Trong quá trình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp (DN) còn phải gánh rất nhiều loại phí. Đặc biệt là lĩnh vực đất đai- là vấn đề khá nhạy cảm đối với DN trong sản xuất kinh doanh nhưng năm qua, chỉ số tiếp cận đất đai của Cần Thơ qua khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI 2014) lại giảm điểm và xếp hạng 38/63 tỉnh thành cả nước.

Vẫn còn phiền hà

Theo ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Cần Thơ (VCCI Cần Thơ), cuối năm 2014, Ban Chỉ đạo nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (gọi tắt là BCĐ PCI thành phố) cùng VCCI Cần Thơ tiến hành khảo sát DN về đánh giá chất lượng điều hành kinh tế và cải cách hành chính (CCHC) ở các cơ quan; đo lường cảm nhận của DN trên địa bàn trong năm 2013-2014 về môi trường kinh doanh, CCHC, chính sách và hỗ trợ DN. Có 102 DN phản hồi phiếu trả lời (tổng số 592 phiếu điều tra), DN cho biết môi trường kinh doanh của thành phố được cải thiện so với những năm trước, DN phát triển thuận lợi hơn. Tuy nhiên, CCHC đang được lãnh đạo thành phố kỳ vọng và các cơ quan nỗ lực thực thi trong năm qua, song việc tuyên truyền đến cộng đồng DN để DN biết, chung tay thực hiện, hoặc giám sát thực hiện chưa được rộng rãi. DN đề nghị cần thay đổi cách thức đối thoại, có sự phối hợp giữa các sở ngành chức năng để các vấn đề của DN được giải quyết tốt hơn, đặc biệt là thủ tục liên quan đến đất đai.

DN kỳ vọng thành phố tạo điều kiện cho DN tiếp cận đất đai dễ dàng hơn nữa. (Trong ảnh: Dự án nhà ở thương mại giá rẻ Hoàng Quân tại quận Cái Răng).

Cần Thơ giảm hạng PCI 2014 nhưng so trong 5 thành phố lớn, DN đánh giá Cần Thơ ít rủi ro bị thu hồi đất hơn. Tuy nhiên, việc bồi thường thỏa đáng là không cao, chỉ có 29% DN khảo sát cho biết nếu bị thu hồi đất, DN sẽ được bồi thường thỏa đáng. Mối quan ngại của DN về tính minh bạch của một số cơ quan chính quyền đang tăng lên trong năm 2014 (trong khi 3 năm trước đó có xu hướng giảm), 69,74% DN cho rằng cần có “mối quan hệ” để có được các tài liệu kế hoạch của tỉnh; 49,33% cho rằng phải thương lượng với cán bộ thuế là phần thiết yếu trong hoạt động kinh doanh và xu hướng đang tăng dần. Nhận định về vai trò của Hiệp hội trong việc xây dựng và phản biện chính sách, DN đánh giá Cần Thơ tăng hơn so với các năm trước nhưng vẫn còn thua xa so với TP HCM, Đà Nẵng và Hà Nội. Độ mở của trang cổng thông tin UBND thành phố có cải thiện mạnh so với năm 2013 nhưng chỉ xếp thứ 53/63 tỉnh thành cả nước và 5/5 thành phố lớn. Đó là kết quả khảo sát về chỉ số tiếp cận đất đai của VCCI Cần Thơ.

