Bài 2: Vẫn còn nhiều bất cập

Không thể phủ nhận những thay đổi rất lớn trong nhận thức và hành động từ các cấp ủy, chính quyền địa phương đã mang đến những chuyển biến khả quan đối với bậc học mầm non (MN). Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế...

Trường, lớp chưa đủ…

Điểm Trường Thạnh Mỹ, Trường Mẫu giáo Thường Thạnh, quận Cái Răng (TP Cần Thơ). Ảnh: MỸ THANH

Trường Mẫu giáo Thường Thạnh, quận Cái Răng, TP Cần Thơ nhiều năm qua chưa được xây dựng dù đã có kế hoạch khá lâu. Cô Trần Thị Bích Thủy, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Thường Thạnh, cho biết: "Trường Mẫu giáo Thường Thạnh có tên nhưng không có cơ sở vật chất của riêng mình. Trường có 6 điểm thì có 4 điểm mượn đất của người dân rồi vận động phụ huynh cất tạm phòng học để tổ chức vận động học sinh ra lớp. Riêng điểm trường trung tâm thì ở nhờ đất của trường tiểu học". Theo cô Thủy, những điểm phòng học mượn đất xây lớp học đều tạm bợ, chật chội và nóng bức bởi được xây dựng từ vật liệu tận dụng do các trường khác bỏ lại. Chúng tôi đến điểm trường Thạnh Mỹ, Trường Mẫu giáo Thường Thạnh khoảng 10 giờ một ngày cuối tháng 2-2013, nhìn thấy những phòng học thấp, mái tôn rỉ sét, mặt cáo mục, cột kèo bị mối ăn… Còn cô và các cháu thì mồ hôi nhễ nhại.

Quận trung tâm đã vậy, huyện Vĩnh Thạnh còn bi đát hơn vì hàng loạt trường phải học nhờ, học gởi. Ông Nguyễn Văn Liếng, Phó Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: "Huyện Vĩnh Thạnh có 21 trường MN, mẫu giáo thì có đến 19 trường phải học nhờ các điểm trường tiểu học. Không chỉ không có trường MN trọng điểm mà huyện còn đến 6 trường có tên mà không có cơ sở vật chất riêng". Huyện Cờ Đỏ cũng còn rất nhiều trường cần được xây dựng mới vì nhiều phòng học xuống cấp không thể nâng cấp, sửa chữa được nữa… Không chỉ cơ sở trường lớp xuống cấp, TP Cần Thơ còn đến 4 xã, phường chưa có trường MN, mẫu giáo và 12 xã, phường có trường MN nhưng chưa có cơ sở vật chất riêng phải học nhờ, học gởi…

Thành phố trung tâm ĐBSCL đã vậy, chuyện thiếu phòng học MN ở các tỉnh khác trong khu vực không phải là chuyện hiếm. Cô Tăng Thị Ngọc Mai, Trưởng Phòng GD&ĐT huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, chia sẻ: "Toàn huyện có 19 trường MN, mẫu giáo nhưng chỉ có 6 trường có cơ sở vật chất tương đối. Các trường còn lại hầu hết đều cũ và nhỏ hẹp và nhiều điểm lẻ, như: Mẫu giáo Phước Hưng có 9 điểm lẻ, Mẫu giáo Đôn Xuân có 11 điểm lẻ… Tổng số điểm lẻ của các trường mẫu giáo, mầm non là 106 điểm. Hầu hết các điểm trường này đều mượn của tiểu học nên không phù hợp với lứa tuổi mầm non". Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn về kinh phí nhưng cán bộ, giáo viên ngành giáo dục luôn nỗ lực để phổ cập MN cho trẻ 5 tuổi. Cái khó hiện nay là thiếu phòng học nên khó có thể tổ chức cho trẻ học 2 buổi/ ngày theo qui định của phổ cập. Vì vậy, một số trường đã tận dụng tất cả các phòng có thể làm phòng học. Cô Trần Thị Yêm, Hiệu trưởng Trường mẫu giáo Định An, cho biết: "Do điều kiện khó khăn về cơ sở vật chất nên Ban Giám hiệu trường tận dụng nhà kho của lớp học làm nơi làm việc, nhường phòng cho các cháu học". Huyện Trà Cú cũng chưa có trường MN đạt chuẩn quốc gia. Tình trạng của bậc học mầm non ở Trà Cú cũng là thực trạng chung của nhiều huyện khác trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.

