Bài 2: Sư sãi yêu nước - “Nhịp cầu đặc biệt” gắn kết Đạo với Đời

Truyền thống "gắn bó, đồng hành cùng dân tộc" từ lâu đã không còn là khẩu hiệu, mà trở thành kim chỉ nam cốt lõi cho mọi hoạt động của Phật giáo Nam tông Khmer (PGNTK). Trong tâm thức đồng bào, vị sư sãi uy tín không chỉ là người tu hành thoát tục, mà còn là người thầy dạy đạo lý, là "cầu nối mềm mại nhưng hiệu quả" gắn kết ý Đảng với lòng dân. Từ hình ảnh những nhà sư khoác áo lính trong kháng chiến đến những vị trụ trì tận tụy vận động phật tử hiến đất làm đường ngày nay, tất cả đã tạo nên một sức mạnh đồng thuận bền vững ngay từ phum sóc.

Sức mạnh "Phật tại tâm, Tổ quốc tại vai"

Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc của vùng đất Nam Bộ luôn in đậm dấu chân của những vị sư sãi Khmer yêu nước. Truyền thống gắn bó với sự nghiệp cách mạng không phải là sự ngẫu hứng, mà là một dòng chảy tư tưởng xuyên suốt, ăn sâu vào tiềm thức của giới sư sãi PGNTK qua nhiều thế hệ. Tinh thần "Phật tại tâm, Tổ quốc tại vai" đã trở thành một biểu tượng bất diệt cho tinh thần dấn thân của PGNTK.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, hàng trăm ngôi chùa Khmer ở ĐBSCL không chỉ là nơi tu hành mà còn trở thành những "pháo đài xanh", là căn cứ nuôi giấu cán bộ cách mạng. Nhiều vị sư sãi khi ấy, dù mình mặc áo cà sa nhưng lòng mang nợ nước, đã bí mật tiếp tế lương thực, bảo vệ chiến sĩ giữa những đợt càn quét của kẻ thù. Hòa thượng Lý Hùng, Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Cần Thơ, Phó Hội Trưởng Thường trực Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước TP Cần Thơ, từng chia sẻ rằng uy tín của các vị sư đối với tín đồ là vô cùng lớn, và khi các vị sư hướng về cách mạng, đồng bào cũng một lòng hướng theo Đảng.

Đối với người Khmer, nhà sư mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng - là người đại diện cho Đức Phật, cầu nối giữa tín đồ với Đức Phật và là cầu nối giữa chính quyền với người dân. Ảnh: T.Long 

Minh chứng hùng hồn nhất cho tinh thần yêu nước chính là giai đoạn sau năm 1975, khi Tổ quốc cần đến sức trẻ để bảo vệ biên giới và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả. Đã có hàng trăm sư sãi Khmer tại Trà Vinh, Sóc Trăng, Cần Thơ, An Giang (cũ) sẵn sàng "cởi áo cà sa, khoác áo lính". Họ rời khỏi chốn thiền môn thanh tịnh, tạm gác việc tu tập để cầm súng bảo vệ bình yên cho nhân dân. Tinh thần tiến bộ này được chư Tăng tiền nhân truyền lại, trở thành bài học lịch sử sống động cho thế hệ sư sãi trẻ hôm nay. Chính truyền thống dấn thân vì độc lập, tự do này đã hun đúc nên tư tưởng chính trị vững vàng, khiến các vị sư sãi trở thành những người chuyển tải chủ trương, chính sách đến đồng bào với sức nặng niềm tin cao nhất, tạo ra một sự đồng thuận tự nhiên, không khiên cưỡng giữa tôn giáo và chính trị.

Ngày nay, trong thời bình, tinh thần ấy vẫn được duy trì qua các hoạt động phật sự gắn liền với vận mệnh dân tộc. Đại đức Thạch Dũng Lâm, Trụ trì Chùa Ampevone, xã Trường Thành, TP Cần Thơ, khẳng định phương châm hoạt động của Chùa luôn là "Tốt đời đẹp đạo". Phật giáo luôn hướng con người đến điều thiện, mà điều thiện lớn nhất chính là phụng sự Tổ quốc, giữ gìn sự bình yên cho phum sóc. Đó chính là triết lý "Phật tại tâm, Tổ quốc tại vai" đang hiện hữu sinh động mỗi ngày. Chùa không chỉ là nơi cầu an mà còn là nơi giáo dục lòng yêu nước qua các ngày lễ lớn của dân tộc như 30-4, 1-5 hay Quốc khánh 2-9. Vào những dịp này, các chùa luôn đón tiếp lãnh đạo Đảng, chính quyền đến thăm hỏi, tạo nên một không khí đoàn kết, gắn bó khăng khít giữa nhà chùa và hệ thống chính trị.