Còn theo kết quả khảo sát của VCCI, ở chỉ số tiếp cận đất đai năm 2014, Cần Thơ có 59% DN có gặp khó khăn khi thực hiện các thủ tục đất đai (năm 2013 là 50%). Có tới 60% DN được khảo sát cho biết thời gian giải quyết hồ sơ đất đai còn dài hơn so với thời hạn được niêm yết hoặc văn bản quy định (kết quả khảo sát cả nước là 17%); 50% DN cho rằng quy trình, thủ tục giải quyết hồ sơ đất đai không đúng với nội dung được niêm yết hoặc văn bản quy định (cả nước là 7%); 30% DN cho biết giá đất không đúng với nội dung được niêm yết hoặc văn vản quy định (cả nước 36%); 60% cho biết cán bộ nhận hồ sơ và giải quyết các thủ tục hành chính không hướng dẫn chi tiết, đầy đủ (cả nước là 36%); 30% DN phải trả thêm chi phí không chính thức để đẩy nhanh việc giải quyết hồ sơ (cả nước là 31%). Ngoài ra, DN còn khó khăn khi mở rộng mặt bằng kinh doanh, 45% DN cho rằng giá thuê mặt bằng kinh doanh trên thị trường cao; 35% cho biết thủ tục hành chính thuê, mua đất đai phức tạp; 29% cho biết công tác giải phóng mặt bằng của thành phố còn chậm; 24% cho biết quy hoạch của tỉnh chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của DN… Xung quanh vấn đề này, bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội DN TP Cần Thơ (CBA), kiêm Tổng thư ký CBA, cho rằng: “Khi DN đã phản ảnh và với số đông như vậy thì tôi nghĩ là có thì họ mới nói. Còn sự việc như thế nào thì chỉ DN và các cơ quan mới biết rõ thôi! Tuy nhiên cũng thật đáng tiếc, vì “con sâu làm rầu nồi canh”.

Gỡ vướng cho DN

Ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc VCCI Cần Thơ cho rằng, kết quả PCI có độ trễ nhất định, thường phiếu khảo sát thực hiện từ giữa tháng 5 đến tháng 8 và những cảm nhận của DN là đánh giá những chuyển động trước thời gian đó. Do vậy, những thành tựu của thành phố Cần Thơ từ giữa năm 2014 đến nay chưa được ghi nhận trong kết quả PCI năm nay. Để góp phần gỡ vướng cho DN, thành phố cần thực hiện các giải pháp đồng bộ; trong đó có thể đưa tiêu chí PCI như là công cụ để đánh giá năng lực quản lý của cán bộ; đồng thời tổ chức các cuộc đối thoại DN, đối thoại ngoài gỡ khó cho DN còn để thông báo các chủ trương, chính sách phát triển của thành phố đến cộng đồng DN. Cần quy định rõ thời gian đăng tải các thông tin quy hoạch, các văn bản, quyết định của UBND thành phố và các sở ngành để DN biết…

Theo ông Nguyễn Văn Sử, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP Cần Thơ, để Luật Đất đai 2013 kịp thời đi vào cuộc sống, ngay sau khi có hiệu lực, Sở đã chủ động tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện Luật Đất đai 2013 trên toàn địa bàn thành phố. Đồng thời tham mưu cho UBND thành phố ban hành 4 văn bản quy định phát luật về giá đất; chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư; quy định hạn mức giao đất; quy định diện tích tối thiểu khi tách thửa. Trong 6 tháng đầu năm 2015, Sở đã hoàn thành quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất năm 2015 của 9 quận, huyện. Hoàn thành việc tham mưu cho UBND thành phố cụ thể hóa Nghị quyết HĐND thành phố về bảng giá đất năm 2015 (kỳ ổn định 5 năm), danh mục các dự án thu hồi trong năm 2015… Song song đó, Sở tăng cường thực hiện Đề án khai thác và phát triển quỹ đất 2011-2015. Kế hoạch 2015, Sở dự kiến đấu thầu 11 khu đất, tạo nguồn thu ngân sách hơn 501 tỉ đồng. Tính đến tháng 5-2015, đã tiến hành đấu thầu 2 khu đất với số tiền thu được là 39 tỉ đồng. Sở còn tổ chức thu hồi 5-10% quỹ đất các dự án khu dân cư, khu tái định cư và thu hồi được 129 nền với diện tích trên 34.923 m2 (đạt khoảng 58% kế hoạch năm 2015)…

Năm 2014, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố được điểm số cao nhất theo mức độ công khai thông tin về đất đai trên cổng thông tin điện tử theo báo cáo công khai thông tin quản lý đất đai ở Việt Nam của Ngân hàng Thế giới. Ông Nguyễn Văn Sử cho biết để tạo điều kiện cho DN tiếp cận đất đai dễ dàng hơn và để nâng cao điểm số chỉ số tiếp cận đất đai, sở sẽ phối hợp với các đơn vị có liên quan làm tốt công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, công khai thông tin,… Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thực hiện tốt cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” lĩnh vực đất đai. Nghiên cứu bổ sông thủ tục hành chính áp dụng dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, tạo điều kiện cho nhà đầu tư dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận thông tin.

Bài, ảnh: Song Nguyên