Mới đây, tại Hội nghị bàn các giải pháp thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng ĐBSCL, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn- Cao Đức Phát đã mở hướng cho các địa phương ĐBSCL mở rộng diện tích sản xuất lúa, tôm và nhiều loại nông sản khác, tận dụng tốt thời cơ thuận lợi về thị trường, giúp nông dân tăng thu nhập…

* Cơ hội thúc đẩy sản xuất

Trong 7 tháng đầu năm 2014, sản xuất nhiều loại nông sản của vùng ĐBSCL và cả nước nói chung đã đạt được mức tăng trưởng khá tốt về năng suất, sản lượng. Dù tình hình, giá cả các loại nông sản từng thời điểm có khác nhau và xuất khẩu một số mặt hàng vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhưng nhìn chung giá cả của phần lớn các loại nông sản đều khởi sắc so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, giá lúa gạo, tôm nước lợ và nhiều loại gia súc như: heo, bò…đang khá tốt, giúp nông dân sản xuất các loại cây trồng, vật nuôi phấn khởi khi thu nhập được cải thiện. Với tình hình thị trường tiêu thụ thuận lợi, nhiều nhà quản lý và chuyên gia nông nghiệp cho rằng, đây là cơ hội tốt để các địa phương vùng ĐBSCL thúc đẩy sản xuất nông nghiệp.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), ước tính 7 tháng đầu năm 2014, cả nước xuất khẩu khoảng 3,8 triệu tấn gạo, kim ngạch đạt 1,7 tỉ USD, so với cùng kỳ giảm 7,9% về lượng và 4,8% về giá trị, nhưng giá xuất khẩu (giá FOB) bình quân tăng 2,43 USD/tấn. Ngoài ra, xuất khẩu sang Trung Quốc qua các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới vẫn duy trì khối lượng khá lớn. Tổng lượng gạo xuất khẩu qua Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm đạt hơn 1,27 triệu tấn.

Thu hoạch lúa hè thu 2014 bằng máy gặt đập liên hợp tại huyện Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ.

Tiến sĩ Phạm Văn Dư, Cục phó Cục Trồng trọt, Bộ NN&PTNT, cho biết: “Hiện còn khoảng 2,1 triệu tấn đã được các doanh nghiệp trong nước ký hợp đồng xuất nhưng chưa giao. Với số lượng gạo xuất và ký hợp đồng đã giúp giải quyết đầu ra của 4,1 triệu tấn gạo trong vụ đông xuân 2013-2014, cộng với khoảng 700 nghìn tấn gạo tồn kho của năm trước chuyển qua. Hiện nay, lúa hè thu tại ĐBSCL đã thu hoạch gần 50% diện tích, đầu ra sản phẩm tốt, hy vọng sẽ tiếp tục thuận lợi trong vụ thu đông tới đây”. Theo tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, năm nay khác với năm trước là sản xuất lúa vụ đông xuân và cả vụ hè thu không phải lo chuyện tạm trữ, bởi doanh nghiệp thu mua gọn, nông dân thu hoạch lúa tới đâu bán hết tới đó. Do vậy, nông dân tại nhiều địa phương muốn mở rộng và phát triển sản xuất lúa thu đông 2014 để có điều kiện tăng thu nhập.

Ngành nông nghiệp tại nhiều tỉnh, thành ĐBSCL cho biết, diện tích gieo sạ lúa thu đông 2014 tại nhiều địa phương đã tăng cao so với cùng kỳ năm trước. Nông dân vùng ĐBSCL cũng đang tích cực phát triển sản xuất nhiều loại cây trồng, vật nuôi, nhất là nuôi tôm nước lợ và tái phát triển nuôi heo, bò.

Hiện nay, giá tôm trên thị trường thế giới tăng, sản phẩm tôm của nước ta vẫn đang chi phối thị trường thế giới do nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng và giá bán hợp lý. Trong khi đó, ngành sản xuất tôm của nhiều nước như: Thái Lan, Trung Quốc… vẫn chưa phục hồi sau ảnh hưởng của dịch bệnh. Đây là cơ hội cho ngành tôm Việt Nam tăng mạnh sản xuất...

* Chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm

Theo Tổng cục Thủy sản, Bộ NN&PTNT, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2014, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước ta ước đạt 3,61 tỉ USD, tăng 24,7% so với cùng kỳ. Trong đó, mức tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu được ghi nhận ở mức hai con số tại hầu hết các thị trường như: Mỹ (36,6%), EU (28,1%), Hàn Quốc (51%), Trung Quốc và Hồng Kông (31,8%), ASEAN (19,9%)… Trong các nhóm hàng thủy sản chủ lực, tôm nước lợ xuất khẩu đạt giá trị hơn 1,79 tỉ USD, tăng 62,4% so với cùng kỳ. Ông Nguyễn Huy Điền, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, Bộ NN&PTNT, cho rằng, đối với các địa phương vùng ĐBSCL vẫn còn nhiều tiềm năng để nâng cao sản lượng và giá trị tôm nuôi xuất khẩu thông qua việc khai thác bền vững diện tích mặt nước tiềm năng, đầu tư khoa học công nghệ thâm canh để tăng năng suất, sản lượng.

