Niềm vui tuổi già của vợ chồng bác Phan Văn Khoảnh là xem lại hình ảnh và giấy khen của các con.

Mỗi khi nhắc đến các con, bác Phan Văn Khoảnh ở ấp 2, xã Thạnh Hòa, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang không giấu được niềm hạnh phúc, tự hào. Bác mãn nguyện bởi cả cuộc đời lao động chắt chiu của mình, bác đã lo được cho 8 người con ăn học đàng hoàng, có vị trí cao trong xã hội. Gia đình của bác Khoảnh là một trong những gia đình đầu tiên của tỉnh Hậu Giang được bình chọn là “Gia đình hiếu học tiêu biểu toàn quốc lần thứ nhất” vào năm 2004.

Cha và con cùng học

Chúng tôi trò chuyện trong ngôi nhà đơn sơ rợp bóng cây xanh, xung quanh là 10 công đất vừa ruộng vừa vườn. Bồi hồi nhớ lại quãng đời khó nhọc đã qua, bác gái Mai Thị Hoa kể: “Thời kháng chiến chống Mỹ, giặc đánh phá ác liệt, nhà ở giữa vùng tên bay đạn lạc vậy mà ổng bắt tụi nhỏ phải đi học, không được nghỉ buổi nào. Con đi tới trường mà lòng tôi ở nhà như lửa đốt, nghe tiếng súng nổ là giật bắn người, khi nào thấy con về tới ngõ tôi mới an tâm”. Bác Khoảnh tiếp lời: “Biết học vấn là rất cần thiết cho đời sống con người nên vợ chồng tôi quyết tâm lo cho con ăn học”.

Những năm 1960, vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, chiến tranh ác liệt nên một số người con còn nhỏ (dưới 7 tuổi) của bác Khoảnh ở nhà một thời gian, nhưng phải học với cô giáo là mẹ. Bác gái dạy các con ở nhà hết lớp 1 theo sách giáo khoa thời ấy. Thầy cô ở trường cũng chấp nhận cách các con bác Khoảnh nhập học thẳng vào lớp 2, không qua lớp 1 hơi khác lạ này. Cứ như thế những người con của bác Khoảnh đều là học sinh giỏi - xuất sắc ở trường từ những con chữ vỡ lòng của mẹ.

Có những lúc kinh tế gia đình khánh kiệt vì con ngày một đông lại thêm chi phí học hành cho chúng, nhưng vợ chồng bác Khoảnh không nản lòng mà còn động viên các con cố gắng vượt khó. Bác Khoảnh kể: “Dù bận rộn với công việc đồng áng nhưng đêm nào tôi cũng dành thời gian cùng học với các con. Là cha, là thầy nhưng cũng có khi là bạn. Tôi mới học hết lớp 3, dù không đủ trình độ nhưng hằng ngày tôi đều kiểm tra bài vở từng đứa như chữ viết, cách viết bài, chỗ viết nhảy, viết sai, đặt câu hỏi coi con có hiểu, thuộc bài không. Thêm vào bài học tôi kể chuyện xưa, chuyện nay giúp các con cần mẫn học hành cho nên người, giáo dục các con xem đạo đức, nhân nghĩa quý hơn tiền bạc”. Vợ chồng bác Khoảnh đã từng nói với các con: “Nếu cạp đất ăn mà sống được, ba mẹ cũng ráng lo cho các con ăn học”. Cũng chính vì câu nói này mà 8 người con của bác quyết tâm báo đáp công ơn cha mẹ già một sương hai nắng.

Ông Lê Văn Nhịn, Chủ tịch UBND xã Thạnh Hòa, cho biết: “Gia đình bác Khoảnh là gia đình hiếu học tiêu biểu của địa phương, sống có đạo đức, luôn chấp hành tốt những chủ trương của Đảng và Nhà nước. Nghèo nhưng lo cho con học hành đàng hoàng như bác Khoảnh là một việc làm rất đáng biểu dương”.

