Theo nhận định của Đài Khí tượng Thủy văn (KTTV) khu vực Nam bộ, thời tiết năm 2019 tại khu vực Nam bộ có nhiều thay đổi, thời kỳ bắt đầu mùa mưa muộn hơn so với trung bình nhiều năm, phổ biến từ tuần giữa tháng 5; thời kỳ kết thúc mùa mưa sớm hơn so với trung bình nhiều năm, phổ biến từ tuần đầu tháng 11-2019; nhiệt độ phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm và cao điểm nắng nóng vào tháng 4. Qua đó, nhiệt độ cao nhất tại các tỉnh miền Đông có thể lên trên 380c; độ ẩm thấp nhất trong tháng 4 và tháng 5-2019 phổ biến từ 30 đến 40%; các tháng chuyển mùa vào tháng 5 và tháng 11, cần đề phòng hiện tượng giông lốc, sét đánh, gió giật xảy ra ở nhiều nơi, như: Tây Ninh, Đồng Tháp, Cà Mau, Kiên Giang và TP Cần Thơ…

BIẾN ĐỔI BẤT THƯỜNG

Ông Lê Ngọc Quyền, Giám đốc Đài KTTV khu vực Nam bộ, cho biết: “Từ sự bất thường trên, việc nâng cao chất lượng các bản tin dự báo, trong đó có bản tin nhận định mùa, tình hình KTTV là yêu cầu cấp thiết, chính xác. Quan tâm hàng đầu của cơ quan dự báo là nhận định đúng thời kỳ chuyển mùa cũng như thời kỳ bắt đầu mùa mưa, xu thế mưa, số lượng cơn bão; xác định đúng thời gian xuất hiện cũng như độ cao của đỉnh lũ đầu nguồn sông Cửu Long, triều cường ở hạ lưu các sông Nam bộ… để giúp các cấp, các ngành và nhân dân trong khu vực có cái nhìn tổng quan ban đầu về diễn biến của mùa mưa, bão, lũ năm 2019. Từ đó, các địa phương đề ra kế hoạch sản xuất, kinh doanh, ứng phó, phòng chống thiên tai đạt hiệu quả cao nhất…”.

Đợt triều cường năm 2018 lên cao vượt mức lịch sử làm nhà dân trên địa bàn TP Cần Thơ ngập sâu trong nước. Ảnh: HÀ VĂN

Theo Đài KTTV khu vực Nam bộ, năm 2018 vừa qua là năm mà đất nước ta chịu nhiều tác động bởi KTTV dẫn đến hiện tượng thiên tai xuất hiện, gây nhiều thiệt hại. Các hiện tượng này đều được dự báo chính xác và kịp thời. Điển hình, trong năm tình hình thời tiết, thủy văn diễn biến hết sức phức tạp và có nhiều dị thường, thiên tai xảy ra liên tục có tầng suất ngày càng gia tăng, với 13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông; 22 đợt không khí lạnh; 11 đợt nắng nóng diện rộng; 29 đợt mưa lớn trên diện rộng; 13 đợt lũ; 30 đợt lũ quét và sạt lở đất trên phạm vi cả nước... Đối với khu vực Nam bộ, thời tiết cũng có những biến động mạnh mẽ, triều cường đã vượt mức lịch sử đo được tại Trạm thủy văn Mỹ Thuận trên sông Tiền là 2,07m, vượt mức lịch sử 0,04m và tại Trạm Thủy văn Cần Thơ trên sông Hậu là 2,23m, vượt mức lịch sử 0,08m. Các đợt nắng nóng, đợt mưa lớn trên diện rộng, gió mạnh kèm theo lốc xoáy, sét đánh xảy ra ở nhiều tỉnh đã làm thiệt hại về người và tài sản của nhân dân trong khu vực. Đặc biệt, cơn bão số 9 xảy ra vào cuối tháng 11-2018 đã ảnh hưởng trực tiếp đến tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu và TP Hồ Chí Minh. Mặc dù không gây gió lớn, nhưng đã gây ra trận mưa lớn chưa từng có ở TP Hồ Chí Minh, vượt mức lịch sử từ 100 đến 200mm. Bên cạnh đó, năm 2018, ĐBSCL có đợt lũ lớn sau nhiều năm không có lũ đã ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt và sản xuất của cộng đồng dân cư vùng lũ…

Riêng tại TP Cần Thơ đã xuất hiện 24 đợt lốc xoáy (làm chết 1 người; làm sập 46 căn nhà, tốc mái 205 căn nhà, xiêu vẹo 3 căn nhà) và 17 điểm sạt lở (làm sạt hoàn toàn 10 căn nhà, 43 căn nhà bị sạt một phần, với chiều dài ảnh hưởng 589m). Ước tổng thiệt hại do thiên tai gây ra khoảng 36,9 tỉ đồng. Từ đó, năm 2019, công tác phòng, chống thiên tai đang được các cấp, các ngành trên địa bàn TP Cần Thơ nỗ lực phòng ngừa và ngăn chặn.

TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG DỰ BÁO

Trong các tháng mùa khô năm 2019, nhiều tỉnh, thành vùng ĐBSCL bị nước biển xâm nhập sâu vào nội đồng, làm thiệt hại sản xuất nông nghiệp, trong đó có nhiều khu vực đã thiếu nước ngọt phục vụ sinh hoạt. Bên cạnh đó, theo dự báo số lượng các cơn bão trong năm 2019 có xu hướng hướng vào vùng ĐBSCL (khu vực mà trong quá khứ rất ít khi hứng chịu bão) ngày càng nhiều với cường độ khá lớn, có khả năng gây hậu quả nặng nề đến việc phát triển kinh tế - xã hội của người dân Tây Nam bộ. Trước diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết, khí hậu, việc nâng cao chất lượng, cung cấp kịp thời dịch vụ KTTV cho các ngành, lĩnh vực kinh tế- xã hội nhằm ứng phó kịp thời, giảm thiệt hại do thiên tai gây ra là rất cần thiết và cấp bách.

Công tác giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai được lực lượng công an, bộ đội quận Thốt Nốt (TP Cần Thơ) quan tâm thực hiện. Ảnh: HÀ VĂN

Theo Tổng cục KTTV (thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường), dưới tác động của biến đổi khí hậu, các thiên tai xảy ra với cường độ ngày càng cao, khó dự báo hơn trước, gây thiệt hại năng nề và ảnh hưởng nghiêm trọng tới phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực Nam bộ nói chung, vùng ĐBSCL nói riêng… Mới đây, tại Hội thảo nhận định mùa năm 2019, công tác tuyên truyền và cung cấp thông tin khí tượng - thủy văn - khí hậu phục vụ phòng chống thiên tai tại Nam bộ, ông Lê Hồng Phong, Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục KTTV, yêu cầu: Đài KTTV khu vực Nam bộ tiếp tục nâng cao chất lượng bản tin dự báo, cảnh báo KTTV phục vụ đa dạng, đa lĩnh vực đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của các địa phương trong khu vực. Bản tin yêu cầu cần dễ hiểu, gần gũi với người dân, làm cho người dân hiểu biết cách phòng chống khi có thời tiết cực đoan xảy ra. Đổi mới công tác dự báo theo hướng dự báo dựa trên tác động, chi tiết và đa dạng hóa bản tin. Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống quan trắc, giám sát KTTV, công nghệ dự báo KTTV đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội. Nâng cao năng lực, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin khí tượng- thủy văn- khí hậu phục vụ cho nhiều lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội theo hướng tương tác đa chiều, đa dạng về hình thức và nội dung…

Ông Lê Hồng Phong nhấn mạnh: “Cơ quan dự báo KTTV phải đặc biệt chú ý, quan tâm truyền tải thông tin đến với từng người dân bằng các hình thức phù hợp để người dân có thể hiểu và sử dụng thông tin KTTV hiệu quả. Gắn kết chặt chẽ với các địa phương, nhất là Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban chỉ huy phòng chống thiên tai về công tác dự báo; đặt vấn đề dự báo phục vụ cho địa phương lên hàng đầu, xem đây là nhiệm vụ then chốt của mình. Đồng thời, các cơ quan dự báo tranh thủ sự ủng hộ của địa phương, sự hợp tác, hỗ trợ nguồn lực của các tổ chức nước ngoài để nâng cao năng lực cung cấp thông tin KTTV phục vụ cộng đồng và nâng cao năng lực chuyên môn cho các dự báo viên nhằm làm tốt nhiệm vụ được giao; phối hợp, kết hợp chặt chẽ với các cơ quan phát thanh truyền hình, báo chí để thực hiện tốt nội dung tuyên truyền, nhất là về công tác phòng tránh thiên tai, cung cấp kịp thời các bản tin dự báo, cảnh báo, đưa các thông tin KTTV đến từng người dân vận dụng, phòng tránh thiệt hại...”.  

HÀ VĂN