Từ tháng 7-2007 đến giữa tháng 1-2008, Sở Xây dựng TP Cần Thơ đã hoàn tất dự thảo Đề án Phát triển Nhà ở Xã hội (PTNƠXH) và trình Thường trực UBND thành phố để thông qua. Tuy nhiên, cả 4 lần lấy ý kiến đóng góp của các sở, ngành, văn phòng UBND thành phố và HĐND thành phố cho dự thảo đề án này đều không nhận được sự thống nhất chung. Đề án càng muốn thông qua lại càng… rối!

PTNƠXH là một vấn đề vô cùng bức xúc hiện nay. Thế nhưng, quá trình triển khai tại Cần Thơ lại đang diễn ra quá chậm chạp, nếu không muốn nói là “giẫm chân tại chỗ”! Tại sao như vậy?

Hai vấn đề chính được đề cập trong Đề án PTNƠXH mà Sở Xây dựng trình thông qua tại cuộc họp ngày 23-1-2008, gồm: Thứ nhất, đánh giá thực trạng và nhu cầu về nhà ở của người có thu nhập thấp trên địa bàn Cần Thơ; thứ hai là phương hướng và các giải pháp để triển khai xây dựng NƠXH trên thực tiễn. Trong nội dung thứ hai, vấn đề được nhiều ý kiến quan tâm nhất là cơ chế chính sách về đất, về tài chính và về hình thức đầu tư để PTNƠXH.

GIẢI PHÁP VỀ QUỸ ĐẤT: CHƯA ỔN!

Về quỹ đất: Theo Đề án PTNƠXH sẽ có 3 nguồn chính để xây dựng nhà, trong đó nguồn chính là quỹ đất công và đất được thu hồi từ các dự án không triển khai hoặc chậm triển khai theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, Đề án mới chỉ ra nguồn quỹ đất nhưng lại không cung cấp được con số về quỹ đất công mà thành phố chấp nhận để PTNƠXH là bao nhiêu? Phần đất bị thu hồi được sử dụng để PTNƠXH cũng không có.

Xây dựng chung cư cao tầng như thế này là mô hình của Đề án PTNƠXH trong tương lai. Ảnh chụp Chung cư 91B.

Ngoài cách đặt vấn đề về giải pháp quỹ đất còn quá chung chung, nhiều đại biểu cho rằng, Đề án cũng chưa làm rõ được khi giao đất cho nhà đầu tư để đầu tư, xây dựng PTNƠXH thì có thu tiền sử dụng đất hay không? Nếu không thu tiền sử dụng đất nhưng nhà đầu tư lại kinh doanh thì mục đích mà Đề án hướng tới là giải quyết nhà ở cho người có thu nhập thấp liệu có đạt được hay không? Sở Xây dựng cho rằng, khi thực hiện một dự án xây dựng NƠXH thì Nhà nước phải cung cấp “nguồn đất sạch” cho nhà đầu tư, như vậy chi phí giải phóng mặt bằng lấy từ ngân sách có được không? Trong một lần đóng góp ý kiến trước đó, một đại biểu của Sở Tài chính cũng đã khẳng định: Khi giao đất cho nhà đầu tư để thực hiện dự án PTNƠXH thì chỉ không tính tiền sử dụng đất trong giá cho thuê chứ không phải là không tính tiền sử dụng đất đối với dự án?

Thực tế hiện nay, việc xây dựng 1.000 căn hộ cho công nhân khu công nghiệp do Liên đoàn Lao động TP Cần Thơ và Báo Lao động phối hợp thực hiện, đã có nhà đầu tư nhưng hiện vẫn còn “vướng” về quỹ đất nên vẫn chưa triển khai được. Một đại biểu khẳng định, nếu Đề án đưa giải pháp về quỹ đất chung chung như thế thì dù được thông qua việc PTNƠXH trên thực tế cũng khó mà thực hiện!

GIẢI PHÁP VỀ TÀI CHÍNH: CHƯA CÓ!

