Bài 1: CÂN LỰC TRỌNG TÂM CỦA THÀNH PHỐ TRẺ

Bài 2: CHƯA ĐỦ SỨC LAN TỎA MẠNH TOÀN VÙNG

Ngày 24-6-2009, TP Cần Thơ được công nhận là đô thị loại I trực thuộc Trung ương. Đây là kết quả của sự nỗ lực to lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Cần Thơ trong việc thực hiện Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, theo nhận định của các ngành hữu quan, với xuất phát điểm thấp, nên sau hơn 6 năm, TP Cần Thơ vẫn chưa thể có tác động lan tỏa mạnh, trở thành động lực phát triển mạnh mẽ cho cả vùng ĐBSCL. Vì sao như vậy?

Đưa công nghệ cao vào phát triển kinh tế: thiếu và yếu

Khó khăn trong khâu giải phóng mặt bằng, TP Cần Thơ chưa tạo được quỹ đất sạch, bỏ lỡ nhiều cơ hội đầu tư phát triển thành phố. Trong ảnh: Khu công nghiệp Hưng Phú 1, quận Cái Răng, TP Cần Thơ. Ảnh: T. LONG

Theo Sở Công Thương TP Cần Thơ, vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp giai đoạn 2001 - 2004 là 2.414 tỉ đồng, chiếm 18,33% trong tổng vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội và số liệu tương ứng của giai đoạn 2005-2010 là 18.585 tỉ đồng, tỷ lệ 18,63%. Điều này cho thấy, tỷ lệ đầu tư cho công nghiệp của thành phố không có chiều hướng gia tăng, chỉ tương đương những năm trước đây. Không chỉ vậy, theo ngành chức năng, do nguồn vốn hạn hẹp nên việc đổi mới trang thiết bị, nhất là tại các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất chưa đồng bộ khiến sản phẩm sản xuất ra năng suất, chất lượng chưa đạt hiệu quả cao. Theo Sở Công Thương TP Cần Thơ, nếu so sánh trình độ trung bình tiên tiến của thế giới, công nghệ của một số ngành công nghiệp của thành phố lạc hậu từ 2-3 thế hệ. Điều này đã, đang và sẽ ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng, kiểu dáng công nghiệp, mẫu mã sản phẩm và nhất là ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng; các loại rác thải, nước thải với khối lượng ngày càng lớn trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng trên địa bàn TP Cần Thơ... Tình hình này có chiều hướng ngày càng xấu đi và phải trả giá trong tương lai nếu không có những chính sách và biện pháp giải quyết... rốt ráo.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, nhìn nhận: Qua 6 năm thực hiện Nghị quyết 45, ngành nông nghiệp - thủy sản thành phố phát triển theo định hướng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ - kỹ thuật cao và hình thành các vùng sản xuất hàng hóa lớn, chất lượng và hiệu quả với mô hình đa canh bền vững... Thành phố đang xem xét lập quy hoạch khu nông nghiệp công nghệ cao với tổng diện tích khoảng 200ha. Tuy nhiên, đến nay việc thực hiện định hướng phát triển này vẫn còn nhiều bất cập nên giá trị do nông nghiệp công nghệ cao đóng góp vào GDP trên địa bàn còn thấp.

Thiếu hàm lượng “chất xám”, công nghệ cao,... khiến phần lớn sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp... của TP Cần Thơ chưa vượt trội so với các địa phương khác trong vùng. Chính vì vậy, trong lĩnh vực sản xuất, nhiều nhà phân tích chiến lược cho rằng: TP Cần Thơ đang cạnh tranh chứ chưa phải là “đầu tàu” kéo các địa phương khác trong vùng trong quá trình phát triển.

Loay hoay bài toán thu hút nguồn lực đầu tư

Theo nhận định của Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ: Thời gian qua, thu hút vốn đầu tư, nhất là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào thành phố chưa tương xứng với vị trí, tiềm năng. Bởi hiện nay, nguồn vốn FDI của thành phố chỉ đứng thứ 4 trong vùng (thấp xa Long An, thua kém Kiên Giang, Cà Mau) với 51 dự án FDI, tổng vốn đăng ký 756 triệu USD, vốn bình quân chỉ khoảng 14,8 triệu USD/dự án. Ông Võ Thành Thống, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Những năm gần đây, thành phố luôn đẩy mạnh các hoạt động gắn kết với các bộ, ngành Trung ương và các địa phương trong cả nước, nhất là các tỉnh ĐBSCL tìm kiếm cơ hội giao thương, hợp tác phát triển với các doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước. Đặc biệt, qua 2 lần tổ chức hội nghị cho TP Cần Thơ và 1 lần tổ chức cho vùng ĐBSCL, các đơn vị ghi nhớ hợp tác đầu tư với thành phố tổng vốn là 5.100 tỉ đồng và 4,525 triệu USD. Nhưng đến nay việc triển khai các ghi nhớ này phần lớn vẫn “giậm chân tại chỗ”.

