NGUYỄN THANH

Tiếp theo bài 1: VI PHẠM TRÀN LAN!

Bài 2: GIẢI QUYẾT RA SAO?

Mặc dù, việc tham gia đóng BHXH và giải quyết chế độ BHXH cho người lao động được Bộ Luật Lao động, Luật Bảo hiểm Xã hội quy định rất rõ. Thế nhưng, nhiều khi bị vi phạm người lao động phải gian nan đi tìm quyền lợi của mình và mòn mỏi đợi chờ... Trách nhiệm thuộc về ai và sẽ được giải quyết như thế nào?

Mòn mỏi đợi chờ!

Chị Nguyễn Thị Sắn, công nhân Công ty Giày Cần Thơ (hiện đã phá sản), bị tai nạn lao động  nặng, đang từng ngày mòn mỏi chờ đợi được giải quyết chế độ BHXH. Ảnh: C.D

Chị Nguyễn Thị Sắn, nhà ở quận Bình Thủy, công nhân Công ty Giày Cần Thơ, bị tai nạn lao động tỷ lệ mất sức lao động vĩnh viễn hơn 80%, nhưng không được giải quyết thỏa đáng chế độ tai nạn lao động theo quy định. Hiện nay, cuộc sống của chị Sắn rất khó khăn. Chị Sắn nói: “Trước đây, tôi có được trợ cấp suy giảm khả năng lao động, khoảng 500.000 đồng/tháng, nhưng hơn 1 năm nay đã bị cắt. Tôi mong ngành chức năng quan tâm, xem xét giải quyết chế độ đúng theo quy định, tạo điều kiện giảm bớt khó khăn cho bản thân và gia đình tôi”. Một số công nhân khác, khi Công ty Giày phá sản, cũng lâm vào cảnh khốn đốn vì không công ăn việc làm, không được hưởng chế độ BHXH như trợ cấp mất việc, trợ cấp BHXH một lần.

Còn chị Nguyễn Thị Bình, công nhân Xí nghiệp Chế biến Thực phẩm MEKO, than thở: “Tôi đã nghỉ nhiều năm nay, việc làm bấp bênh, thu nhập không ổn định. Tôi đang từng ngày trông chờ việc giải quyết chế độ BHXH một lần để có ít vốn xoay xở làm ăn, nhưng chờ đợi mãi mà chưa thấy được giải quyết”. Xí nghiệp Chế biến Thực phẩm MEKO đã bị BHXH thành phố Cần Thơ kiện ra tòa vì việc thiếu nợ tiền BHXH hơn 1,4 tỉ đồng. Tháng 7-2005, Tòa án Tối cao tại TP Hồ Chí Minh đã xét xử phúc thẩm, tuyên buộc Xí nghiệp này phải trả hơn 1,4 tỉ đồng tiền BHXH cho cơ quan BHXH thành phố Cần Thơ, để cơ quan này có cơ sở giải quyết quyền lợi cho hơn 200 lao động. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, BHXH thành phố Cần Thơ vẫn chưa nhận được số tiền này, nên quyền lợi của những công nhân ở đây tiếp tục bị... “treo”.

Chỉ tính riêng số lượng công nhân ở những công ty, xí nghiệp bị “phanh phui” thiếu nợ BHXH của người lao động, toàn thành phố Cần Thơ tính đến nay đã có hàng ngàn công nhân bị đơn vị sử dụng lao động xâm phạm quyền lợi BHXH. Trong hành trình đi đòi quyền lợi của mình, nhiều công nhân đã chán nản, vô vọng. Anh Nguyễn Văn Nam, nguyên là công nhân của Xí nghiệp Chế biến Thực phẩm MEKO, nói: “Tôi biết rõ quyền lợi của mình bị xâm phạm và cũng có cơ quan đứng ra đề nghị giải quyết quyền lợi cho tôi. Tuy nhiên, phải chờ đợi lâu quá, tôi thấy quá mệt mỏi, không biết chúng tôi phải chờ đến bao giờ mới được giải quyết dứt điểm chế độ BHXH theo đúng quy định?”.

Giải quyết ra sao?

Việc nợ dây dưa tiền BHXH của cán bộ, nhân viên Hội Nông dân huyện Phong Điền, ông Trần Trường Trung, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy, cho biết: “Sau kiểm tra, Tổ kiểm tra đã kiến nghị Huyện ủy chỉ đạo Hội Nông dân huyện thực hiện hai việc: kiểm điểm vai trò lãnh đạo điều hành của Chủ tịch Hội và đề nghị Hội Nông dân huyện phải đăng nộp đủ số tiền nợ BH của cán bộ, nhân viên. Tuy nhiên, cả hai việc này đến nay chưa được thực hiện”. Bà Đào Thị Thanh Mai, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Phong Điền, giải thích: “Từ tháng 1-2008, tôi được giao giữ chức Chủ tịch Hội, tôi đã nhắc nhở nhân viên kế toán lập danh sách đóng tiền BH cho cán bộ, nhân viên. Tuy nhiên, nhân viên này hiểu sai là đóng tiền BH thực hiện theo quý nên mới xảy ra việc chậm nộp. Việc này, Hội Nông dân sẽ rút kinh nghiệm và những tháng tới sẽ nộp đúng theo thời gian quy định của cơ quan BHXH”. Về số tiền BHXH mà đơn vị này còn “nợ cũ” hơn 22 triệu đồng, ông Trần Trường Trung, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy, cho biết: “Huyện ủy đã chỉ đạo sẽ giải quyết dứt điểm trong tháng 5-2008. Theo đó, huyện sẽ xem xét, trong số tiền BHXH còn nợ, nếu là thủ trưởng Hội Nông dân huyện trước đây chi sai nguyên tắc thì sẽ phải bỏ tiền túi để đóng cho người lao động”.

Vụ việc hàng trăm công nhân Công ty Giày Cần Thơ phá sản chưa được giải quyết chế độ BHXH, ông Nguyễn Thanh Long, Phó Giám đốc BHXH thành phố Cần Thơ, cho biết: “Hiện nay công ty này còn nợ hơn 600 triệu đồng tiền BHXH của hơn 100 công nhân. Khi nào số tiền này doanh nghiệp đóng cho BHXH thì mới có cơ sở để giải quyết chế độ chính sách cho công nhân”. Đối với Xí nghiệp Chế biến Thực phẩm MEKO, hiện nay BHXH thành phố đang đề nghị cơ quan chức năng yêu cầu Xí nghiệp này trả nợ hơn 1,4 tỉ đồng tiền BHXH. Đồng thời, BHXH thành phố cũng đang bàn bạc, lập kế hoạch về việc cấp sổ bảo hiểm cho hơn 200 công nhân của xí nghiệp, làm cơ sở để giải quyết chế độ BHXH theo quy định.

Riêng vấn đề chậm trễ trong cấp sổ BH cho người lao động, bà Nguyễn Thị Mỹ Phương, Phó Giám đốc BHXH thành phố Cần Thơ, cho biết: “Thời gian qua, BHXH thành phố có tập trung mạnh vào công tác cấp sổ BHXH nhưng hiện vẫn còn nhiều trường hợp chưa cấp sổ được. Nguyên nhân, do hồ sơ thủ tục chưa đầy đủ, nhưng cơ quan chủ quản và người tham gia bảo hiểm bổ sung chưa kịp thời. Năm 2008, BHXH thành phố sẽ quan tâm đẩy mạnh vấn đề này hơn, xem xét giải quyết cấp sổ BH đúng quy định, tạo điều kiện để người lao động có cơ sở để đề nghị hưởng chế độ chính sách”.