Một trong những nguồn tài chính cơ bản để PTNƠXH là lấy từ Quỹ phát triển nhà ở. Hiện nay, Tổ chức tín dụng “Quỹ phát triển nhà ở” vẫn chưa được thành lập. Giả sử Tổ chức này ra đời thì trong năm 2008 cũng chưa có vốn để hoạt động và cung cấp cho các dự án PTNƠXH. Tại cuộc họp ngày 23-1-2008, một đại biểu cho rằng hai nguồn vốn chính đảm bảo cho Quỹ hoạt động là tiền thu từ việc bán và cho thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước và tiền trích từ 30-50% tiền sử dụng đất của các dự án phát triển Nhà ở thương mại thì đã ghi vốn vào xây dựng cơ bản hết rồi. Đề án PTNƠXH cũng có đưa ra các nguồn vốn để thành lập Quỹ, tuy nhiên những nguồn vốn này có được đưa vào quỹ hay không thì HĐND thành phố lại chưa thông qua. Như vậy, lấy gì đảm bảo Quỹ phát triển nhà ở sẽ có những nguồn vốn này?

Liên quan đến các giải pháp về tài chính, thuế là một chính sách rất quan trọng. Các đại biểu cho rằng, không một nhà đầu tư nào chịu bỏ tiền ra để xây dựng nhà ở mà phải chờ đến 15-20 năm sau mới thu hồi được vốn nếu không có những chính sách ưu đãi đầu tư. Một trong những chính sách này là ưu đãi về thuế. Đề án cũng đề cập đến vấn đề này, nhưng lại chưa có ý kiến chính thức từ ngành Thuế. Bên cạnh đó, Đề án đưa ra giải pháp người thu nhập thấp có thể vay tiền từ các ngân hàng để thuê mua khi có nhu cầu với chính sách ưu đãi về lãi suất. Tuy nhiên, khi các đại biểu đặt vấn đề ý kiến của các ngân hàng như thế nào thì Sở Xây dựng thừa nhận là chưa tham khảo?

PHƯƠNG ÁN ĐẦU TƯ: CHƯA THUYẾT PHỤC!

Theo Đề án, có 2 phương án để PTNƠXH. Phương án 1, giao cho một đơn vị Nhà nước đứng ra lập quy hoạch, dự án đầu tư, thiết kế cơ sở... trên phần đất công được lựa chọn, chi phí chuẩn bị đầu tư này sẽ do Quỹ Phát triển nhà ở thành phố chi trả. Sau đó, tổ chức đấu thầu dự án, nhà đầu tư trúng thầu bỏ vốn xây dựng nhà và lập phương án cho thuê, thuê mua để trình cấp thẩm quyền phê duyệt. Phương án 2, thành phố chọn vị trí đầu tư, sau đó xây dựng tiêu chí quy hoạch tại khu đất và thực hiện đấu thầu dự án. Chủ đầu tư trúng thầu sẽ lập quy hoạch và thiết kế, tiến hành xây dựng đồng thời phải lập phương án thuê, thuê mua để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Sau nhiều lần đóng góp ý kiến, đến lần trình duyệt thứ tư, Sở Xây dựng vẫn giữ lại 2 phương án thực hiện. Tuy nhiên, theo các đại biểu, cơ quan soạn thảo chưa thuyết minh rõ ràng tính ưu việt, tính khả thi và những khó khăn khi triển khai từng phương án. Vì vậy, mỗi lần đưa ra đóng góp ý kiến lại có các quan điểm khác nhau, không thống nhất được hình thức đầu tư.

Ngoài ra, Đề án PTNƠXH cũng đưa ra danh sách các dự án đề xuất thực hiện trên các địa bàn Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn và Thốt Nốt. Trong đó, có 2 dự án sẽ tiến hành xây dựng thí điểm là nhà ở xã hội tại các khu chung cư trong Khu Đô thị Mới Nam sông Cần Thơ và nhà ở cho công nhân tại quận Ô Môn. Tuy nhiên, cũng giống như phần nêu các giải pháp, những dự án thí điểm này còn quá chung chung, chưa chỉ rõ nhà đầu tư, hình thức đầu tư, nguồn tài chính...

Theo nhiều đại biểu nhận xét thì Đề án PTNƠXH còn mang nặng tính kế hoạch chứ chưa thiết thực và tính khả thi không cao. Hiện nay, Sở Xây dựng vẫn đang tiếp tục tiếp nhận đóng góp của các ngành chuyên môn bằng văn bản để chỉnh sửa và trình UBND thành phố thông qua trước khi triển khai thực hiện. Tuy nhiên, nhìn từ Đề án ra thực tiễn thì vấn đề Nhà ở xã hội tại Cần Thơ đang vẫn trong giai đoạn “tiền khởi động” trong khi theo tính toán của Sở Xây dựng, mỗi năm Cần Thơ phải xây dựng khoảng 4.500 căn hộ mới đáp ứng được nhu cầu của người có thu nhập thấp!

Bài, ảnh: THU HUYỀN PHAN