Trong 40 năm xây dựng và phát triển, từ một đơn vị được thành lập với những khó khăn về biên chế, tổ chức, cơ sở vật chất, phương tiện, điều kiện hoạt động… nhưng với những nỗ lực khắc phục khó khăn, Cục Hải quan TP Cần Thơ​ từng bước phát triển lớn mạnh, ngày càng nâng cao hiệu quả để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của TP Cần Thơ cũng như các tỉnh lân cận, góp phần tạo động lực cho cả khu vực ÐBSCL phát triển.

Công chức Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Cần Thơ kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: CTV

Khắc phục khó khăn

Cục Hải quan TP Cần Thơ tiền thân là Chi cục Hải quan tỉnh Hậu Giang được thành lập vào ngày 2-6-1981, đơn vị chỉ có 16 cán bộ chiến sĩ, được bố trí làm 4 bộ phận chức năng, quản lý địa bàn gồm: tỉnh Hậu Giang (cũ), tỉnh Cửu Long và tỉnh Minh Hải. Theo quy định của Nhà nước, Chi cục Hải quan tỉnh Hậu Giang chỉ tiếp nhận tàu đến và đi từ các nước tư bản tại đầu Cù lao Dung, xã Ðại Ngãi, huyện Long Phú, tỉnh Hậu Giang, chỉ có tàu viễn dương Việt Nam và tàu các nước XHCN mới được phép vào đến Cảng Cần Thơ. Do đó, việc giám quản tàu và thuyền viên gặp nhiều khó khăn.

Còn nhớ nhiệm vụ đầu tiên của Chi cục là giám sát công cụ vận tải và hàng hóa xuất nhập khẩu tàu ANLI (quốc tịch Honduras) và FRIENDSHIP (quốc tịch Panama) từ Vũng Tàu về xã Ðại Ngãi để nhập cho tỉnh 2.060 tấn xi măng và nhận hàng nông sản, thực phẩm chở đi Hồng Kông. Lúc đó, tuy lực lượng Hải quan còn mới mẻ và khó khăn về phương tiện đi lại nhưng đã tổ chức giám quản tốt 2 tàu trên và đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực. Ðiều đó thể hiện sự quyết tâm, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Kể từ ngày thành lập đến năm 1985, đơn vị đã làm thủ tục cho 227 lượt tàu xuất nhập cảnh, khoảng 60.000 tấn hàng hóa xuất nhập khẩu, trị giá trên 12 triệu USD. Số thuế thu được từ năm 1983-1985 là 27,09 triệu đồng (tỷ giá năm 1983 là 110 đồng/1 USD, năm 1985 Nhà nước đổi tiền 1 đồng = 10 đồng tiền cũ).

Tăng tốc phát triển

Năm 1985, Chi cục Hải quan tỉnh Hậu Giang được đổi thành Hải quan tỉnh Hậu Giang, bộ máy tổ chức đã cơ bản ổn định với 50 cán bộ, chiến sĩ. Trong giai đoạn từ năm 1986-1995, được xem là giai đoạn tăng tốc của Hải quan tỉnh Hậu Giang. Ðặc biệt từ năm 1986, tình hình hoạt động xuất nhập khẩu có chuyển biến tăng hơn các năm trước. Việc giao lưu hàng hóa khu vực ÐBSCL được mở rộng. Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa qua biên giới và vùng biển Tây Nam phát triển rất mạnh mẽ, đồng thời, hàng hóa xuất nhập khẩu hợp pháp cũng như buôn lậu đều gia tăng. Nhiều mặt hàng xâm nhập mạnh, chi phối cả khu vực thị trường phía Nam.

