Nghiên cứu khoa học (NCKH) có vai trò quan trọng trong hoạt động đào tạo của các cơ sở giáo dục đại học. Qua NCKH giúp cán bộ, sinh viên ứng dụng lý thuyết vào thực tế, nâng cao hiệu quả dạy và học. Xác định vai trò quan trọng này, thời gian qua, Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT) đã thúc đẩy phong trào NCKH trong cán bộ trẻ, sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

* Nhiều đề tài giá trị cao

Theo lãnh đạo Trường ĐHCT, năm 2015, qua thẩm định của các tiểu ban chuyên môn, trường chọn 26 công trình NCKH có giá trị cao gồm: 14 đề tài của sinh viên và 12 đề tài của cán bộ trẻ. Tại Hội nghị "NCKH trẻ Trường ĐHCT" năm 2016 vừa tổ chức trung tuần tháng 6-2016, trường trao 4 giải Nhất, 8 giải Nhì, 11 giải Ba, 3 giải Khuyến khích cho các đề tài NCKH có giá trị ứng dụng thực tế cao.

Đề tài "Khảo sát khả năng kháng oxy hóa và bảo vệ gan của cao chiết phân lập và sử dụng vi khuẩn Acid lactic trong quy trình lên men nước đu đủ", do nhóm sinh viên của Viện Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ sinh học thực hiện, đạt giải Nhất. Theo bạn Lê Ngọc Trâm Anh, thành viên nhóm đề tài này, đu đủ là loại trái cây khá phổ biến, dễ trồng, giá rẻ nên được hầu hết người tiêu dùng ưa chuộng. Trái đu đủ chứa nhiều chất dinh dưỡng và được sử dụng bằng nhiều cách (thức ăn tráng miệng, chế biến các món ăn, nước giải khát…); đặc biệt khi đu đủ chín không chỉ cung cấp chất dinh dưỡng như: đường, vitamin A, C và các chất khoáng khác mà còn giúp chuyển hóa tốt thức ăn và tăng cường sức đề kháng cơ thể. Trâm Anh cho biết: "Vi khuẩn axit lactic là nhóm sinh vật được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm probiotic (sữa chua, nem chua…). Những sản phẩm này vừa dùng ăn uống, vừa để chữa bệnh đường ruột, dạ dày do vi khuẩn lactic có khả năng tạo ra kháng sinh ngăn chặn, tiêu diệt các vi khuẩn và vi trùng gây bệnh. Đề tài nghiên cứu trên nhằm phân lập, tuyển chọn và xác định tên khoa học của chủng vi khuẩn axit lactic có khả năng lên men nước đu đủ tốt nhất; đồng thời đề xuất quy trình lên men nước đu đủ sử dụng chuẩn vi khuẩn đã phân lập".

Theo Phòng Quản lý khoa học, không chỉ có đề tài của nhóm Trâm Anh mà còn một số đề tài khác đạt giải đợt này có giá trị thực tế cao như: "Mô hình hóa quá trình thủy phân vỏ khoai lang tím Nhật bằng enzyme sử dụng mô hình bề mặt đáp ứng" của sinh viên Nguyễn Ngọc Bảo Trân, Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng; "Khảo sát khả năng oxy hóa và phòng trị nấm Candida từ dịch trích vỏ trái cây măng cụt" của sinh viên Nguyễn Thị Phương Thúy, Viện Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ sinh học";…

