Đoàn kiểm tra đang kiểm tra tại một cơ sở bán thuốc ở thị trấn Thới Lai, huyện Cờ Đỏ. Ảnh: KIM LOAN

Ngành Y tế TP Cần Thơ đã, đang nỗ lực thực hiện công tác xây dựng nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP (thực hành tốt nhà thuốc). Tuy nhiên, qua đợt kiểm tra công tác dược mới đây cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại làm cho người dân lẫn ngành chức năng khó an tâm như: tình trạng dược sĩ chủ cơ sở không có mặt tại nhà thuốc lúc đoàn kiểm tra đến làm việc, thuốc không rõ nguồn gốc, diện tích cơ sở chật hẹp, không đảm bảo vệ sinh... Nhiều khó khăn đã đang đặt ra cho ngành y tế phải giải quyết trong thời gian tới.

* Chứng kiến: khó an tâm!

Kiểm tra tại đại lý thuốc N. T. H. M., ở thị trấn Thới Lai, huyện Cờ Đỏ, Đoàn kiểm tra công tác Dược (do Thanh tra Sở Y tế chủ trì) phát hiện bên trên tủ thuốc những chiếc rổ nhựa có nhiều lọ thuốc đã bám bụi. Bên trong tủ kính bày la liệt hàng loạt những vỉ thuốc đã được bóc ra khỏi hộp. Nhiều loại thuốc được cán bộ thanh tra lấy ra ngẫu nhiên đều không có chứng từ chứng minh được nguồn gốc thuốc. Đoàn kiểm tra đã nhắc nhở, cảnh cáo đại lý thuốc về vấn đề vệ sinh, bán thuốc không rõ nguồn gốc... Anh Lê Công Thái, Thanh tra Phòng Y tế huyện Cờ Đỏ, nói: “Lần kiểm tra trước đây, chúng tôi đã kiểm tra tình hình hoạt động của nhà thuốc N. T. H. M và có nhắc nhở cơ sở về cách sắp xếp thuốc theo nhóm, vấn đề vệ sinh nhưng không phát hiện thuốc không rõ nguồn gốc. Chúng tôi sẽ có đợt kiểm tra đột xuất các cơ sở đã được nhắc nhở, trường hợp không khắc phục sẽ xử lý nghiêm”.

Tại nhà thuốc A. T. ở Chợ Lê Bình, quận Cái Răng, có một phụ nữ không mặc áo chuyên môn, không đeo bảng tên đang đứng bán thuốc cho người dân. Khi chúng tôi hỏi, chị này bảo rằng chỉ đứng thu tiền giùm chủ nhà thuốc. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nhà thuốc chỉ có hai người đứng bán trực tiếp, đó là Dược sĩ Trung học Nguyễn Văn Trong và một dược tá lúc đó không có mặt tại nhà thuốc.

Tình trạng nhân viên đứng bán không mặc áo chuyên môn, không bảng tên khá phổ biến tại các nhà thuốc. Thoạt đầu, nhìn những người đứng trong quầy thuốc, khó mà nhận biết là dược sĩ, dược tá hay chỉ là người nhà của chủ cơ sở. Bởi có người mặc áo chuyên môn hẳn hoi nhưng lại không có bảng tên, có nhân viên cũng mặc áo chuyên môn nhưng hỏi ra lại là... người trông coi việc thu, chi của nhà thuốc. Trong khi đó, rất nhiều người đến mua thuốc cứ vô tư khai báo bệnh, yêu cầu bán thuốc với bất cứ người nào đứng tại quầy mà không hề quan tâm đến chuyện người đó có đủ tiêu chuẩn để bán thuốc cho họ không.

Dược sĩ Ngô Hùng Ca, Chánh thanh tra Sở Y tế, Trưởng Đoàn kiểm tra Dược, cho biết: “Khi mắc các bệnh thông thường, người dân có thói quen đến nhà thuốc mua thuốc về uống mà ít đến bác sĩ. Đợt kiểm tra này, chúng tôi chưa tập trung kiểm tra việc bán thuốc theo đơn mà sẽ tiến hành kiểm tra vào 6 tháng cuối năm. Muốn khắc phục tình trạng người dân tự ý mua thuốc, nhà thuốc bán thuốc không theo toa cần phải có sự hợp tác của cả người dân và chủ nhà thuốc. Trước hết, phải có sự tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cả cộng đồng”.

* Giá cả chênh lệch: bó tay?

Thống kê sơ bộ qua những ngày đầu kiểm tra tại 14 nhà thuốc trong bệnh viện và gần 20 cơ sở bán lẻ thuốc tư nhân (từ ngày 25-3 đến 8-4-2008) cho thấy, nhiều mặt hàng thuốc tại các nhà thuốc trong bệnh viện và các cơ sở bán thuốc tư nhân có giá cả chênh lệch từ 1% đến gần 30%. Trong đó, có một số nhà thuốc trong bệnh viện có 4 đến 17 mặt hàng thuốc (lấy ngẫu nhiên trên dưới 20 mặt hàng thuốc bán tại cơ sở) có giá cao hơn các cơ sở bán thuốc tư nhân từ 1 đến 20%; 6 đến 18 mặt hàng thuốc có giá thấp hơn từ 1% đến 27,5% và cũng có nhiều mặt hàng ngang giá.

