Theo Bộ Công Thương, xuất khẩu cà phê của nước ta năm nay có thể đạt kim ngạch 2,8 tỉ USD. Trong 9 tháng đầu năm 2011, Việt Nam đã xuất khẩu 984.000 tấn cà phê, tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi kim ngạch tăng tới 92,6% do giá cà phê tăng cao. Từ đầu năm đến nay, giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam dao động trong khoảng 2.200 – 2.500 USD/tấn, đây là mức giá xuất khẩu cao nhất kể từ năm 1999 đến nay. Tin mới nhất từ Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết vụ thu hoạch 2011-2012 chỉ có thể bắt đầu từ cuối tháng 11 và sản lượng có thể bị ảnh hưởng bởi mưa bão nhiều vào cuối năm nay. Việc nước sản xuất cà phê lớn thứ 2 thế giới thu hoạch chậm hơn dự kiến có thể gây áp lực tăng giá cà phê.

Thu hoạch cà phê. Ảnh: vietf.vn

Thị trường cà phê thế giới quý 3-2011 biến động thất thường, trồi sụt liên tục. Tháng 9 vừa qua, mặc dù là tháng giáp vụ, tồn kho cà phê cũng còn ít gây sức ép tăng giá, nhưng các nhà nhập khẩu trông chờ vào vụ thu hoạch mới của nước ta để ghìm giá xuống. Theo Reuters, hồi tháng 7 các chuyên gia dự báo sản lượng cà phê của Việt Nam vụ tới sẽ đạt 21 triệu bao, tăng 13,5% so với vụ 2010-2011. Thậm chí, Ngân hàng Raobobank cho rằng Việt Nam có thể thu hoạch 22-24 triệu bao cà phê trong vụ tới. Những thông tin này khiến giá cà phê xuất khẩu trên thị trường thế giới giảm mạnh trong tháng 9, mất tới 20% giá trị chỉ trong vòng một tháng. Chỉ trong 3 phiên giảm giá liên tiếp từ ngày 13 đến 15-9, giá cà phê robusta mất 96 USD, tương đương 4,4%, từ 2.144 USD/tấn xuống còn 2.048 USD/tấn.

Để chặn đà giảm giá cà phê, trong cuộc họp của VICOFA với 20 doanh nghiệp xuất khẩu lớn mới đây, tất cả đồng ý mua tạm trữ ít nhất 300.000 tấn cà phê ngay từ đầu vụ để giữ giá. VICOFA cũng dự báo sản lượng niên vụ 2011-2012 ở mức 1,1 triệu tấn, tức 18,33 triệu bao, không thay đổi so với vụ trước. Thậm chí, có thể sản lượng sẽ chỉ còn 18 triệu bao, thấp hơn 0,5 triệu bao so với vụ 2010-2011. Như vậy, vụ cà phê mới của Việt Nam sẽ chiếm khoảng 14% trong tổng sản lượng toàn cầu vụ 2011-2012 là 130 triệu bao, theo Tổ chức Cà phê Quốc tế. Nhờ những thông tin từ VICOFA, giá cà phê trên thị trường thế giới đã đổi chiều tăng trở lại bắt đầu từ ngày 26-9-2011.

Phân tích cho thấy, giá cà phê robusta đang muốn thiết lập đợt tăng mới, có thể vượt 2.259 USD/tấn. Giá cà phê trong nước mấy tuần qua cũng hồi phục mạnh trở lại. Các nhà xuất khẩu chào mua cà phê với giá gần 45 triệu đồng/tấn vào cuối tháng 9. Mặc dù còn thấp hơn nhiều so mức kỷ lục 51,9 triệu đồng/tấn hồi tháng 5, nhưng đây là tín hiệu cho thấy thị trường cà phê khá lạc quan.

Mới đây, Bộ Công Thương đã chủ trương xây dựng dự thảo về điều kiện kinh doanh cà phê, nhằm thiết lập trật tự trong ngành này. Theo đó, thời gian tới, các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu cà phê có thể phải đáp ứng các điều kiện như: 2 năm liên tục lượng cà phê xuất khẩu tối thiểu 5.000 tấn/năm; có kho chứa và khả năng chế biến tối thiểu là 5.000 tấn/năm; minh bạch về tài chính... Đối tượng áp dụng là cả doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư vào sản xuất, chế biến và xuất khẩu cà phê. Ước tính chỉ có khoảng 40 doanh nghiệp tại Việt Nam đủ điều kiện xuất khẩu mặt hàng này.

N. MINH