Trung tâm Chẩn đoán Y khoa TP Cần Thơ, một trong những đơn vị sự nghiệp của ngành y tế thành phố chủ động nâng cao chất lượng hoạt động khám chữa bệnh nhờ được giao quyền tự chủ theo NĐ 43. Trong ảnh: Cán bộ Trung tâm Chẩn đoán Y khoa TP Cần Thơ tận tình khám bệnh cho người dân.

Tính đến nay, TP Cần Thơ đã có 100% cơ quan hành chính cấp thành phố, quận, huyện được giao tự chủ kinh phí, biên chế theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP của Chính phủ. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, hiện mới có khoảng 30% đơn vị được giao quyền tự chủ kinh phí, biên chế theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ, trong khi đó kế hoạch đề ra là 80%. Riêng đối với xã, phường, kế hoạch giao quyền tự chủ theo Nghị định 130/NĐ-CP được đề ra từ năm 2006, nhưng đến nay vẫn đang còn trên… giấy!

Chưa nắm qui định, trên - dưới chờ nhau

Hiện nay, toàn thành phố mới có 152 đơn vị trong tổng số 513 đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ kinh phí, tổ chức bộ máy, biên chế theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP (gọi tắt là NĐ 43). Trong đó, cấp quận, huyện thực hiện giao quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp mới đạt 14%; riêng ngành giáo dục quận, huyện mới chỉ có 14/327 đơn vị được giao quyền tự chủ (đạt 4%). Trong khi đó, theo kế hoạch đề ra của thành phố, trong năm 2008, có ít nhất 80% đơn vị sự nghiệp trên địa bàn (tương đương khoảng 410 đơn vị) được giao quyền tự chủ.

Theo đánh của UBND thành phố, tiến độ thực hiện giao quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp là quá chậm so với kế hoạch đề ra. Một trong những nguyên nhân là do lãnh đạo một số đơn vị chưa nhận thức được tầm quan trọng và quyền lợi, nên chưa mạnh dạn thực hiện tự chủ theo NĐ 43. Cá biệt, có nhiều địa phương cho rằng, nếu các đơn vị trường học đều thực hiện tự chủ theo NĐ 43, trở thành đơn vị hạch toán độc lập thì cơ quan tài chính không đủ cán bộ chuyên môn để quản lý! Bên cạnh đó, nhiều đơn vị do chưa nắm bắt kịp thời các quy định về lập đề án tự chủ và các thủ tục cần thiết, nên không biết cách triển khai đề nghị UBND quận, huyện giao quyền tự chủ. Theo khảo sát của Sở Nội vụ, hiện nay, hầu hết nhân viên kế toán của đơn vị sự nghiệp quận, huyện là cán bộ kiêm nhiệm, chưa có bằng cấp chuyên môn về tài chính đúng quy định đối với chức danh kế toán đơn vị hạch toán độc lập, nên không đủ điều kiện mở tài khoản khi thực hiện tự chủ.

Đối với chủ trương giao quyền tự chủ cho xã, phường theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP (gọi tắt là NĐ 130 của Chính phủ về thực hiện tự chủ biên chế, kinh phí quản lý hành chính cho cơ quan hành chính nhà nước, mặc dù kế hoạch “thí điểm” 8 xã, phường đề ra từ năm 2006, nhưng đến nay vẫn nằm trên... giấy! Việc triển khai thực hiện kế hoạch này, UBND thành phố đã nhiều lần chỉ đạo Sở Tài chính tham khảo kinh nghiệm của các tỉnh, thành đã thực hiện để hướng dẫn xã, phường lập đề án giao quyền tự chủ. Nhiều xã, phường đã lập xong đề án, gửi về quận, huyện và thành phố, nhưng đến nay không thấy có câu trả lời.

Sở Tài chính thành phố cho rằng việc thực hiện chế độ tự chủ đối với xã, phường thị trấn là rất khó, không giống như cấp quận, huyện, sở, ngành. Bởi vì, xã, phường vừa là đơn vị dự toán vừa là cấp ngân sách. Vì vậy, muốn thực hiện thì phải tách bạch được giữa cấp kinh phí biên chế với chi ngân sách cho hoạt động sự nghiệp của xã, phường. Việc này là trách nhiệm của quận, huyện. Khi nào quận, huyện hoàn thành thì Sở sẽ tham mưu UBND thành phố về định mức khoán, cơ chế khoán, để hướng dẫn cơ sở thực hiện. Trong khi đó, quận, huyện lại chờ Sở Tài chính chủ động thực hiện, vì cho rằng, địa phương không có thẩm quyền, chức năng này.

Về phía xã, phường, khi thành phố có chủ trương giao quyền tự chủ về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành, các địa phương rất phấn khởi, chờ đợi. Bởi vì, khi được giao tự chủ theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP sẽ không còn phải “xin-cho” trong cấp phát kinh phí, tạo điều kiện cho xã, phường chủ động sử dụng biên chế, kinh phí quản lý một cách hợp lý nhất để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Đẩy nhanh tiến độ

Theo UBND thành phố, phấn đấu đến cuối năm 2009, sẽ cơ bản hoàn thành việc giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp; đồng thời thí điểm thực hiện tự chủ theo NĐ 130 tại 8 xã, phường.

Tại cuộc họp về công tác cải cách hành chính với giám đốc sở, ngành và chủ tịch quận, huyện ngày 3-11-2008, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Thanh Mẫn khẳng định: Giao quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp công lập là một bước tiến trong cải cách tài chính công, nhằm xóa bỏ cơ chế xin – cho, tạo sự chủ động trong hoạt động tài chính của đơn vị, phát huy tính tự chủ, tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức. Do vậy, thủ trưởng cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp phải nhận thức đúng, khẩn trương lập đề án tự chủ, để có cơ sở giao quyền tự chủ theo NĐ 43. Đồng chí Trần Thanh Mẫn chỉ đạo: “Nếu cơ quan, đơn vị nào không thực hiện, thủ trưởng phải giải trình lý do và chịu trách nhiệm trước UBND thành phố về việc chậm thực hiện”.

Mới đây, UBND thành phố đã có công văn chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện giao quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp. Trong đó, nêu rõ Sở Tài chính phải nhanh chóng phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tuyên truyền sâu rộng, tập huấn cụ thể các đơn vị sự nghiệp cấp thành phố và quận, huyện về NĐ 43; hướng dẫn xây dựng đề án tự chủ, giải quyết khó khăn vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện và trình UBND thành phố và quận, huyện quyết định giao tự chủ đối với từng đơn vị theo đúng tiến độ vào thời gian.

***

Thực hiện chế độ tự chủ theo quy định tại NĐ 43 và NĐ 130 nhằm tạo điều kiện cho địa phương, đơn vị chủ động trong sử dụng biên chế, kinh phí; thúc đẩy việc sắp xếp, tinh giản bộ máy, thực hành tiết kiệm, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức... Thiết nghĩ, Sở Tài chính và các đơn vị liên quan cần quan tâm chỉ đạo sát sao hơn nữa, khắc phục kịp thời các vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giao quyền tự chủ theo đúng lộ trình đã đề ra.

Bài, ảnh: NGUYỄN THANH