Nếp nhà mẫu mực

Hiện nay, 8 người con của bác Khoảnh đều có danh phận ngoài xã hội. Người con cả Phan Thị Mai Khuê là thạc sĩ Sinh học, giảng viên chính, Trưởng bộ môn Sinh, khoa Sư phạm Trường ĐH Cần Thơ, Thường vụ Đảng ủy khoa Sư phạm. Con kế Phan Văn Khổng là Kỹ sư Nông nghiệp, cử nhân Kinh tế, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bến Tre, đảng viên. Người con thứ ba, Phan Thị Thanh Khiết, là kỹ sư Thủy sản, giáo viên, phụ trách công tác hướng nghiệp, dạy nghề Trường THCS An Phú ở TP Cần Thơ, đảng viên. Con thứ tư, Phan Văn Khoát, là bác sĩ, giảng viên Đại học (ĐH) Y Dược Cần Thơ, Thạc sĩ Y khoa tại ĐH Y Dược TPHCM. Con thứ năm, Phan Văn Khái, là bác sĩ chuyên khoa 1, Thiếu tá Công an nhân dân, Trưởng Ban Y tế - Công an Hậu Giang, đảng viên. Người con thứ sáu là Phan Thị Ngọc Khoan, văn hóa lớp 12, đang là thủ quỹ Công ty Panga Mekong ở Khu công nghiệp Trà Nóc. Người con thứ bảy, Phan Thị Ngọc Khuyên, là thạc sĩ Kinh tế, giảng viên khoa Kinh tế Trường ĐH Cần Thơ, đảng viên. Con út là Phan Văn Kha, dược sĩ Đại học, Trưởng phòng Tổ chức Hành chánh - Quản trị Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe, Sở Y tế tỉnh Sóc Trăng. Dâu, rể của bác Khoảnh cũng có trình độ tương xứng với các con, có người là tiến sĩ. Các cháu nội cũng đều đỗ đạt, có công ăn việc làm ổn định, một số cháu đang học ĐH, tiếp bước truyền thống hiếu học của gia đình.

Anh Phan Văn Khoát, con trai thứ tư của bác Khoảnh, thố lộ: “Để nuôi con cái được học hành đỗ đạt, ba mẹ tôi đã chịu trăm cay ngàn đắng. Trong suốt những năm đi học, chị em tôi chưa ai dám nghỉ học một ngày vì ba kềm cặp rất kỹ. Cũng nhờ sự cứng rắn đó mà các con đều nên người. Khi lên trung học, chúng tôi đều thi đậu vào trường công để khỏi phải đóng học phí và quyết tâm học giỏi để lãnh học bổng trang trải chi phí học tập xa nhà. Chúng tôi luôn nghĩ về ba mẹ với một tình thương và lòng biết ơn không thể nói hết bằng lời. Ba mẹ luôn là tấm gương mẫu mực trong lao động, học tập và cư xử để chúng tôi noi theo”.

Có một điều đặc biệt là tên của các con bác Khoảnh đều bắt đầu bằng chữ “Kh”, là sự kết hợp giữa hai chữ cái đầu tiên của tên cha mẹ. Nó còn mang ý nghĩa là một khối thống nhất, không thể tách rời. Chính vì lẽ đó nên anh em trong nhà rất thương yêu nhau. Bác Khoảnh là người rất giỏi lịch sử Việt Nam nên cũng truyền tinh thần ấy cho con cháu, thành viên nào trong gia đình cũng thuộc làu làu lịch sử của nước nhà.

Vợ chồng bác Khoảnh nay đã gần bước sang tuổi 80 nhưng vẫn còn rất khỏe mạnh, trí nhớ minh mẫn, xưng hô với nhau bằng “anh, em” rất ngọt ngào, luôn ăn cơm chung. Sức mạnh của tình yêu cộng với lòng thương con vô hạn đã giúp hai bác vượt qua muôn vàn thử thách trong hành trình nuôi dạy con thành tài. Hằng ngày, hai bác đều đọc báo, xem thời sự để học thêm, nắm tin tức. Bây giờ, bác Khoảnh vẫn còn tự học, trong túi bác lúc nào cũng có quyển sổ nhỏ và cây viết, ghi lại những thông tin quan trọng, tâm đắc để nhớ. Các con mỗi người công tác một nơi, lâu lâu mới về thăm cha mẹ già nhưng hai bác không lấy thế làm buồn vì đã có nguồn vui bên ruộng, vườn cây ăn trái, cây kiểng, những người bạn già trong Hội người cao tuổi của xã. Mới đây, bác Khoảnh đã vinh dự được Hội Nông dân tặng Huy chương “Vì giai cấp nông dân Việt Nam”, một lão nông chân đất chỉ mới học hết lớp 3 trường làng đã thành công khi đưa con vào đời bằng con đường tri thức.

Bài, ảnh: KIỀU CHINH