Trẻ em trong các gia đình không hạnh phúc và hay xung đột có điểm chung là cam chịu và tự ti. Chúng thường cảm thấy sợ hãi, xấu hổ và cô đơn, có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm thần khi trưởng thành. 

Một gia đình không hạnh phúc

Thứ nhất, không hỗ trợ về mặt cảm xúc. Trong một số gia đình, cha mẹ hoặc người chăm sóc không thể hiện tình cảm với con cái và có thể cũng từ chối khi con cái thể hiện tình cảm. Họ có xu hướng áp dụng phong cách nuôi dạy con độc đoán, theo quan niệm “trẻ em phải nghe lời người lớn, chứ không cần được lắng nghe”. 

Việc thiếu quan tâm về mặt cảm xúc có thể bắt nguồn từ kiệt sức do công việc, khó khăn tài chính, các mối quan hệ không lành mạnh, hoặc phải chăm sóc nhiều người. Những áp lực này khiến họ không còn đủ năng lượng để đáp ứng nhu cầu tình cảm của con trẻ. 

Thứ hai, gia đình có nhiều mâu thuẫn và bạo hành - về tinh thần, lời nói, cảm xúc, thể chất... Cha mẹ trong những gia đình này có thể mất kiểm soát, thể hiện sự tức giận với nhau và với con cái, còn trẻ em thì trải qua sự tổn thương sâu sắc. Chúng không thể dựa vào người chăm sóc để nhận được tình yêu thương, sự bảo vệ và sự tôn trọng; lớn lên trong cảm giác sợ hãi, xấu hổ và cô lập.

Khi trưởng thành, chúng thậm chí phát triển những vấn đề như lo âu, trầm cảm, lạm dụng chất gây nghiện, rối loạn nhân cách hoặc rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD).

Cách phá vỡ vòng luẩn quẩn

Không có cha mẹ nào hoàn hảo, nhưng trong những gia đình không hạnh phúc, các vấn đề trong gia đình thường bị phớt lờ hoặc né tránh. Trẻ em nói lên vấn đề sẽ bị trách phạt, nên trẻ có thể phủ nhận nhận thức của chính mình về thực tế và tự ti. 

Vì không biết cách vun đắp mối quan hệ hoặc xây dựng các mối quan hệ lành mạnh với người khác, họ có thể tiếp tục tạo ra một gia đình không hạnh phúc khi có con. Tuy nhiên, theo các chuyên gia xã hội học, vòng luẩn quẩn đó hoàn toàn có thể phá vỡ, khi người trong cuộc nhận diện và giải quyết vấn đề.

Nhận ra bản thân lớn lên trong một gia đình không hạnh phúc là bước đầu tiên quan trọng. Người trong cuộc có thể gặp chuyên gia tâm lý hoặc tham gia một nhóm hỗ trợ để giúp mình vượt qua những tổn thương liên quan đến quá trình trưởng thành. Liệu pháp tâm lý cũng bao gồm các kỹ năng đối phó lành mạnh để điều chỉnh những cảm xúc khó chịu; thiết lập ranh giới, hạn chế liên lạc với người thân “độc hại” trong quá trình hồi phục (nếu cần). 

Đến khi lập gia đình và muốn làm cha mẹ, người trong cuộc cần dành thời gian tìm hiểu quá trình phát triển của trẻ nhỏ và cách đáp ứng nhu cầu của trẻ ở từng giai đoạn để nuôi dạy con lành mạnh. 

Bằng cách lên kế hoạch làm cha mẹ và phát triển các kỹ năng đối phó lành mạnh, người từng lớn lên trong gia đình không hạnh phúc vẫn có thể tạo dựng mối quan hệ gắn bó an toàn với con và nuôi con trưởng thành khỏe mạnh.

LÊ THƯ (Theo Verywell Mind)