Luật Việc làm năm 2025 được ban hành với các nhóm chính sách lớn: hỗ trợ tạo việc làm; đăng ký lao động; hệ thống thông tin thị trường lao động; phát triển kỹ năng nghề; dịch vụ việc làm; bảo hiểm thất nghiệp… Những quy định mới này là cơ sở để người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và có cơ hội tiếp cận nguồn vốn, nâng cao tay nghề để ổn định cuộc sống.

Đổi mới chính sách tín dụng hỗ trợ tạo việc làm

Điều 8 tín dụng chính sách về giải quyết việc làm và Điều 9 về chính sách cho vay giải quyết việc làm quy định nguồn vốn cho vay không chỉ dừng lại ở ngân sách Trung ương mà còn được mở rộng từ ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác, ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội. Chính sách còn tập trung ưu đãi các đối tượng yếu thế. Lãi suất vay vốn đối với người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người lao động tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn sẽ thấp hơn lãi suất cho vay thông thường. Điều này giúp giảm áp lực tài chính đối với người lao động khi muốn tự khởi nghiệp hoặc mở rộng quy mô sản xuất nhỏ tại gia đình.

Người lao động tìm hiểu thông tin việc làm tại Ngày hội việc làm. Ảnh: HỒNG VÂN

Thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự được vay vốn hỗ trợ tạo việc làm

Luật Việc làm năm 2025 bổ sung quy định rõ ràng về chính sách hỗ trợ việc làm cho thanh niên, đặc biệt là thanh niên đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an, tình nguyện viên hoặc trí thức trẻ tình nguyện. Theo Điều 12 Luật Việc làm, người lao động là thanh niên thuộc một trong các nhóm sau đây sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ việc làm:

Được hỗ trợ đào tạo nghề theo quy định của Chính phủ trong các trường hợp: hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia công an nhân dân; hoàn thành nhiệm vụ trong các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội; trí thức trẻ tình nguyện sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại khu kinh tế - quốc phòng.

Được vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm hoặc vay vốn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng theo Luật Việc làm.

Được hỗ trợ lập nghiệp, khởi nghiệp theo quy định của pháp luật.

Quy định chặt chẽ hơn về thông báo tìm việc

Luật Việc làm năm 2025 nhấn mạnh nghĩa vụ của người lao động trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp: hằng tháng, người lao động phải thông báo về việc tìm kiếm việc làm cho tổ chức dịch vụ việc làm công, nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Theo quy định tại Điều 41: Nếu không thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng, người lao động sẽ bị tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp; nếu sau khi bị tạm dừng mà người lao động thực hiện lại việc thông báo đúng quy định, sẽ được tiếp tục hưởng phần trợ cấp còn lại. Tuy nhiên, nếu người lao động không thông báo liên tiếp 3 tháng, sẽ bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Thời gian tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ không được bảo lưu.

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) được điều chỉnh linh hoạt

Luật mở rộng diện được hưởng BHTN, trong khi nhiều nhóm lao động trước đây chưa thuộc đối tượng nay sẽ được tham gia, trong đó có lao động làm việc không trọn thời gian nhưng có mức lương đáp ứng quy định về đóng bảo hiểm xã hội.

Người lao động giữ các chức danh quản lý trong doanh nghiệp, hợp tác xã, thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc… có hưởng lương cũng được đưa vào diện tham gia BHTN. Người sử dụng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế, từ cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội đến hộ kinh doanh, cá nhân có thuê mướn lao động đều có trách nhiệm tham gia.

Về mức đóng, Luật quy định linh hoạt, gắn với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội. Trong trường hợp nền kinh tế gặp khủng hoảng, suy thoái, hoặc khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, Chính phủ có thể quyết định giảm mức đóng, đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ trực tiếp từ Quỹ BHTN. Đây là cơ chế quan trọng nhằm chia sẻ rủi ro, giảm gánh nặng tài chính, giúp người lao động và doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Quỹ BHTN được quản lý tập trung, công khai, minh bạch, bảo đảm an toàn và tăng trưởng bền vững.

Các chế độ BHTN theo quy định của Luật Việc làm gồm: tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

Luật Việc làm còn bổ sung, làm rõ việc hỗ trợ người sử dụng lao động để duy trì việc làm cho người lao động trong các trường hợp gặp khó khăn như thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, hoặc thực hiện theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc di dời hoặc thu hẹp địa điểm sản xuất kinh doanh.

Người lao động làm nghề nguy hiểm bắt buộc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia

Khoản 1, Điều 26, Luật Việc làm năm 2025 nêu rõ: Người lao động làm nghề, công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sức khỏe của người lao động hoặc cộng đồng phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Chính phủ sẽ ban hành danh mục nghề, công việc yêu cầu phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.

Như vậy, việc công nhận bắt buộc về kỹ năng nghề đối với các công việc có yếu tố nguy hiểm, rủi ro sẽ do Chính phủ quy định cụ thể qua danh mục. Luật Việc làm năm 2013 có quy định về chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, nhưng không bắt buộc người lao động phải có chứng chỉ đối với bất kỳ nhóm nghề nào. Việc đánh giá và cấp chứng chỉ mang tính khuyến khích, không có yếu tố bắt buộc như quy định mới.

Luật Việc làm hiện hành là văn bản pháp lý hiện đại, lấy người lao động làm trung tâm. Mỗi quy định từ hỗ trợ vốn vay đến BHTN đều cho thấy Nhà nước đang nỗ lực tạo ra một môi trường làm việc bền vững cho người lao động. Hiểu rõ các quy định này chính là cách tốt nhất để người lao động tự bảo vệ mình và chủ động nắm bắt cơ hội trong tương lai.

PHI YẾN