Thời gian qua, TP Cần Thơ triển khai nhiều công trình và giải pháp hạn chế sạt lở bờ sông, bờ biển. Tuy nhiên, tình trạng sạt lở gần đây tiếp tục diễn biến phức tạp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân, rất cần sự hỗ trợ kịp thời từ các Bộ, ngành Trung ương.

Sạt lở nghiêm trọng

Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự TP Cần Thơ, sạt lở bờ sông và bờ biển là loại hình thiên tai gây thiệt hại lớn nhất cho địa phương từ đầu năm 2026 đến nay. Tính đến giữa tháng 7-2026, toàn thành phố ghi nhận 232 điểm sạt lở với tổng chiều dài khoảng 13,87km. Sự cố này tác động trực tiếp đến 32 căn nhà (trong đó 11 căn bị hư hỏng hoàn toàn) và tàn phá nhiều tuyến giao thông nông thôn.

Hiện trường vụ sạt lở làm sụp nhà dân tại xã Vĩnh Trinh sáng 24-7.

Điển hình là vụ sạt lở nghiêm trọng xảy ra vào sáng 24-7 tại bờ kênh Cái Sắn (ven quốc lộ 80, thuộc ấp Vĩnh Thành, xã Vĩnh Trinh). Đoạn sạt lở dài 35m, ăn sâu vào bờ 15m, ảnh hưởng trực tiếp đến 4 hộ dân liền kề, tổng thiệt hại tài sản ước tính khoảng 2,48 tỉ đồng.

Không chỉ sạt lở bờ sông, khu vực ven biển Cần Thơ cũng đối mặt với nguy cơ bị biến mất diện tích đất rất lớn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, tuyến đê biển Đông dài hơn 50km đi qua các xã, phường Lai Hòa, Vĩnh Hải, Vĩnh Phước và Vĩnh Châu là “lá chắn” quan trọng bảo vệ vùng dân cư và hạ tầng sản xuất. Tuy nhiên, áp lực từ biến đổi khí hậu và nước biển dâng khiến tình trạng xói lở diễn ra ngày càng khốc liệt.

Từ năm 2019 đến nay, đai rừng ven biển Lai Hòa đã bị thu hẹp khoảng 100m, trung bình mỗi năm biển xâm thực 20m. Hiện có khoảng 3km bờ biển bị sạt lở đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa sinh kế nuôi trồng thủy sản, làm muối và trồng màu của hàng trăm hộ dân phía trong đê.

Nhiều giải pháp khắc phục

Ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, cho biết ngành Nông nghiệp thành phố đề xuất đầu tư xây dựng đoạn kè giảm sóng khoảng 3km từ cống số 3 đến cống số 4 tại Lai Hòa. Đây được xem là đoạn xung yếu cần ưu tiên bảo vệ đai rừng còn lại và tái tạo bãi bồi. Tùy tình hình cân đối nguồn vốn của địa phương và sự hỗ trợ từ Trung ương, TP Cần Thơ tiếp tục triển khai các đoạn cấp bách khác. Xã Vĩnh Hải đang được hưởng lợi từ hệ thống kè giảm sóng dài gần 11km. Mới đây, địa phương tiếp tục được đầu tư thêm 2,2km kè nối từ cống số 13 đến cống số 14 thông qua Dự án xử lý khẩn cấp sạt lở nguy hiểm bờ biển… Các công trình này không những góp phần giữ rừng, mà còn đảm bảo sinh kế của người dân.

Gần đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai đã thỏa thuận, ký kết tổ chức trồng 45ha cây ngập mặn, rừng phòng hộ tại bãi bồi ven biển, dọc kè giảm sóng ở ấp Prey Chóp B, xã Lai Hòa và khu vực Biển Dưới, phường Vĩnh Phước, phường Vĩnh Châu, xã Vĩnh Hải. Tổng số lượng cây trồng là 270.900 cây mắm trắng - loại cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, đảm bảo tỷ lệ sống cao, chịu mặn tốt; có khả năng chắn sóng, chống xói lở, ổn định bãi bồi, phù hợp mục đích phòng hộ tại địa phương. Kế hoạch triển khai bao gồm: trồng rừng từ tháng 5 đến tháng 11-2026, trồng giặm trong giai đoạn 2026-2028, chăm sóc và bảo vệ kéo dài đến năm 2030. Tổng kinh phí thực hiện trên 18,6 tỉ đồng. Trong đó, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) tài trợ 16 tỉ đồng (bao gồm kinh phí mua vật tư, cây giống, công trồng, chăm sóc rừng); Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai huy động các nguồn khác trên 787,9 triệu đồng; địa phương đối ứng trên 1,8 tỉ đồng (bao gồm kinh phí bảo vệ rừng trong 5 năm).

Theo Danh mục các dự án ưu tiên thực hiện giai đoạn 2026-2030 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý, 3 địa phương ở vùng ĐBSCL là Cà Mau, Vĩnh Long và TP Cần Thơ sẽ được triển khai thực hiện Dự án xây dựng, củng cố, nâng cấp hệ thống đê biển Đông, đê biển Tây vùng ĐBSCL. Dự án sẽ củng cố, nâng cấp 73,4km đê biển (mặt đê bằng bê tông nhựa, rộng 6-8m), 14 cống và 56,1km kè giảm sóng, tổng kinh phí khoảng 6.700 tỉ đồng. Các công trình góp phần bảo vệ bờ biển, rừng phòng hộ, sinh kế của người dân.

TP Cần Thơ cũng đang khảo sát, lập kế hoạch xây dựng công trình chống sạt lở. Thành phố đã cơ bản xây dựng xong bờ kè sông Cần Thơ dài khoảng 14km; kè 2 bờ sông Ô Môn dài khoảng 12km. Nhiều đoạn sạt lở, nguy cơ sạt lở cao ở tuyến sông Cái Sắn, sông Thốt Nốt, sông Trà Nóc, sông Bình Thủy cũng được đầu tư xây dựng kiên cố… góp phần phòng chống, hạn chế sạt lở bờ sông, rạch. Theo kế hoạch, từ nay đến 2030, thành phố đầu tư hơn 2.000 tỉ đồng xây dựng 24 công trình phòng, chống sạt lở bờ sông rạch, di dời những hộ ven sông vào nơi an toàn... 

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, chỉ đạo: “Để chủ động phòng, chống sạt lở, TP Cần Thơ chỉ đạo các đơn vị, địa phương khẩn trương triển khai xây dựng các công trình kè chống sạt lở đã được phê duyệt. Đối với các điểm sạt lở mới ngoài kế hoạch đầu tư xây dựng công trình kiên cố, thành phố khảo sát và sẽ có kế hoạch khắc phục. Ngoài ra, ngành chức năng, các địa phương tăng cường hướng dẫn người dân phòng, chống sạt lở theo phương thức truyền thống để bảo vệ bờ sông…”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN