Giữa phố phường tấp nập, hình ảnh những người thợ già cần mẫn mài tông-đơ, dao, kéo như níu giữ ký ức tháng năm. Nghề xưa còn đó, những người thợ vẫn ngồi đó, tận tụy “lau bóng thời gian”. Nét xưa phố cũ được họ kể lại bằng những thanh âm đầy hoài niệm...

Ông Bùi Hiền Đức có hơn nửa thế kỷ mài kéo, tông-đơ hớt tóc.

Nhà của ông Bùi Hiền Đức, 68 tuổi, trong con hẻm nhỏ của Khu dân cư 515, đường 30 tháng 4, phường Tân An, TP Cần Thơ, khá khó tìm nhưng lại là địa chỉ quen thuộc của rất đông thợ hớt tóc ở Cần Thơ. Trong một căn chòi riêng biệt, ông Đức miệt mài bên lỉnh kỉnh máy móc, đồ nghề dùng để mài kéo, tông-đơ. Tiếng máy chạy, tiếng va của kim loại vào đá mài đều đều, ông Đức như đưa khách về với một thời đã xa.

Ông Đức kể, từ năm 15 tuổi ông đã học nghề từ cha, đến nay đã hơn nửa thế kỷ làm nghề, sống cùng nghề và ăn nên làm ra nhờ nghề. Sở trường của ông Đức là mài tông-đơ và kéo hớt tóc. Trong đó, kỹ thuật khó nhất và nay hiếm người làm được là mài tông-đơ. Hồi trước, thợ hớt tóc chủ yếu dùng tông-đơ bóp tay thủ công, nay thì nâng cấp lên dùng điện, pin… nên việc mài cũng khó khăn hơn. Sau khi tháo ra mài lưỡi bén, kỹ thuật lắp ráp, cân chỉnh sao cho máy chạy êm, không phát ra tiếng và động cơ mạnh hơn là bí quyết. Ông Đức dày dặn kinh nghiệm trong kỹ thuật này.

Về mài tông-đơ, ông Đức giới thiệu, lưỡi tông-đơ mài trên cát mịn và mảnh kiếng. Lưỡi tông-đơ được mài trên cát sẽ giúp bằng phẳng và khi mài trên kiếng sẽ sáng bóng và tạo độ sắc bén. Ngoài ra, ông còn có máy để chẻ răng tông-đơ, xử lý khi lưỡi đã quá cùn. “Hơn 50 năm qua, tôi vẫn gắn bó với nghề này, ngày nào cũng có khách, nhưng đông nhất là dịp gần Tết. Làm nghề lâu như tôi, chỉ cần nhìn độ bóng, bề mặt lưỡi là biết được đã bén hay chưa, bén cỡ nào”, ông Đức kể.

Còn với ông Tô Kim Triệu (78 tuổi, tên thường gọi là Bảy Triệu, ngụ đường Võ Tánh, phường Cái Răng), gia đình ông có đến 4 đời theo nghề mài dao, kéo. Ông học nghề từ cha, rồi truyền cho con trai, cháu nội. Tiệm mài dao, kéo, kềm Bảy Triệu gần Chợ nổi Cái Răng có tiếng lâu nay, thu hút cả khách hàng trong nước và nước ngoài.

Ông Bảy Triệu có 4 đời làm nghề mài dao, kéo. 

Với tay nghề mài dao, kéo thiện nghệ, ông Bảy Triệu từng nhận nhiều đơn hàng đặc biệt. Đơn cử như có một doanh nghiệp thủy sản ở Cà Mau mang đến 15.000 cây dao mổ tôm để mài. Đó là đơn hàng “vô tiền khoáng hậu” trong đời làm nghề của ông. Với khách Việt kiều, nhiều người chuộng ông Bảy Triệu mài kềm, kéo trong nghề nails, nên đặt hàng khá nhiều. “Làm nghề này phải kiên nhẫn. Mỗi loại dụng cụ một kiểu, không thể mài giống nhau. Mài dao khác kéo, mài kéo lại khác mài kềm… mà cảm nhận của mình là rất quan trọng”, ông Bảy Triệu chia sẻ kinh nghiệm.

Là khách hàng thường xuyên của cả ông Bùi Hiền Đức và ông Bảy Triệu, anh Lê Văn Vững, chủ chuỗi Lê Vững Barbershop, cho biết: “Các chú rất kỹ lưỡng, làm việc chu đáo và luôn khiến tôi hài lòng trong mỗi lần đến nhờ mài kéo, tông-đơ. Những người thợ giỏi nghề và còn giữ nghề như các chú còn rất hiếm”.

Quả vậy, không chỉ tạo sinh kế cho chính mình, nghề mài dao, kéo, tông-đơ của những người thợ già ở Cần Thơ còn góp phần giữ cho những nghề khác được tiếp nối. Một chiếc kéo bén hơn giúp người thợ cắt tóc làm nghề tốt hơn; một tông-đơ được cân chỉnh êm, mạnh, bén lại theo chân người thợ đến những mái tóc mới. Cứ thế, nghề này nối nghề kia, lặng lẽ hiện diện trong đời sống bằng những công việc tưởng nhỏ bé mà cần thiết.

Cũng bởi vậy mà những người thợ già vẫn bền bỉ ngồi bên đá mài, giữa thời buổi người ta dễ dàng bỏ đi một vật dụng cũ để mua cái mới. Những con dao, chiếc kéo, lưỡi tông-đơ sau tháng năm sử dụng, hoen mờ, cùn mòn theo thời gian, qua đôi tay họ lại ánh lên, sắc bén và tiếp tục một vòng đời mới. Họ không chỉ mài bén những vật dụng cũ, mà còn âm thầm “lau bóng thời gian”, giữ lại nghề xưa, nếp cũ.

Bài, ảnh:  ĐĂNG HUỲNH