Cầu nối đưa chủ trương của Đảng vào phum sóc

Nếu coi chính sách của Đảng là dòng nước mát thì sư sãi chính là hệ thống mương "dẫn thủy nhập điền" đưa dòng nước ấy thấm sâu vào từng phum sóc, từng gia đình Khmer. Trong sinh hoạt thường nhật tại phum sóc, lời dạy của sư sãi mang tính định hướng đạo đức và hành vi rất cao. Hòa thượng Lý Hùng đúc kết rất sát thực tiễn: "Sư sãi vừa giữ gìn giới luật, truyền dạy giáo lý, vừa gần gũi, chia sẻ những buồn vui, lo toan cùng đồng bào. Uy tín của sư sãi chính là cầu nối mềm mại nhưng hiệu quả giữa chính quyền với đồng bào Khmer".

Vai trò "nhịp cầu" này được thể hiện rõ nét qua việc vận động bà con thực hiện các phong trào thi đua yêu nước. Anh Thạch Si So Phune, một phật tử tại Vĩnh Long, bồi hồi kể về việc các vị sư trong chùa đã tích cực tuyên truyền, vận động bà con chấp hành pháp luật, không nghe theo những lời xúi giục của kẻ xấu. Điển hình là phong trào xây dựng nông thôn mới. Tại nhiều địa phương, các vị trụ trì và Ban quản trị chùa đã đứng ra vận động phật tử hiến đất, góp hàng nghìn ngày công và tiền của để xây dựng hàng chục ki-lô-mét đường giao thông nông thôn. Với người Khmer, mảnh đất là sinh mạng, nhưng khi vị sư mà họ kính trọng giải thích rằng việc làm đường là để con em đi học thuận tiện, để hạt lúa bán được giá hơn, thì bà con sẵn sàng dời hàng rào, hiến đất mà không đòi hỏi đền bù.

Trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19 hay những đợt thiên tai, lũ lụt, các chùa Khmer cũng chính là nơi tiếp nhận và phân phối hàng cứu trợ, là nơi các vị sư đứng ra kêu gọi tinh thần "tương thân tương ái". Đại đức Thạch Dũng Lâm chia sẻ về công tác phật sự tại Chùa Ampevone: Ban quản trị chùa luôn phối hợp chặt chẽ với MTTQ và chính quyền địa phương để thực hiện tốt chính sách Đại đoàn kết dân tộc. Chùa vận động phật tử tham gia xóa đói giảm nghèo, giúp đỡ những gia đình gặp khó khăn, nhắc nhở thanh niên không đua đòi xa hoa, tránh xa các tệ nạn xã hội. 

Sư sãi cùng cán bộ biên phòng trao quà cho hộ nghèo tại xã Vĩnh Hải. Ảnh: Lý Then

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chính trị và tâm linh ở đây chính là một nghệ thuật vận động quần chúng. Khi tiếng nói của Đảng được truyền tải qua âm hưởng của giáo lý Phật giáo đã trở nên dễ hiểu, dễ gần và có sức mạnh cảm hóa lớn lao. Đây chính là minh chứng rõ nhất cho sự đồng hành không thể tách rời giữa "Đạo pháp và Dân tộc". Những đóng góp của giới sư sãi không chỉ dừng lại ở việc tu hành mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống chính trị cơ sở, giúp củng cố "thế trận lòng dân" vững chắc dưới cờ Đảng. Khi niềm tin tôn giáo hòa quyện cùng trách nhiệm công dân, khi vị sư sãi trở thành người "giữ nhịp" cho sự ổn định của phum sóc, thì mọi âm mưu chia rẽ dân tộc đều trở nên vô nghĩa. Sự gắn bó máu thịt giữa sư sãi và Đảng không chỉ là truyền thống mà còn là bảo chứng cho tương lai phát triển bền vững của vùng đồng bào Khmer.

Sự đồng hành về mặt tinh thần của giới sư sãi đã tạo nên một nền tảng tư tưởng vững chãi cho đồng bào Khmer. Tuy nhiên, để niềm tin ấy trở thành sắt son, cần có những thành quả cụ thể về đời sống vật chất, tinh thần. Chính những chính sách đổi mới về kinh tế - xã hội của Đảng đã biến những kỳ vọng của đồng bào thành hiện thực, tạo nên những phum sóc đổi mới và giàu đẹp.

HÀ TRIỀU

(Còn tiếp)

--------------

Bài 3:  Hiện thực hóa ấm no - Khơi dậy khát vọng vươn mình