Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi mạnh cũng là lúc các làng nghề làm cá khô, tôm khô tại An Giang bước vào giai đoạn hối hả nhất trong năm, hứa hẹn mang hương vị đặc sản đến mọi miền Tổ quốc trong dịp Tết Nguyên đán 2026.

Nhân công thực hiện quy trình chế biến tôm khô.

Tại khu phố Ba Hòn, xã Kiên Lương, tỉnh An Giang, không khí tại cơ sở chế biến cá khô Diễm Hào của chị Nguyễn Thúy Diễm rất náo nhiệt. Ngay từ sáng sớm, hơn 20 công nhân tất bật vận chuyển cá tươi từ ghe lên, mổ cá, tẩm ướp, trải cá ra giàn phơi dưới cái nắng hanh vàng. Hơn 32 năm gắn bó với nghề, chị Yến chia sẻ: “Gia đình tôi đã làm khô qua nhiều thế hệ. Cao điểm mỗi tháng, cơ sở chế biến hàng chục tấn cá biển tươi, cho ra lò hơn 10 tấn cá khô các loại. Để có miếng khô ngon, bí quyết nằm ở nguồn nguyên liệu phải tuyệt đối tươi, cá vừa lên bờ phải chế biến ngay và đặc biệt là phải đặng nắng”. Với mức thu nhập hấp dẫn lên đến 18 triệu đồng/tháng, nghề làm khô đã giúp người dân địa phương có một cái Tết ấm no hơn.

Cơ sở tôm khô Công Anh của anh Hồ Văn Trung là một trong những đơn vị quy mô lớn với sản lượng khoảng 500 tấn tôm khô mỗi năm. Những con tôm đỏ tươi, chắc thịt là kết quả của một quy trình tỉ mỉ từ rửa, luộc đến sấy khô. Anh Trung cho biết thị trường tiêu thụ chính là các chợ đầu mối tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận. Do nhu cầu tăng cao vào dịp Tết, 40 nhân công tại đây đều làm việc hết công suất nên thu nhập cũng tăng lên đáng kể, bình quân trên 10 triệu đồng/tháng.

Người dân ở đặc khu Kiên Hải làm khô biển.

Tại đặc khu Kiên Hải, bà Lê Thu Huyền tất bật đưa những mẻ cá nhồng, cá chỉ vàng ra giàn phơi. “Nghề này quan trọng nhất là cái tâm. Chúng tôi chỉ tẩm ướp đơn giản với muối, tiêu, đường để giữ lại vị ngọt tự nhiên và độ dai đặc trưng của cá biển” - bà Huyền cho biết. Giá cá khô biển tại Kiên Hải hiện dao động từ 140.000-250.000 đồng/kg, mức giá được đánh giá là phù hợp với chất lượng đặc sản vùng đảo.

Theo lãnh đạo xã Kiên Lương, nghề làm tôm khô địa phương được công nhận là Nghề truyền thống và Làng nghề truyền thống. Nhờ sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương về máy móc hiện đại như máy sấy, tủ đông, máy hút chân không, quy trình sản xuất đã bớt nhọc nhằn hơn và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, giúp thương hiệu khô An Giang vươn xa hơn.
Về với các xã như Vĩnh Phong, Bình Minh, Long Kiến, ta lại bắt gặp một sắc thái khác của nghề làm khô cá đồng. Tại Hợp tác xã (HTX) dịch vụ nông nghiệp Hiểu Phát, bà Lê Thị Kim Thoa chuẩn bị cho kế hoạch cung ứng 2-3 tấn khô cá lóc, cá sặc rằn và mắm tép cho thị trường Tết. Điểm đặc biệt của HTX là thu mua nguyên liệu trực tiếp từ các vuông tôm của bà con nông dân, đảm bảo độ tươi ngon vừa đánh bắt lên là vào nồi ngay.

Người dân tất bật sản xuất để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng dịp Tết.

Trong khi đó, HTX dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh của ông Phạm Văn Nhớ đã khẳng định được vị thế khi sản phẩm có mặt tại 31 tỉnh, thành phố. Bí quyết của ông rất khắt khe: “Tôm cá nước ngọt làm khô tuyệt đối không được ủ đá hay ướp gia vị cầu kỳ, phải chế biến ngay sau khi luộc để giữ nguyên chất lượng”.

Không dừng lại ở cách làm thủ công, chị Nguyễn Thị Kim Loan tại ấp Long Bình, xã Long Kiến, đã đưa sản phẩm cá lóc của mình đi kiểm nghiệm, đăng ký an toàn thực phẩm, cấp mã QR và đăng ký sở hữu trí tuệ. Cơ sở của chị Loan tận dụng tối đa nguyên liệu, từ thịt cá đến bao tử, ruột cá, tạo ra các dòng sản phẩm đa dạng như khô gò má, khô 1 nắng, 3 nắng... Mỗi tháng, cơ sở của chị Loan cung ứng khoảng 500kg khô, tạo việc làm ổn định cho gần 10 lao động nữ trong xóm. Những đôi bàn tay khéo léo của các bà, các chị không chỉ rút xương cá điệu nghệ mà còn đang rút dần cái nghèo ra khỏi vùng quê này.

Bài, ảnh: LÊ VINH