Gần đây, nhiều cá nhân vướng vào vòng lao lý vì các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cho thấy quyết tâm của ngành chức năng trong chấn chỉnh tình trạng này.

Chuyện vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ vốn không mới, nhưng ngày càng xuất hiện những hình thức tinh vi và phức tạp hơn, nhất là trong bối cảnh công nghệ số phát triển. Việc “xài chùa” sản phẩm trí tuệ của người khác không còn là hành vi đơn lẻ mà đã biến tướng dưới nhiều cách thức khác nhau.

Hành vi vi phạm bản quyền xuất hiện ở hầu khắp các lĩnh vực, trong đó có văn hóa - nghệ thuật. Từ âm nhạc, sách, nhiếp ảnh đến điện ảnh… đâu đâu cũng có tình trạng sử dụng trái phép tác phẩm của người khác. Trong lĩnh vực âm nhạc, nhiều bản phối nhạc bị sử dụng vô tội vạ cho nhiều mục đích khác nhau. Không ít người còn “tài giỏi” đến nỗi, tìm cách bẻ khóa phần mềm, xâm nhập trái phép để sử dụng mà không phải trả phí.

Nhiếp ảnh có lẽ là loại hình nghệ thuật bị “xài chùa” phổ biến nhất. Chỉ cần thấy ảnh “đẹp đẹp” trên mạng là nhiều người tải về đăng lại, sử dụng tùy tiện mà không xin phép, thậm chí cũng không ghi nguồn hay tên tác giả. Với sách cũng vậy, không ít quyển vừa phát hành đã bị sao chụp, số hóa và lan truyền chóng mặt trên các nền tảng số, bất chấp công sức, chất xám mà tác giả và nhà xuất bản bỏ ra.

Vì vậy, việc thời gian gần đây nhiều tổ chức, cá nhân bị xử lý vì hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhận được sự đồng tình của dư luận. Công khai, minh bạch và sòng phẳng trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ là yêu cầu tất yếu của một xã hội văn minh. Đặc biệt, Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5-5-2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được xem như “kỷ luật thép”, khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật trong lĩnh vực này.

Thực hiện Công điện 38, UBND TP Cần Thơ cũng vừa ban hành kế hoạch triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát hiện, ngăn ngừa và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và các hành vi vi phạm trên môi trường số.

Trước đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng ban hành kế hoạch tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thực thi pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, Bộ sẽ đẩy mạnh kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan tại các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý; đồng thời kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý các hành vi vi phạm bản quyền chương trình máy tính, phim ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng…

Trong thời đại số, một tác phẩm dễ dàng bị sao chép và phát tán chỉ trong vài giây, đòi hỏi ý thức pháp luật và văn hóa ứng xử văn minh từ mỗi người. Tôn trọng bản quyền không chỉ là bảo vệ công sức, trí tuệ của người sáng tạo mà còn là thượng tôn pháp luật, xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh và công bằng. Đã đến lúc phải chấm dứt tư duy “thích thì xài”, “xài chùa”, bởi mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đều phải bị lên án và xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

DUY KHÔI