* Cần trợ lực thúc đẩy phong trào

Hằng năm, Bộ GD&ĐT đều tổ chức giải thưởng sinh viên NCKH; từ năm 2011, giải thưởng được đổi tên thành "Tài năng khoa học trẻ Việt Nam", tạo sân chơi bổ ích, nơi tranh tài cho các sinh viên đam mê NCKH. Đối với Trường ĐHCT, những năm qua, nhiều sinh viên đạt thành tích đáng khích lệ từ giải thưởng "Tài năng khoa học trẻ Việt Nam" như: 3 giải Ba, 4 giải Khuyến khích (năm 2012); 3 giải Nhì, 3 giải Ba, 2 giải Khuyến khích (năm 2013); 7 giải Ba, 4 giải Khuyến khích (năm 2014). Với thành tích này, năm 2012-2014, Trường ĐHCT vinh dự được Bộ GD&ĐT tặng Bằng khen đơn vị đạt thành tích xuất sắc trong hoạt động NCKH của sinh viên… 26 công trình NCKH được trao giải tại Hội nghị "Nghiên cứu khoa học trẻ Trường ĐHCT" giữa tháng 6 vừa qua, nhằm chuẩn bị tham gia giải thưởng Tài năng Khoa học trẻ Việt Nam năm 2016. Sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường, các đơn vị, phòng, ban chức năng; sự hỗ trợ tích cực của cán bộ hướng dẫn, trợ lý NCKH đã tạo điều kiện thuận lợi và đẩy mạnh hoạt động NCKH trong sinh viên. Sinh viên biết chủ động nắm bắt và khai thác các hoạt động NCKH để thực hiện ý tưởng; đây là cơ hội để học hỏi, trau dồi, nâng cao trình độ, góp phần đạt thành tích cao trong học tập.

Tuy nhiên, nhiều sinh viên, cán bộ, giảng viên cho rằng, cần có sự trợ lực từ nhiều phía, trong đó có vấn đề kinh phí để thực hiện NCKH. Nguồn kinh phí trường ĐHCT khá hạn hẹp, dù hằng năm vẫn dành khoản kinh phí đáng kể phục vụ NCKH (từ năm 2012, mỗi năm, trường dành trên 1 tỉ đồng cho NCKH của sinh viên)... Mặt khác, sinh viên thực hiện NCKH đòi hỏi sự đam mê và chủ động sắp xếp việc học, nhưng không phải sinh viên nào cũng có tính tự lập và tự nghiên cứu. Theo PGS.TS Lê Nguyễn Đoan Khôi, Phó Trưởng phòng Quản lý khoa học, Trường ĐHCT, một số sinh viên vì mới làm quen với công tác NCKH nên còn bỡ ngỡ về chuyên môn, đặc biệt là các thủ tục hành chính, thủ tục tạm ứng và thanh toán kinh phí. Đồng thời phải vừa làm, vừa học nên sinh viên gặp khó khăn trong sắp xếp thời gian hợp lý để thực hiện NCKH. Một số sinh viên chưa dành nhiều thời gian nghiên cứu các văn bản, hướng dẫn liên quan hoạt động NCKH nên khá lúng túng trong triển khai đề tài.

Để thúc đẩy phong trào NCKH trong sinh viên, cán bộ trẻ nói riêng, nhà trường nói chung, nhiều cán bộ giảng viên cho rằng, nên chăng khoán kinh phí đề tài để người thực hiện chủ động, tạo hành lang pháp lý dễ dàng khi thanh, quyết toán… nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phong trào NCKH trong sinh viên. Bản thân mỗi sinh viên phải tự nỗ lực trui rèn trong học tập, NCKH. Quan trọng là có sự trợ lực hơn nữa nguồn kinh phí từ trường và các đơn vị khác để ứng dụng đề tài vào thực tế cuộc sống. PGS.TS Lê Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường ĐHCT, nhấn mạnh: "Thông qua các đề tài nghiên cứu của cán bộ trẻ, sinh viên cho thấy, hiệu quả phong trào NCKH của trường ngày càng khởi sắc, phát triển mạnh mẽ. Sắp tới, lãnh đạo trường sẽ điều chỉnh phù hợp hơn, bổ sung thêm nguồn kinh phí cho hoạt động NCKH, nhất là tạo điều kiện để sinh viên có thể tham dự các hội thảo, hội nghị NCKH quốc tế. Qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, vốn ngoại ngữ cũng như chất lượng đào tạo của trường, xứng tầm trường đại học trọng điểm của vùng và cả nước; đồng thời giúp sinh viên có thể tự tin hòa nhập bạn bè quốc tế".

Bài, ảnh: B.Kiên