Ngoài nguyên nhân do ảnh hưởng của khủng khoảng kinh tế và tài chính từ năm 2008, đến nay TP Cần Thơ vẫn chưa có chiến lược dài hạn, quy hoạch chung về thu hút đầu tư, nhất là FDI. Song song đó, dù được cải thiện nhưng nhìn chung, tiến độ phát triển kết cấu hạ tầng trên địa bàn thành phố còn chậm, chưa theo kịp yêu cầu nên chưa thật sự tạo được sức hấp dẫn các nhà đầu tư. Việc triển khai xây dựng các khu công nghiệp, hạ tầng trong khu công nghiệp còn chậm do vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng, làm lỡ nhiều cơ hội thu hút đầu tư. Nhiều vấn đề bức xúc đối với khu công nghiệp như: đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung còn chậm, việc xử lý chất thải rắn công nghiệp chưa có hướng xử lý... Ngoài ra, TP Cần Thơ không còn nằm trong Danh mục địa bàn ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị định 124/2007/NĐ-CP của Chính phủ. Do vậy, các nhà đầu tư luôn cân nhắc về giá thuê đất, lợi thế về vị trí đầu tư so với các địa phương lân cận thành phố.

Hệ thống giáo dục, y tế: còn nhiều bất cập

Theo đánh giá của các ngành hữu quan, thời gian qua, thành phố quan tâm đầu tư phát triển mạng lưới cơ sở đào tạo, nhưng nhìn chung vẫn còn chắp vá, thiếu đồng bộ; việc thành lập, mở rộng nâng cấp các trường học còn nhiều bất cập; quy mô, ngành nghề, mục tiêu đào tạo chưa sát với yêu cầu thực tế; đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị vẫn còn thiếu phòng học, trang thiết bị chuyên dùng. Một số ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao như: y, dược, du lịch, công nghệ sinh học, tự động hóa, hành chính... nhưng chưa có cơ sở đào tạo tương xứng. Dù đã được đánh giá là trung tâm về giáo dục - đào tạo của vùng ĐBSCL nhưng đến nay, TP Cần Thơ vẫn chưa có cơ sở đào tạo đại học - sau đại học đạt chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, cơ cấu nhân lực của thành phố chưa thật hợp lý, sự phân bố nhân lực giữa thành thị và nông thôn, giữa các ngành, các địa phương chưa đồng đều, tình trạng thừa, thiếu nhân lực chậm được khắc phục;... Đội ngũ nhân lực của thành phố hiện nay còn thiếu lực lượng chuyên gia giỏi, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao; thiếu cán bộ đầu đàn có khả năng hoạch định chính sách...

Công tác khám chữa bệnh và điều trị của các cơ sở y tế trên địa bàn TP Cần Thơ hiện nay chưa thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường và sự thay đổi của cơ cấu bệnh tật. Mạng lưới khám chữa bệnh cơ sở phân bố chưa hợp lý tại các quận, huyện mới thành lập khiến tình trạng quá tải ở một số bệnh viện tuyến trên còn khá phổ biến. Cơ sở vật chất phần lớn các bệnh viện tuyến thành phố thiếu và xuống cấp, trang thiết bị y tế cũ, cơ bản chỉ đảm bảo được những trang thiết bị tối thiểu, cần thiết. Một số trang thiết bị hiện đại có bổ sung, mua sắm ở một số bệnh viện nhưng chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh bằng kỹ thuật hiện đại, kỹ thuật cao cho người dân... Nhiều cơ sở y tế đã xuống cấp, không đủ điều kiện để nâng cao chất lượng trong chẩn đoán và điều trị. Tuy nhiên, việc đầu tư xây dựng lại chủ yếu dựa vào nguồn vốn ngân sách nhà nước nên mức độ đầu tư còn hạn hẹp. Ngoài ra, do còn thiếu các thiết bị y tế chuyên khoa nên một số bệnh viện chuyên khoa của thành phố chưa giải quyết được tốt các bệnh chuyên sâu. Chính vì vậy, nhiều bệnh nhân phải chuyển lên tuyến trên (TP Hồ Chí Minh) để khám và điều trị.

