Gần tháng nay, đặc biệt là từ trung tuần tháng 8-2010, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản có nhập khẩu nguyên liệu thủy sản phục vụ gia công, chế biến xuất khẩu như “ngồi trên đống lửa”. Bởi từ 1-9-2010, Thông tư số 25/2010/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) về hướng dẫn việc kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với hàng hóa có nguồn gốc động vật nhập khẩu (Thông tư 25) có hiệu lực thi hành. Theo đó, các lô hàng nhập khẩu phải được sản xuất bởi cơ sở sản xuất kinh doanh được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam công nhận đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về đảm bảo VSATTP theo quy định của Việt Nam... Tuy nhiên, đến thời điểm đầu tháng 9-2010, chỉ có khoảng 10 trong tổng số trên 80 quốc gia và vùng lãnh thổ có quan hệ xuất khẩu thủy sản vào Việt Nam tiến hành đăng ký các cơ sở kinh doanh xuất khẩu nguyên liệu thủy sản theo quy định của Thông tư 25. Không chỉ vậy, trước đó, tại Thông tư số 06/2010/TT-BNNPTNT, ban hành ngày 2-2-2010 quy định trình tự, thủ tục kiểm dịch thủy sản, sản phẩm thủy sản (Thông tư 06) quy định: Doanh nghiệp thủy sản nhập khẩu nguyên liệu để gia công, chế biến xuất khẩu cùng lúc phải chịu sự kiểm soát đồng thời của 2 cơ quan Cục Thú y và Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản (NAFIQAD) và hàng loạt chi phí, nhất là chi phí lưu cảng khi chưa được thông quan.

Chế biến tôm đông lạnh xuất khẩu tại một doanh nghiệp ở TP Cần Thơ. Ảnh: kim xuân

Hệ quả của những quy định nêu trên khiến nhiều lô hàng có nguồn gốc động vật, trong đó có cả hàng thủy sản nhập khẩu để gia công, chế biến xuất khẩu bị ách tắc tại các cảng, đưa nhiều doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản vào thế khó khăn trong việc ổn định sản xuất, đảm bảo các hợp đồng xuất khẩu. Thêm vào đó, theo phản ánh của các doanh nghiệp, họ phải tốn thêm nhiều chi phí khác cho việc lưu kho bãi làm giá thành sản phẩm tăng, giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế. Nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chế biến bị “tắc”, nguồn nguyên liệu trong nước không đáp ứng nhu cầu sản xuất (do dịch bệnh, sản lượng khai thác, đánh bắt giảm...) khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan...

Trước những khó khăn trên, đồng thời, thúc đẩy phát triển ngành thủy sản của cả nước, ngày 8-9-2010, Bộ NN&PTNT ban hành Thông tư 51/2010/TT - BNNPTNT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 25 và Thông tư số 06 (Thông tư 51). Theo đó, trong việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 25, Thông tư 51 quy định: những lô hàng có nguồn gốc động vật nhập khẩu dùng làm nguyên liệu gia công, chế biến xuất khẩu không bắt buộc phải được sản xuất bởi cơ sở sản xuất có tên trong danh sách các cơ sở được cơ quan thẩm quyền của Việt Nam công nhận đáp ứng đầy đủ về đảm bảo VSATTP theo qui định của Việt Nam. Thông tư 51 cũng sửa đổi, bổ sung khoản 1, Điều 16 của Thông tư 06 với sản phẩm thủy sản nhập khẩu dùng làm nguyên liệu gia công, chế biến xuất khẩu: chủ hàng phải đăng ký kiểm dịch nhập khẩu với cơ quan thú y vùng nơi làm thủ tục nhập khẩu chứ không phải gửi Hồ sơ đăng ký ra Cục Thú y tại Hà Nội như trước đây. Ngoài ra, Thông tư 51 bãi bỏ những quy định trường hợp “lô hàng thủy sản, sản phẩm thủy sản nhập khẩu để chế biến trước khi đưa ra tiêu thụ thuộc diện đồng thời phải kiểm dịch và kiểm tra chất lượng, cơ quan kiểm dịch động vật thuộc Cục Thú y thông báo cho cơ quan kiểm tra chất lượng thuộc NAFIQAD để thực hiện đồng thời việc lấy mẫu để kiểm tra, chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra, chứng nhận chất lượng VSATTP”.

Với kim ngạch xuất khẩu hằng năm khoảng 4,5 tỉ USD, đặc biệt trong 8 tháng đầu năm 2010, giá trị xuất khẩu đã đạt gần 3 tỉ USD, ngành thủy sản đã và luôn khẳng định là ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Có thể nói, việc ban hành Thông tư 51 kịp thời sẽ giải phóng được những lô hàng thủy sản nhập khẩu đang bị ách tắc tại cảng vì những thủ tục rắc rối và thúc đẩy ngành thủy sản Việt Nam ngày càng tăng trưởng và phát triển.

Hà Triều