(CTO) - Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp, theo cổ lệ của người Nam Bộ, là ngày đưa Ông Táo về trời.

Ông Táo, còn gọi là Định Phước Táo Quân, là vị Thần cai quản bếp núc, được thờ phụng phổ biến trong mỗi gia đình ở Nam Bộ. Theo quan niệm dân gian, Ông Táo trông coi việc củi lửa, giữ cho gia đình tránh khỏi hỏa hoạn, tượng trưng cho sự che chở, ấm no; đồng thời ghi chép mọi việc lớn nhỏ diễn ra trong năm để đến cuối năm tâu trình với Ngọc Hoàng.

Chuẩn bị lễ vật đưa ông Táo về trời.

Cận cảnh lễ vật như trầu cau, hoa quả, nhang đèn, “cò bay ngựa chạy”…

Theo truyền thuyết, thuở xưa có một cặp vợ chồng nghèo chung sống đã lâu nhưng không con cái. Vì mâu thuẫn, người chồng trong cơn nóng giận đánh vợ khiến người vợ tủi thân bỏ đi. Sau đó, chị nên duyên với một người đàn ông khác. Người chồng cũ hối hận vì lỗi lầm, lên đường đi tìm vợ, tiền bạc cạn kiệt, phải sống cảnh ăn xin.

Một ngày kia, người chồng cũ tình cờ đến xin ăn đúng nhà vợ mình. Nhận ra chồng cũ trong cảnh đói rách, tiều tụy, người vợ không khỏi xót xa. Nhân lúc chồng mới vắng nhà, chị nấu cơm đãi chồng cũ. Ăn xong, người chồng cũ mệt quá ngủ thiếp đi. Khi gần trưa, lo chồng mới sắp về, chị vội đưa chồng cũ ra đống rơm cuối sân, phủ rơm lên để giấu.

Niệm hương trước bàn thờ Định Phước Táo Quân.

Đốt tờ “cò bay ngựa chạy” tiễn ông Táo về trời.

Không ngờ, người chồng mới về nhà, đốt rơm nướng cá. Lửa bén vào đống rơm, khiến người chồng cũ bị thiêu chết. Chứng kiến sự việc, người vợ đau đớn lao vào lửa chết theo. Thương vợ, người chồng mới cũng nhảy vào lửa, cùng bỏ mạng. Ngày hôm ấy đúng vào 23 tháng Chạp âm lịch.

Cảm động trước nghĩa tình của 3 người, Ngọc Hoàng cho họ hóa thân thành ba ông đầu rau để được ở bên nhau mãi mãi và phong làm Táo Quân, hay còn gọi là Vua Bếp. Câu chuyện không chỉ đề cao đạo lý thủy chung, nhân nghĩa trong quan hệ vợ chồng - nền tảng của hạnh phúc gia đình - mà còn lý giải hình dáng bếp cà ràng với ba ụ đất nhô lên đỡ nồi trong đời sống dân gian.

Khấn vái bàn thờ Ông Thiên cầu ông Táo lên đường “thượng lộ bình an”.

Cứ gần đến ngày đưa ông Táo về trời, nhiều gia đình chọn thay bếp cà ràng. Vì vậy, ghe bán cà ràng dịp này rất nhiều.

Hằng ngày, nhiều gia đình thắp nhang thờ Ông Táo để cầu mong sức khỏe, bình an. Đặc biệt, vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, lễ cúng Ông Táo được tổ chức trang trọng, nhằm tiễn Ông Táo về trời sau một năm phù hộ cho gia đạo và ghi nhận công - tội của gia chủ. Lễ vật thường gồm trái cây, bánh kẹo, thịt heo, trà, rượu; kèm theo giấy tiền vàng bạc và giấy in hình cò, ngựa - biểu trưng cho quan niệm “cò bay ngựa chạy” đưa Ông Táo chầu trời.

Sau khi đưa Ông Táo về trời, bà con lau dọn bàn thờ gia tiên, sửa soạn nhà cửa chuẩn bị ăn Tết.

Gói bánh tét ăn Tết.

Đưa Ông Táo về trời là một mỹ tục giàu giá trị nhân văn trong đời sống văn hóa của người Nam Bộ. Không chỉ phản ánh niềm tin tâm linh gắn với bếp lửa - trung tâm sinh hoạt của mỗi gia đình, nghi lễ này còn gửi gắm thông điệp về đạo lý sống nhân nghĩa, gìn giữ nề nếp gia phong. Qua bao thế hệ, tục cúng Ông Táo về trời ngày 23 tháng Chạp vẫn được duy trì như một cách để con người tự nhìn lại một năm đã qua, hướng đến điều thiện, cầu mong bình an, ấm no và vun đắp hạnh phúc gia đình trong năm mới.

DUY KHÔI