho rằng uống canxi bị táo bón, vì canxi hấp thu không hết, thải ra trong phân, gây táo bón. Cha mẹ nên chọn can xi hữu cơ, dễ hấp thu, ít gây ra táo bón và sỏi thận, giảm tác dụng phụ của việc dư canxi. Canxi nên uống buổi sáng hoặc trưa, uống 1 giờ sau khi ăn, sau khi uống tắm nắng hoặc vận động dưới ánh mặt trời. Vận động giúp tăng canxi vào mô xương, tăng khối lượng và chiều dài xương, kích thích hormone tăng trưởng, vận động đúng cách giúp trẻ ăn ngon, ngủ sâu, tăng cân và tăng chiều cao tối đa. Tùy theo lứa tuổi mà chọn lựa vận động phù hợp. Ngoài ra, một yếu tố quan trọng là giấc ngủ. Ngủ sâu, cơ thể tiết ra hormon tăng trưởng, giúp xương dài ra. Nghiên cứu chứng minh, cùng chế độ ăn, em bé ngủ sâu hơn, tốt hơn, phát triển chiều cao tốt hơn.

Bài, ảnh: H.Hoa