Thách thức của đô thị loại I

TP Cần Thơ được công nhận là đô thị loại I, trực thuộc Trung ương vào ngày 24-6-2009, đạt mục tiêu Nghị quyết 45 đề ra. Tuy nhiên, đây lại là một thách thức lớn của thành phố trong quá trình phát triển. Bởi lẽ, so với tiêu chí đô thị loại I, Cần Thơ vẫn còn một số chỉ tiêu đạt thấp như: tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, tỷ lệ đất xây dựng công trình công cộng, mật độ đường chính, mật độ đường cống thoát nước, tỷ lệ diện tích đất cây xanh đô thị...

Ngoài ra, theo Tiến sĩ Trần Thanh Bé, Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội TP Cần Thơ, xuất phát điểm của TP Cần Thơ từ khi được công nhận là thành phố trực thuộc Trung ương không khác gì so với các tỉnh khác trong khu vực ĐBSCL (tỷ lệ đất sản xuất nông nghiệp rất cao). Do đó, TP Cần Thơ rất cần một nguồn vốn lớn để phát triển thành phố trở thành trung tâm động lực thúc đẩy cho cả vùng. Với yêu cầu vốn rất lớn nhưng nguồn cung vốn (kể cả Trung ương, địa phương...) còn rất nhiều hạn chế. Trong khi đó, việc tổ chức thực hiện các dự án, công trình theo Quyết định 42/2006/QĐ-TTg và Quyết định 366/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ còn chậm.

Một trong những nguyên nhân chính được các ngành hữu quan nhìn nhận: Thành phố chưa được sự quan tâm thỏa đáng của các bộ, ngành Trung ương, nhất là trong việc đẩy nhanh tiến độ các công trình xây dựng. Chính vì thế, cơ sở hạ tầng trên địa bàn thành phố phát triển thiếu đồng bộ. Ngoài ra, do xuất phát điểm thấp nên thành phố khó huy động được nội lực, kể cả nguồn lực đầu tư từ bên ngoài, nhất là nguồn vốn FDI để xây dựng kết cấu hạ tầng cho phát triển. Mặt khác, do đã là đô thị loại I trực thuộc Trung ương, nên TP Cần Thơ được so sánh ngang tầm với các thành phố lớn khác trong cả nước như: Hà Nội, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh... Dù không còn được hưởng những ưu đãi trong quá trình kêu gọi đầu tư, nhất là ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị định 124/2007/NĐ-CP của Chính phủ như các tỉnh khác trong khu vực nhưng các cơ chế, chính sách mang tính chất đặc thù cho TP Cần Thơ, đô thị loại I trực thuộc Trung ương, động lực thúc đẩy cả vùng ĐBSCL phát triển chưa được các bộ, ngành Trung ương quan tâm, hỗ trợ ban hành kịp thời... Điều này là một lực cản lớn trong quá trình phát triển của thành phố.

(Còn tiếp)

Những thành tựu trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh của TP Cần Thơ trong 5 năm (2005 - 2010) như sau: Chính trị ổn định, quốc phòng - an ninh được tăng cường, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp có nhiều tiến bộ. Công tác bảo vệ an ninh chính trị và trật tự xã hội có nhiều tiến bộ. Khám phá và làm rõ các vụ phạm pháp hình sự đạt trên 90%, trọng án đạt trên 95%; tai nạn giao thông giảm cả số vụ, số người chết và bị thương. Các lực lượng vũ trang thường xuyên được huấn luyện, đào tạo theo hướng chính quy, đảm bảo yêu cầu sẵn sàng chiến đấu và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Công tác giáo dục và bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho các đối tượng theo quy định được thực hiện tốt; tuyển quân hàng năm đạt 100% chỉ tiêu pháp lệnh. Công tác cải cách tư pháp được thực hiện nghiêm túc, việc điều tra, bắt, giam, giữ, truy tố, xét xử, thi hành án và các hoạt động bổ trợ tư pháp theo hướng tôn trọng quyền dân chủ, quyền con người, bảo đảm công bằng xã hội và quy định của pháp luật. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Cần Thơ lần thứ XII

Bài 3: GIẢI PHÁP CĂN CƠ