* Giữ đất trồng lúa, ứng xử tốt với môi trường để phát huy tiềm năng của cây lúa

(CT)- Tối 1-12-2009, Festival lúa gạo Việt Nam đã bế mạc sau 4 ngày diễn ra với khoảng 20 chuỗi sự kiện trong suốt lễ hội như các hội thảo chuyên đề, hoạt động văn hóa truyền thống dân gian... Các hoạt động tại lễ hội nhằm tạo cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương trồng lúa, sự chia sẻ của các chuyên gia thế giới về xây dựng thương hiệu hạt gạo Việt Nam, ý kiến đóng góp của các nhà khoa học trong việc hoạch định chiến lược sản xuất, giữ đất trồng lúa... Qua đó, tái hiện sự hình thành và phát triển của nền văn minh lúa nước Việt Nam và tôn vinh những người trồng lúa.

Chương trình nghệ thuật “Tôn vinh lúa gạo Việt Nam” tại buổi lễ bế mạc một lần nữa như sự khích lệ đối với người trồng lúa Việt Nam. Tại đây, 50 nông dân trong cả nước được Bộ NN&PTNT tặng bằng khen “Nông dân sản xuất lúa sáng tạo toàn quốc” và 21 doanh nghiệp được tặng cúp vàng “Doanh nghiệp xuất khẩu gạo uy tín”; 24 thương hiệu doanh nghiệp, 18 sản phẩm thương hiệu được công nhận “Cúp vàng Thần Nông hội nhập”.

* Cùng ngày, tại Hậu Giang, Bộ NN&PTNT chủ trì phối hợp cùng bộ, ngành, địa phương trồng lúa cả nước tổ chức hội thảo “Cây lúa Việt Nam - tiềm năng và thách thức”. Đây là chuỗi sự kiện nằm trong khuôn khổ Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ I.

Tại hội thảo, rất nhiều ý kiến của các nhà khoa học rất tâm huyết cho rằng cần kiên quyết giữ đất trồng lúa. Vấn đề căn cơ là nông dân, người trực tiếp canh tác sản xuất lúa để đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu nhưng đời sống của phần lớn nông dân còn khó khăn. Doanh nghiệp mua lúa trong dân chỉ trong thời gian ngắn hạn khi họ có hợp đồng xuất khẩu mới, còn nông dân chịu thiệt thòi vì bán lúa giá thấp, do trải qua nhiều khâu trung gian. Theo đánh giá của giới chuyên môn, hiện lợi nhuận từ cây lúa, hạt gạo phần lớn nằm ở người mua (doanh nghiệp) chứ không phải người bán- nông dân. Để cây lúa Việt Nam phát triển bền vững, ngoài giữ đất trồng lúa, cần những giải pháp đồng bộ đi kèm như: liên kết “4 nhà”, xây dựng thương hiệu, vùng nguyên liệu, đào tạo tay nghề cho nông dân. Bên cạnh, cần đẩy mạnh hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để trang bị máy cơ giới. Nhà nước phải trích từ nguồn thu công nghiệp, dịch vụ để đầu tư cho hạ tầng vùng nông nghiệp, nghiên cứu phát triển giống mới, kỹ thuật nông nghiệp...

Mặt khác, cần có giải pháp ngay từ bây giờ để ứng phó với biến đổi khí hậu. Đầu tư vốn từ ngân sách cho hệ thống đê bao bảo vệ mùa vụ, tiêu thoát nước và chống lại sự xâm ngập mặn từ rừng ngập mặn Cần Giờ đến Cà Mau qua Hà Tiên-Kiên Giang. Đặc biệt phải ưu tiên vùng biển Tây vì nơi này thường xảy ra sạt lở hằng năm. Khuyến khích nông dân phát triển mô hình luân canh tôm-lúa tuyến giáp biển nhằm đa dạng hóa sản xuất và cải thiện thu nhập, tiến đến sự phát triển bền vững.

T.NGUYỄN-GIA BẢO