Đó là một trong những quan điểm của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Phùng Xuân Nhạ khi nêu lên giải pháp gỡ khó cho các cơ sở giáo dục đại học (ĐH) ở TP Cần Thơ trong chuyến làm việc của Đoàn công tác Bộ GD&ĐT tại Trường ĐH Cần Thơ và Trường ĐH Nam Cần Thơ vừa qua.

Nhiều đề xuất

Với vị trí trung tâm vùng, TP Cần Thơ đóng vai trò đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh trong vùng, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực đảm bảo đủ về số lẫn chất lượng. Thời gian qua, trên 20 cơ sở giáo dục ĐH, chuyên nghiệp ở TP Cần Thơ nỗ lực nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đào tạo, đáp ứng nhu cầu xã hội. Đơn cử, Trường ĐH Cần Thơ, hiện có 1.978 cán bộ, viên chức (1.161 cán bộ giảng dạy, trong đó trên 90% có trình độ sau ĐH). Hằng năm, trường cử đi đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ trong và ngoài nước hơn 1.500 lượt công chức, viên chức. Quy mô đào tạo trên 54.900 sinh viên theo học 97 chuyên ngành bậc ĐH và 3.209 học viên theo học 42 chuyên ngành sau ĐH… Tuy nhiên, trường còn gặp một số khó khăn như: do cơ chế nên giới hạn tính năng động trong mở ngành đào tạo, học phí, liên kết đào tạo ĐH và sau ĐH với các đối tác trong và ngoài nước; nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; việc tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học trọng điểm cấp vùng, quốc gia còn hạn chế.

Bộ trưởng GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp với Trường ĐH Nam Cần Thơ.

Theo PGS.TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ, năm 2017, Bộ GD&ĐT cấp kinh phí cho trường chỉ bằng 57,5% (66,6 tỉ đồng) so với năm 2016. Trong khi đó, các chế độ về miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập cho sinh viên, cấp học bổng khuyến khích học tập theo quy định đều không thay đổi, gây khó khăn cho việc cân đối ngân sách của trường. Để trường hoạt động hiệu quả hơn, việc cấp kinh phí ngân sách cho trường nên cắt theo lộ trình từ 10%-15% mỗi năm. Ông Toàn đề xuất thêm: "Bộ giao quyền tự chủ hợp tác đào tạo và nghiên cứu khoa học với nước ngoài theo quy chế của ĐH Quốc gia; cho phép trường đào tạo các chương trình quốc tế và trong nước bậc ĐH và sau ĐH các ngành ngoài danh mục cấp 4 của Bộ ban hành để đáp ứng yêu cầu phát triển ĐBSCL và tăng cường hội nhập quốc tế trong đào tạo của trường…".

Với các trường ngoài công lập, kinh phí hoạt động càng khó hơn. Như Trường ĐH Nam Cần Thơ, gần 4 năm hoạt động, có quy mô hơn 3.500 sinh viên, học sinh, với 16 chuyên ngành ĐH; 486 giảng viên cơ hữu và cán bộ quản lý. Trường có khu ký túc xá nội trú theo mô hình khu phức hợp khép kín tiện nghi, sức chứa khoảng 2.000 sinh viên. Tháng 12-2016, trường khởi công xây dựng Trung tâm Thư viện điện tử quy mô 1 trệt, 3 lầu, diện tích sử dụng trên 4.200m2, dự kiến tháng 7-2017 sẽ khánh thành. Tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nam Cần Thơ, nói: "Từ khi thành lập đến nay, trường tự xuất kinh phí để bồi thường đất và đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động. Trường không được hỗ trợ vốn từ ngân sách nhà nước và gặp khó trong tiếp cận các nguồn tài trợ, vốn vay ưu đãi. Do đó, trường rất cần sự ưu đãi trong xã hội hóa giáo dục về đất đai như giao đất sạch; hỗ trợ kinh phí đào tạo giáo viên; thu hút đội ngũ trình độ cao. Đồng thời xóa bỏ rào cản hoạt động giáo dục ĐH, nhất là việc phân biệt đối xử giữa trường công lập và trường tư thục".

Liên kết tạo sức mạnh

Tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác Bộ GD&ĐT với lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Cần Thơ mới đây, đại diện một số sở, ngành, trường ĐH trong thành phố cho rằng, để tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở giáo dục ĐH, bên cạnh đầu tư nguồn lực, cần đẩy mạnh liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học giữa các trường. Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ Nguyễn Thanh Phương nói: "Làm sao có thể khai thác thế mạnh từng trường để chia sẻ nguồn lực, cùng nhau phát triển. Bộ GD&ĐT đầu tư mạng lưới liên kết này và xây dựng chiến lược đào tạo. Trường ĐH Cần Thơ có Trung tâm học liệu, các trường có thể hưởng lợi, chia sẻ nguồn tài nguyên từ trung tâm này. Các trường trong mạng lưới có thể tận dụng nguồn lực để đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao cho ĐBSCL và tránh đào tạo trùng lắp".

Sinh viên Trường ĐH Cần Thơ đang thực hành thí nghiệm.

Đồng tình quan điểm này, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho rằng: "Bộ ủng hộ và hỗ trợ để các trường xây dựng mạng lưới liên kết; đồng thời, tiếp tục đầu tư nguồn lực cho Trường ĐH Cần Thơ, có vai trò quan trọng đối với việc phát triển nguồn nhân lực cho các tỉnh, thành ĐBSCL. Lãnh đạo nhà trường tiếp tục xây dựng nhanh đề án tự chủ; nghiên cứu dự báo nhu cầu nguồn nhân lực của địa phương; rà soát, quy hoạch các ngành đào tạo; phân tầng, xếp loại có trọng tâm, trọng điểm các ngành mũi nhọn… đáp ứng nhu cầu xã hội. Hướng đến mục tiêu phát triển trường trở thành một trong những trường dẫn đầu cả nước và đạt chuẩn quốc tế". Đối với trường ĐH ngoài công lập, lãnh đạo Bộ GD&ĐT chỉ đạo: Các trường nói chung, Trường ĐH Nam Cần Thơ nói riêng cần tập trung xây dựng và đào tạo các ngành mũi nhọn, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu riêng. Trường cần tập trung đào tạo ngành có thế mạnh, hướng đến chuẩn đào tạo quốc tế. Đồng thời, quan tâm đào tạo, nâng cao trình độ đội ngũ nhà giáo; bám sát dự báo nguồn nhân lực để có hướng đào tạo hợp lý… thu hút thí sinh.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh: Giáo dục ĐH có vai trò quan trọng đào tạo nhân lực trình độ, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Sắp tới, Bộ tiếp tục quy hoạch mạng lưới, phân tầng và không thành lập mới các trường ĐH, tập trung đầu tư trọng điểm để các trường ĐH "đầu tàu" phát triển, hỗ trợ các trường khác trong khu vực.

Bài, ảnh: B.KIÊN