Xung quanh việc giải quyết chế độ BHXH cho người lao động, ông Nguyễn Thanh Long, Phó Giám đốc BHXH thành phố Cần Thơ, khẳng định: “Việc giải quyết chế độ BHXH cho người lao động phải dựa theo nguyên tắc “đóng đến đâu giải quyết đến đó”. Cơ quan, doanh nghiệp nợ tiền BHXH sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của ngành BHXH. Thời gian tới, BHXH thành phố sẽ tăng cường tuyên truyền, nhất là tuyên truyền đến người lao động để họ biết, đấu tranh yêu cầu chủ sử dụng lao động đóng BHXH. Đồng thời, tăng cường phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động thành phố để xử lý những đơn vị chậm nộp hoặc không nộp BHXH”.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Việc nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố chiếm dụng, “làm ngơ” BHXH của người lao động đã gây nhiều thắc mắc thời gian qua. Nhiều người lao động cho rằng, cơ quan BHXH đã lơ là, chưa làm đúng chức trách là cơ quan quản lý BHXH. Bởi vì, thực tế thời gian qua cho thấy, khi doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc cơ quan có thay đổi lãnh đạo thì việc nợ tiền BHXH mới được phanh phui, chứ cơ quan BHXH chưa kiểm tra, xử lý kịp thời. Hậu quả là chế độ BHXH của người lao động không được giải quyết, vì cơ quan BHXH không thu được tiền BHXH!

Ông Nguyễn Thanh Long, Phó Giám đốc BHXH thành phố, cho rằng: “Khi doanh nghiệp hay cơ quan chậm nộp thì phải chịu phạt đóng lãi, với mức lãi hiện tại 8,76%/năm. Cơ quan BHXH chỉ là đơn vị thu, không có thẩm quyền xử lý việc dây dưa, chậm nộp hay chiếm dụng tiền BHXH”. Theo ông Nguyễn Thanh Long, thời gian qua, BHXH thành phố cũng có nhiều biện pháp đốc thu, số nợ BHXH đã giảm, nhưng hiện còn một số doanh nghiệp nhà nước nợ dây dưa. Tại một số quận, huyện vẫn còn tình trạng cơ quan chậm nộp BHXH cho cán bộ, nhân viên do kinh phí chậm được cấp phát. Đối với huyện Phong Điền, cơ quan BHXH huyện đã làm việc với Huyện ủy đề nghị hỗ trợ thu tiền BHXH của Hội Nông dân. Việc Hội Nông dân mất cân đối tài chính đã dùng tiền BHXH để sử dụng vào mục đích khác là sai nguyên tắc, Chủ tịch Hội Nông dân tại thời điểm đó phải chịu trách nhiệm”.

Theo ông Nguyễn Thanh Long, trách nhiệm chính trong việc để xảy ra nợ BHXH là chủ doanh nghiệp, thủ trưởng cơ quan, đơn vị không nhận thức, thực hiện đúng quy định của pháp luật. Riêng về phía cơ quan BHXH, thời gian qua việc tuyên truyền nâng cao nhận thức trong công nhân và chủ doanh nghiệp về vấn đề tham gia BHXH cũng còn chưa đúng tầm. “Sắp tới, chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng, nhất là tổ chức công đoàn, để tuyên truyền, giúp người lao động hiểu sâu sắc về BHXH, đề từ đó đấu tranh đòi hỏi quyền lợi khi bước chân vào làm việc cho doanh nghiệp”- ông Long nói.

Ông Nguyễn Thanh Long cũng đề nghị, thời gian tới, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động thành phố cần tăng cường phối hợp với BHXH thành phố để kịp thời thanh tra, kiểm tra, xử lý các vụ việc vi phạm quyền lợi BHXH của người lao động. Đồng thời, có biện pháp gắn kết trách nhiệm của chủ sử dụng lao động trong việc tham gia BHXH, coi đó là một trong những tiêu chí hàng đầu khi đánh giá hoạt động công đoàn của cơ quan, doanh nghiệp hàng tháng, quý, năm.

***

Thành phố Cần Thơ đang thực hiện nhiều giải pháp thu hút đầu tư, khuyến khích các loại hình doanh nghiệp phát triển, mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, người lao động mong muốn, phải có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn nữa và xử lý nghiêm những cơ quan, đơn vị vi phạm, để người lao động được hưởng những quyền lợi BHXH mà Luật Bảo hiểm xã hội đã quy định.