Theo bà Đào Thị Hồng Vân, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Trà Vinh, hiện nay, tỉnh Trà Vinh có 7 xã, phường chưa có trường MN và 28 xã, phường chưa có cơ sở vật chất riêng. Bức tranh về cơ sở vật chất bậc học MN tuy có khác nhau chút ít giữa các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL nhưng vẫn có một nét chung đó là tất cả các tỉnh, thành khu vực này đều thiếu phòng học, thiếu trường trọng điểm và ít trường đạt chuẩn quốc gia… Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bậc học mầm non ở ĐBSCL hiện có trên 3.000 phòng là phòng học tạm, phòng học mượn… Trong khi đó, chỉ khoảng 10% trường đạt chuẩn quốc gia.

Lo thiếu giáo viên

So với các bậc học khác, giáo viên MN chịu nhiều áp lực về thời gian và cả áp lực từ phía phụ huynh… Cô Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Mầm non Cờ Đỏ, TP Cần Thơ, bộc bạch: "Vì nhiều phụ huynh phải đi làm sớm nên trường thống nhất, giáo viên bán trú trực phải có mặt ở trường lúc 6 giờ để nhận trẻ. Sau khi vào trường, giáo viên bán trú sẽ có mặt ở trường đến khi nào trả hết trẻ cho phụ huynh. Thông thường, trẻ được trả vào khoảng 16 giờ 30 phút đến 17 giờ nhưng nhiều phụ huynh bận việc, giáo viên phải chờ đến khi nào phụ huynh rước hết trẻ mới ra về". Nhiều giáo viên MN dạy bán trú nói vui: giáo viên bán trú không biết nghỉ trưa bởi phải canh các cháu ngủ, phải tranh thủ thời gian làm hồ sơ, sổ sách, giáo án… Cô Lan chia sẻ: "Chúng tôi luôn đầu tắt mặt tối vì việc nhà, việc trường. Không có thời gian cho bản thân". Ngay cả thứ bảy, chủ nhật, nhiều khi giáo viên vẫn phải loay hoay với các hội thi, làm đồ dùng dạy học.

Sẽ rất khập khểnh nếu so sánh bậc học này với bậc học khác nhưng nếu chỉ tính thời gian làm việc thì sẽ thấy một sự bất hợp lý đối với giáo viên MN. Trong khi giáo viên MN ở trong trường suốt ngày thì giáo viên tiểu học chỉ dạy 23 tiết/ tuần, giáo viên THCS chỉ dạy 19 tiết/ tuần và giáo viên THPT chỉ dạy 17 tiết/ tuần (kể cả giờ chủ nhiệm lớp). Nếu gom giờ thì nhiều giáo viên THPT chỉ đến trường 3 buổi/ tuần, giáo viên THCS chỉ đến trường 4 buổi/ tuần, giáo viên tiểu học 5 buổi/ tuần. Về hồ sơ, giáo án, tất cả giáo viên đều phải thực hiện như nhau. Vì vậy, dù thời gian qua, chất lượng cũng như số lượng giáo viên mầm non ở ĐBSCL tăng lên đáng kể nhưng hầu hết các tỉnh, thành khu vực này vẫn rơi vào tình trạng thiếu giáo viên.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ĐBSCL hiện còn thiếu khoảng 2.000 cán bộ, giáo viên MN. Năm học 2012-2013, TP Cần Thơ còn thiếu 292 giáo viên, thiếu 41 cán bộ quản lý; tỉnh Trà Vinh thiếu 118 cán bộ quản lý, 177 giáo viên; tỉnh Vĩnh Long thiếu 71 cán bộ quản lý, 161 giáo viên. Riêng tỉnh Hậu Giang, còn thiếu 502 cán bộ, giáo viên so với nhu cầu… Bà Nguyễn Thị Ánh Lê, Phó Chủ tịch UBND quận Cái Răng, TP Cần Thơ, cho biết: "Số lượng giáo viên MN ở Cái Răng không thiếu nhiều nhưng vẫn rất khó tuyển vì lương và chế độ dành cho giáo viên MN không hấp dẫn, khó thu hút nhân lực". Đó cũng là nguyên nhân mà số lượng lớp trung cấp sư phạm MN do ngành giáo dục huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ phối hợp tổ chức tại huyện cứ giảm dần từ trên 40 học viên, hiện còn khoảng 30 học viên. Ngành cũng không thể tổ chức lớp thứ 2 tại huyện dù có chỉ tiêu vì số lượng học viên đăng ký quá ít...

HÀ THANH

Bài cuối: Giải pháp nào để giáo dục mầm non phát triển?