Theo lãnh đạo và các cán bộ Thanh tra Sở Y tế, các công ty dược thường có chương trình khuyến mãi giảm giá theo số lượng nhập hàng, nếu các nhà thuốc mua hàng với số lượng lớn sẽ có giá ưu đãi nên giá bán ra sẽ thấp hơn. Các nhà thuốc bệnh viện không đủ kinh phí để mua hàng với số lượng lớn để được mua với giá khuyến mãi nên có những mặt hàng có giá cao hơn nhà thuốc bên ngoài. Bên cạnh đó, hầu như các nhà thuốc bệnh viện rất ít khi điều chỉnh giá thuốc vì phải qua các qui trình thủ tục. Riêng nhà thuốc tư nhân có thể tự do cập nhật điều chỉnh giá một cách dễ dàng, nhanh chóng theo thị trường. Đó là một số nguyên nhân làm cho giá cả các mặt hàng thuốc giữa nhà thuốc tư nhân và nhà thuốc trong bệnh viện còn chênh lệch nhau.

Đề cập đến biện pháp khắc phục tình trạng này, dược sĩ Nguyễn Bích Lệ, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, nói: “Chỉ riêng ngành y tế thì rất khó điều chỉnh giá 100% mặt hàng thuốc trong bệnh viện ngang bằng với giá cả ở các nhà thuốc bên ngoài. Để giải quyết vấn đề này, Nhà nước cần có biện pháp chung áp dụng trên cả nước để quản lý giá thuốc. Về phía ngành y tế, chúng tôi đã nhắc nhở các bệnh viện nắm bắt tình hình giá cả trên thị trường để có thể điều chỉnh giá cả thuốc trong phạm vi cho phép, nhằm hạn chế tối đa việc giá thuốc trong bệnh viện cao hơn bên ngoài”.

* Xây dựng nhà thuốc đạt GPP: chặng đường dài

Quầy thuốc, khoa Dược, kho thuốc, các phòng khám ngoại trú, cấp cứu... thuộc Bệnh viện Đa khoa quận Cái Răng “chen chúc” nhau trong khối nhà có diện tích khoảng 130m2. Khi đoàn kiểm tra đến làm việc, các thành viên phải lách người, mới có thể vào khảo sát khoa dược và kho thuốc của bệnh viện. Không khí trong khối nhà này càng ngột ngạt hơn bởi số lượng bệnh nhân ra vào, chờ khám bệnh, lấy thuốc tăng lên.

Dược sĩ Nguyễn Thị Hoàng Triệu, Quyền Trưởng khoa Dược của bệnh viện, cho biết: “Chật hẹp là khó khăn chung của bệnh viện, chúng tôi chỉ có thể cố gắng bố trí kho thuốc, quầy dược theo điều kiện hiện tại của cơ sở nhưng cũng khó đạt yêu cầu theo qui định. Điển hình như kho thuốc, chúng tôi đã sắp xếp để dễ thấy, dễ nhìn nhưng rất khó lấy, khó kiểm tra theo qui định vì diện tích cơ sở quá nhỏ. Với điều kiện cơ sở vật chất như vậy, chúng tôi không thể xây dựng nhà thuốc đạt GPP”.

Đây cũng là tình trạng chung hiện nay của nhiều cơ sở bán thuốc trong bệnh viện và tư nhân trên địa bàn thành phố. Theo đánh giá bước đầu của Đoàn kiểm tra công tác Dược, thành phố có khoảng 15 nhà thuốc có khả năng tiến hành xây dựng nhà thuốc đạt GPP trong năm 2008. Đối với các nhà thuốc trong bệnh viện tuyến thành phố và bệnh viện đa khoa quận, huyện có cơ sở chật hẹp, xuống cấp thì việc xây dựng nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP lại phải lệ thuộc vào việc xây dựng cơ sở mới.

Ghi nhận thực tế qua đợt đầu kiểm tra còn cho thấy, bên cạnh các nhà thuốc chấp hành tốt về giá bán, nguồn gốc thuốc rõ ràng, vẫn còn nhiều cơ sở chưa đạt về mặt vệ sinh, trang phục chuyên môn, nhập hàng không có hóa đơn, dược sĩ chủ cơ sở không có mặt tại nhà thuốc trong lúc đoàn kiểm tra đến làm việc... Dược sĩ Nguyễn Bích Lệ, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, nhìn nhận: “Dược sĩ chủ cơ sở vắng mặt tại nhà thuốc là tình trạng chung từ trước tới nay, vì đa phần là dược sĩ đương chức, làm việc ở các nhà thuốc công lập. Họ hợp tác kinh doanh và phải chịu mọi trách nhiệm khi có vấn đề xảy ra. Muốn khắc phục tình trạng này phải chờ các nhà thuốc xây dựng đạt chuẩn GPP”.

Dược sĩ Ngô Hùng Ca cho biết: “Bộ Y tế giao chỉ tiêu cho TP Cần Thơ xây dựng 30 nhà thuốc đạt GPP trong năm 2008. Thực tế cho thấy, địa phương khó thực hiện đạt chỉ tiêu này, nhưng ngành sẽ phấn đấu xây dựng thí điểm một số cơ sở đạt tốt về chất lượng. Vừa rồi, chúng tôi đã tổ chức đoàn tham quan, học tập mô hình xây dựng nhà thuốc đạt GPP tại TP Hồ Chí Minh để có hướng đi riêng đạt hiệu quả”.

***

Việc mua, bán dược phẩm hiện nay còn tồn tại nhiều vấn đề như: tình trạng người dân tự ý mua thuốc, uống thuốc không theo chỉ định của bác sĩ, giá thuốc giữa các nhà thuốc chênh lệch, cơ sở vật chất các nhà thuốc chưa đảm bảo... Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc xây dựng nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP tại TP Cần Thơ mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Đã đến lúc ngành chức năng cần có một giải pháp căn cơ, hiệu quả để chấn chỉnh những vướng mắc đang tồn tại. Và mỗi người dân cũng cần tự thay đổi nhận thức, thói quen để tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân.

KIM - HOÀNG