Hải quan tỉnh Hậu Giang đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, thực hiện nghiêm chỉnh các quy trình nghiệp vụ của hải quan cảng và vận dụng phù hợp thực tế tình hình nên các phương tiện vận tải xuất nhập cảnh hầu hết đã chấp hành rất tốt quy định. Trong giai đoạn từ năm 1986-1995, đơn vị đã làm thủ tục cho hơn 1.300 lượt phương tiện xuất nhập cảnh với hơn 20.400 lượt thuyền viên; thu thuế gần 500 tỉ đồng; đã phát hiện và xử lý hơn 850 vụ việc vi phạm, trong đó xử lý hình sự 38 vụ buôn lậu, trị giá hơn 26,85 tỉ đồng. Với những thành tích xuất sắc trên, năm 1991 đơn vị vinh dự đón nhận Cờ thi đua của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), năm 1996, vinh dự nhận Huân chương Chiến công hạng Ba.

Khẳng định vai trò trong tiến trình hội nhập

Xác định nhiệm vụ cải cách hành chính, hiện đại hóa quản lý hải quan là nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình hội nhập, ngay từ những năm 2000, Cục Hải quan TP Cần Thơ đã đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, hiện đại hóa Hải quan.

Năm 2004, đơn vị đã nâng cấp hoàn chỉnh hệ thống mạng LAN, và mạng WAN, đưa vào sử dụng các hệ thống quản lý văn bản và điều hành (Net Office). Năm 2010, Cục Hải quan TP Cần Thơ đã triển khai thủ tục hải quan điện tử tại 100% Chi cục Hải quan trực thuộc, tạo ra sự thay đổi lớn phương thức thực hiện thủ tục hải quan, rút ngắn thời gian, chi phí được cộng đồng doanh nghiệp ủng hộ mạnh mẽ. Cũng trong năm 2010, trang thông tin điện tử của Cục tại địa chỉ www.haiquancantho.gov.vn chính thức đi vào hoạt động góp phần tuyên truyền chính sách thủ tục hải quan, mở ra kênh thông tin cho cộng đồng doanh nghiệp tiếp cận thủ tục hải quan cũng như phản ánh vướng mắc thủ tục một cách thuận lợi. Năm 2011 cũng là năm đầu tiên Cục Hải quan TP Cần Thơ triển khai thực hiện làm thủ tục cho chuyến bay quốc tế đầu tiên, đánh dấu thêm một mảng nghiệp vụ đơn vị đảm trách. Ngày 2-6-2014, Cục Hải quan TP Cần Thơ chính thức đưa Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS vào hoạt động, hệ thống giúp tăng tính chính xác khi khai báo, hỗ trợ người khai hải quan tối đa như: tự động bổ sung thuế suất, tỷ giá tính thuế, tự động tính toán trị giá tính thuế, số thuế phải nộp, cảnh báo những tiêu chí khai báo chưa chính xác và đặc biệt hệ thống sẽ tự động phân luồng và rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa. Bên cạnh đó, để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục trực tuyến, giảm chi phí đi lại, ngày 1-3-2017, Cục đã triển khai chính thức Hệ thống Dịch vụ công trực tuyến...

Từ những chuyển biến trên, Cục Hải quan TP Cần Thơ ngày càng phát triển lớn mạnh. Ðến nay, tổ chức bộ máy ổn định với 11 đơn vị thuộc và trực thuộc, biên chế gấp hơn 10 lần so với khi thành lập, luôn khẳng định vai trò của Cục Hải quan TP Cần Thơ trong khu vực ÐBSCL với sự chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Ông Vũ Anh, Cục trưởng Cục Hải quan TP Cần Thơ, cho rằng, 40 năm qua, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Tài chính, lãnh đạo Tổng cục Hải quan, lãnh đạo UBND TP Cần Thơ và sự đoàn kết, nỗ lực vượt khó khăn của các thế hệ lãnh đạo, công chức, người lao động, đã đưa Cục Hải quan TP Cần Thơ phát triển như hôm nay. Ðặc biệt, những chuyển biến trong công tác hiện đại hóa hải quan đã khẳng định vai trò của cơ quan Hải quan trong khu vực được ngành Hải quan, UBND TP Cần Thơ và các địa phương đánh giá cao và các doanh nghiệp đồng tình, ủng hộ.

NAM HƯƠNG