Đối với con cá tra, việc chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và thực hiện nghiêm Nghị định số 36/2014/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 36) của Chính phủ về nuôi, chế biến và xuất khẩu sản phẩm cá tra càng trở nên cấp thiết nhằm phục hồi, ổn định và phát triển ngành. Theo Tiến sĩ Võ Hùng Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội cá tra Việt Nam, có một số ý kiến đổ lỗi cho Nghị định 36 có hiệu lực từ ngày 20-6 làm giá cá tra giảm là không đúng, bởi giá cá tra có giảm nhưng đã có cải thiện so với cùng kỳ năm trước. Hơn nữa, ngành chức năng cũng linh hoạt trong việc thực hiện Nghị định này, cụ thể như: chưa áp dụng ngay quy định về tỷ lệ mạ băng, đăng ký xuất khẩu… Tiến sĩ Võ Hùng Dũng đặt vấn đề: “Chúng ta ngày càng rời xa các thị trường xuất khẩu có giá cao như Mỹ và EU và tăng xuất khẩu cá tra sang ASEAN, Trung Đông và một số thị trường dễ tính ở châu Á với giá rẻ. Trước đây, xuất khẩu cá tra sang Mỹ, EU chiếm tỉ trọng lên đến 50-55%, nhưng hiện nay chỉ còn 40%. Rõ ràng, chúng ta cần tính toán để tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, không để thị phần tiêu thụ tại các thị trường cấp cao tiếp tục giảm, làm giá xuất khẩu bình quân giảm”. Nghị định 36 đã có các quy định cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm cá tra xuất khẩu, tới đây các doanh nghiệp cần phải thực hiện nghiêm. Ông Trần Văn Hùng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hùng Cá (tỉnh Đồng Tháp), cho rằng: “Sản phẩm cá tra có chất lượng cao mới bán giá cao được. Còn doanh nghiệp nâng tỷ lệ mạ băng và đưa nhiều phụ gia vào sản phẩm có thể hạ giá để bán hàng, nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng chung đến uy tín, chất lượng của sản phẩm cá tra nước ta”.

Trong sản xuất lúa gạo, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT- Cao Đức Phát nhấn mạnh, các địa phương cần chú trọng khâu chọn giống lúa và nâng cao chất lượng sản phẩm để hướng đến mục tiêu bán được gạo với giá cao từ 600-900 USD/tấn, thậm chí cao hơn. Không nên sản xuất nhiều lúa gạo có phẩm chất thấp vì sẽ rất khó tiêu thụ nếu thị trường xuất khẩu lại có vấn đề. Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, lúa gạo được thị trường trả giá cao mới là chất lượng cao, muốn làm được điều này, ngoài quan tâm chọn bộ giống tốt, cần liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các địa phương cần khuyến khích doanh nghiệp đặt hàng nông dân sản xuất các loại lúa gạo chất lượng cao.

Bài, ảnh: Khánh Trung

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị bàn các giải pháp thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng ĐBSCL, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT- Cao Đức Phát, nêu rõ, các địa phương cần tận dụng tốt thời cơ thuận lợi về thị trường, thúc đẩy sản xuất, giúp nông dân tăng thu nhập. Đối vối sản phẩm nông sản quan trọng là lúa gạo, các địa phương vùng ĐBSCL cần rà soát tình hình sản xuất lúa thu đông 2014, nơi nào có điều kiện đảm bảo sản xuất an toàn thì hướng dẫn nông dân mở rộng diện tích gieo trồng. Tuy nhiên, các tỉnh đầu nguồn như: An Giang, Đồng Tháp và Long An cần lưu ý đề phòng lũ lớn về sớm. Riêng lúa hè thu 2014 đã thu hoạch khoảng 50% diện tích, các địa phương cần tăng cường giám sát các diện tích còn lại, không để bùng phát dịch hại, bảo đảo vụ lúa này an toàn, thắng lợi. Tôm nước lợ đang có thị trường tiêu thụ tốt, giá cao, các địa phương cũng hoàn toàn có thể hướng dẫn nông dân mở rộng quy mô sản xuất, những phải đảm bảo sản xuất bền vững thông qua tăng cường hướng dẫn kỹ thuật và quản lý nuôi trồng. Mặt khác, hướng dẫn nông dân kỹ thuật chăn nuôi heo, bò Về lâu dài, cần tiếp tục có kế hoạch đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, chú ý phát triển trồng bắp và một số loại cây trồng có hiệu quả  cao so với lúa