Kiểm soát tài sản, thu nhập (TSTN) của người có chức vụ, quyền hạn là một trong những giải pháp phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa. Thời gian qua, các ngành, các cấp của thành phố rất quan tâm thực hiện việc kê khai, công khai TSTN. Năm 2026, Thanh tra thành phố đã bốc thăm lựa chọn ngẫu nhiên 79 cá nhân tại 13 cơ quan, tổ chức, đơn vị để xác minh TSTN. Theo Thanh tra thành phố, đơn vị đang tiến hành xác minh nhưng bên cạnh những thuận lợi cũng còn gặp không ít khó khăn, cần được tháo gỡ.

Đơn vị được lựa chọn kiểm soát TSTN kiểm tra phong bì đựng danh sách người kê khai TSTN trước khi bốc thăm lựa chọn người được xác minh. Ảnh: S.H

Tăng cường kiểm soát, siết chặt kê khai

Từ cuối năm 2025, Thanh tra thành phố đã tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch về thực hiện kê khai, công khai bản kê khai TSTN năm 2025 của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị. UBND thành phố đã ban hành quyết định phê duyệt nội dung kế hoạch xác minh TSTN năm 2026. Thanh tra thành phố có văn bản hướng dẫn, đôn đốc các cơ quan, tổ chức, đơn vị trên địa bàn thực hiện việc kê khai, công khai bản kê khai TSTN năm 2025 theo quy định.

Theo đánh giá của Thanh tra thành phố, 85 cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc thẩm quyền kiểm soát TSTN của Thanh tra thành phố đều đã triển khai, thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về việc kê khai, công khai bản kê khai TSTN năm 2025 của người có chức vụ, quyền hạn. Qua đó, 3.319 người đã thực hiện kê khai TSTN, đạt 100%; có 3.272 bản kê khai được thực hiện công khai bằng hình thức niêm yết, còn lại 47 bản kê khai được công khai theo hình thức công bố tại cuộc họp.

Trên cơ sở kết quả bốc thăm lựa chọn ngẫu nhiên của Thanh tra thành phố, có 79 cá nhân thuộc diện được xác minh. Trong đó, Sở Giáo dục và Đào tạo chiếm số lượng nhiều nhất, 33 người. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố, năm 2025, đơn vị có 392 cán bộ, công chức, viên chức thuộc diện có nghĩa vụ kê khai TSTN. Qua hình thức bốc thăm ngẫu nhiên theo quy định, kết quả có 34 cá nhân được xác minh TSTN (1 cá nhân thuộc diện Thành ủy quản lý, 33 cá nhân là lãnh đạo cấp phòng và tương đương).

Theo bà Trần Thị Huyền, Quyền Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố, ngay sau khi có kết quả lựa chọn, lãnh đạo Sở đã chỉ đạo Phòng Tổ chức Cán bộ kịp thời thông báo đến các cá nhân được xác minh, đồng thời khẳng định đây là hoạt động kiểm soát TSTN được thực hiện hằng năm theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong công tác phòng, chống tham nhũng. Do đó, các cá nhân được lựa chọn phối hợp và thực hiện đầy đủ yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xác minh. Lãnh đạo Sở cũng đặc biệt quán triệt yêu cầu người được xác minh cần chủ động giải trình rõ ràng nguồn gốc các tài sản, thu nhập tăng thêm; cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan theo yêu cầu của Tổ xác minh. Phòng Tổ chức Cán bộ được giao nhiệm vụ hướng dẫn các cá nhân rà soát kỹ nội dung kê khai, chuẩn bị đầy đủ các tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp của TSTN của bản thân và các thành viên gia đình theo quy định.

Xác minh tài sản thu nhập, vẫn còn vướng

Theo Thanh tra thành phố, đơn vị đã tiến hành xác minh TSTN 40 trường hợp, hiện tại đơn vị đang xác minh TSTN đợt 2 với 39 trường hợp còn lại. Qua trình xác minh nhận thấy còn một số khó khăn.

Nghị định số 130/2020/NĐ-CP của Chính phủ còn một số nội dung quy định chưa rõ ràng, chưa thống nhất, nên các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người kê khai dễ bị nhầm lẫn, lúng túng trong triển khai, thực hiện như: giữa “mỗi tài sản” và “mỗi loại tài sản” có giá trị trên 50 triệu đồng mới phải kê khai; hiểu nhầm “tổng thu nhập giữa hai lần kê khai” là tổng số tiền sau khi trừ đi các chi phí, tiêu dùng, các khoản nợ phải trả;… Bên cạnh đó, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 130/2020/NĐ-CP quy định khi bản kê khai được công khai bằng hình thức niêm yết thì việc niêm yết phải lập thành biên bản, thời gian niêm yết là 15 ngày… Tuy nhiên, chưa có quy định cụ thể việc lập biên bản bắt đầu và kết thúc niêm yết, có ghi nhận các phản ánh liên quan đến các bản kê khai tài sản, thu nhập. Do đó, gây lúng túng, chưa thống nhất giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, Trung ương chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục thực hiện xác minh tài sản, thu nhập. Hiện nay, trình tự này được quy định tại Điều 44 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 với 6 bước thực hiện; tuy nhiên, về cách thức, phương pháp thực hiện, hệ thống mẫu biểu văn bản ở mỗi bước chưa được quy định cụ thể, thống nhất.

Bên cạnh đó, chưa có hướng dẫn, phương pháp xác minh đối với những tài sản khó tiến hành xác minh như: vàng, kim loại quý, đá quý, tiền mặt, cổ phiếu, trái phiếu, giấy tờ có giá khác, cây cảnh, đồ mỹ nghệ, tranh ảnh; tài sản, tài khoản ở nước ngoài; tài sản nằm ngoài phạm vi quản lý của chính quyền địa phương…

Theo bà Huỳnh Thị Lan, Phó Chánh Thanh tra thành phố, ngày 15-5-2026 Chính phủ ban hành Nghị định số 164/2026/NĐ-CP về kiểm soát TSTN của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị (có hiệu lực 1-7-2026) đã tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc của Thanh tra thành phố, đồng thời, góp phần nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát TSTN.

Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ cần sớm hoàn thành việc xây dựng, để đưa vào vận hành Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát TSTN để bảo đảm quản lý chặt chẽ, thống nhất, tạo thuận lợi trong việc phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan kiểm soát TSTN theo thẩm quyền. Đồng thời, xem xét, nghiên cứu tích hợp vào Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát TSTN phần mềm chọn ngẫu nhiên người được xác minh theo kế hoạch hằng năm và phần mềm thực hiện chế độ thông tin, thống kê, báo cáo về công tác kiểm soát TSTN. Hướng dẫn cụ thể quy trình, cách thức thực hiện số hóa đối với các bản kê khai TSTN được bàn giao về các Cơ quan kiểm soát TSTN trên địa bàn thành phố…

SƠN HÀ