Trong một thập kỷ qua, BS.CKII Đường Thị Anh Thơ, Trưởng Khoa Mắt trẻ em, Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ đã chỉnh lại ánh nhìn lệch cho hàng ngàn bệnh nhi ở ĐBSCL bị bệnh lé. 

Bác sĩ Anh Thơ thăm khám mắt cho bệnh nhi.

Bác sĩ trị bệnh lé của cả vùng

Trong giới nhãn khoa chuyên sâu, điều trị lé đòi hỏi sự tỉ mỉ đến mức khắc nghiệt và đặc biệt kiên trì. Bác sĩ Anh Thơ tâm sự rằng 10 năm gắn bó với chuyên khoa này không phải là lựa chọn tình cờ mà là quá trình kế thừa và dấn thân vì những trẻ thơ không may khiếm khuyết ánh nhìn.

Năm 2019, Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ thành lập Khoa Mắt trẻ em dựa trên nền tảng đào tạo chuyên sâu từ tổ chức quốc tế Orbis. Năm 2020, sau khi hoàn tất chương trình chuyên khoa II, bác sĩ Anh Thơ trở về và chính thức “nhập cuộc”. Với chị, điều trị lé cho trẻ em không chỉ là chữa một căn bệnh mà góp phần viết lại tương lai bệnh nhi.

Tại ĐBSCL, bác sĩ Anh Thơ được xem là người duy nhất chuyên theo đuổi lĩnh vực khó và hẹp này. Khó bởi bệnh lé không có công thức điều trị chung và nhiều ca phức tạp: lé kèm điều tiết quá nhiều, lé tái phát sau mổ, lé đi kèm các hội chứng thần kinh, song thị... Khám mắt cho trẻ em đã khó, khám cho trẻ bị lé còn khó gấp bội. Đặc thù của chuyên ngành này là bệnh nhân tuyệt đối hợp tác, phải nhìn theo các hướng thì bác sĩ mới đánh giá được độ lệch và sự hoạt động của các cơ vận nhãn. Thế nhưng, mắt trẻ thơ chẳng bao giờ đứng yên.

Bác sĩ Anh Thơ kể về một trong những ca bệnh đầu tiên, bệnh nhi 2 tuổi khóc ngất mỗi lần thấy bóng dáng bác sĩ: “Chúng tôi bất lực trong việc thăm khám. Cuối cùng, cả ê-kíp cởi áo blouse, tháo khẩu trang, ra hành lang, cùng chơi với bé. Chỉ khi bác sĩ và bệnh nhi đã trở thành “bạn cùng chơi”, việc khám mắt mới có thể tiến hành”. Ca phẫu thuật sau đó thành công. Bệnh nhi ngày ấy giờ đã là thiếu nữ 12 tuổi xinh xắn, đều đặn gửi những tin nhắn yêu thương đến “mẹ Thơ”. 

Bác sĩ Anh Thơ luôn trăn trở vì nhiều phụ huynh nghĩ rằng “lé lớn lên sẽ tự hết” hoặc “đợi lớn rồi hãy mổ”. Trong khi lé có thể là biểu hiện của những bệnh lý như đục thủy tinh thể bẩm sinh, u não hay đặc biệt là ung thư nguyên bào võng mạc. “Thời điểm vàng” bị bỏ lỡ không chỉ khiến trẻ mất cơ hội có một đôi mắt đẹp, mà còn nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn, đe dọa tính mạng. Lại thêm tâm lý người nhà thường muốn “mổ một lần là xong”, nhưng thực tế bệnh nhân cần được theo dõi gần như suốt đời. Sự tỉ mỉ và kiên nhẫn giải thích của bác sĩ đôi khi quan trọng hơn tất thảy, để bệnh nhân không bỏ cuộc trong quá trình tái khám định kỳ.

Viết lại số phận trẻ thơ bằng tình thương

Trong hơn 10 năm, bác sĩ Anh Thơ gặp nhiều trẻ rụt rè, tự cô lập dưới mái tóc che kín mắt. Bác sĩ nhớ mãi những thiếu nữ ở Cà Mau bỏ học sớm vì mặc cảm. Ngày thực hiện ca mổ, bác sĩ nhắn gởi yêu thương: “Mổ xong mắt đẹp rồi, con phải về đi học lại, học lấy một cái nghề để sau này đời tươi sáng”. Và hạnh phúc của bác sĩ đơn giản là hay tin các bệnh nhân đã đi học nghề và hiện có gia đình êm ấm. Hay chuyện cậu bé lớp 2 xin mẹ cho đi mổ và luôn kiên cường trong suốt quá trình với khát khao có đôi mắt bình thường.

Phòng khám của bác sĩ Anh Thơ như một nhà trẻ thu nhỏ và chị có kỹ năng nắm bắt tâm lý trẻ để dẫn dụ sự chú ý. Có dịp đến địa phương khác, chị hay đi tìm mua đồ chơi có thể hỗ trợ việc khám mắt cho trẻ. Bác sĩ cũng luôn nhắc về sự hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện và những người đồng hành. Điều dưỡng CKII Trần Thị Chính, Trưởng Phòng Tổ chức cán bộ - Hành chính, chia sẻ: “Lúc mới thành lập, nhiều người ngần ngại vì lĩnh vực nhi khoa vất vả, nhưng bác sĩ Anh Thơ rất tâm huyết, đảm nhận vai trò khởi xướng và là nhân tố chủ lực đến hôm nay”. ThS.BS Ngô Thị Thúy Nga, Quản lý chương trình của Orbis tại Việt Nam, nhận định: “Cả nước hiện chỉ có khoảng 6 trung tâm mắt trẻ em thân thiện như ở Cần Thơ. Đây là mảng không hấp dẫn về kinh tế, lại tốn nhiều công sức. Những người bám trụ được phải cực kỳ giỏi và tâm huyết”. 

Năm 2024, bác sĩ Anh Thơ được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. Với BS Thơ, phần thưởng trân quý nhất là những đôi mắt trẻ thơ không còn nhìn lệch, nhìn nghiêng. Bác sĩ cũng mong sẽ có thêm nhiều bác sĩ trẻ ở miền Tây theo đuổi chuyên khoa này.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG