Những chiếc camera giám sát đang dần trở thành “mắt thần” góp phần giữ gìn môi trường đô thị trước nạn xả rác bừa bãi. Nhưng, như thế dường như vẫn chưa đủ…

Phường Long Tuyền gắn biển nhắc nhở, cảnh báo về tình trạng xả rác sai quy định.

Đường Lê Phước Thọ (phường Long Tuyền, TP Cần Thơ) được đưa vào sử dụng chưa lâu nhưng trở thành “điểm nóng” về nạn xả rác sai quy định. Rất nhiều chỗ đất trống, thậm chí ngay trên mặt đường, trở thành nơi xả rác sinh hoạt, xây dựng… làm mất mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường. Mới đây, UBND phường Long Tuyền đã lắp đặt hệ thống camera giám sát trên tuyến đường và chỉ ít ngày kích hoạt, camera đã ghi nhận trường hợp vi phạm. Cụ thể, chiều muộn 21-6, một người đã điều khiển xe tải lén đổ rác sinh hoạt ven đường. Từ hình ảnh trích xuất được, cơ quan chức năng đã xác minh, xử lý. Bên cạnh bị phạt 3,5 triệu đồng, người này còn bị buộc thu gom toàn bộ số rác, khôi phục hiện trạng môi trường.

Đây không phải trường hợp cá biệt. Trước đó, tại phường Mỹ Xuyên, một người đàn ông chở gần 800kg rác đổ xuống bãi đất trống cũng bị xử phạt với mức tương tự và bị buộc thu dọn toàn bộ rác thải. Trước đó nữa, vào tháng 1-2026, phường Tân An cũng đã xử lý 8 vụ vi phạm môi trường nhờ hệ thống camera giám sát tại các “điểm nóng”.

Rõ ràng, camera giám sát phát huy hiệu quả tốt. Những hình ảnh rõ người, rõ xe, rõ hành vi đã trở thành chứng cứ xác thực để xử lý các trường hợp vi phạm.

Trong nhiều năm qua, xả rác không đúng quy định là một trong những vấn đề nan giải trong công tác bảo vệ môi trường đô thị. Không ít tuyến đường, bãi đất trống, hẻm nhỏ hay khu vực ven sông trở thành bãi rác bất đắc dĩ và nếu có được dọn sạch thì đâu cũng lại vào đó. Nhiều người biết sai mà vẫn làm, tranh thủ lúc trời tối, nơi vắng người hoặc nghĩ rằng “không ai biết” để lén lút đổ rác. Vì vậy, “phạt nguội” từ ghi nhận của hệ thống camera được xem là giải pháp hiệu quả, cần được nhân rộng. Chỉ cần vài trường hợp bị xử lý nghiêm, hiệu ứng răn đe sẽ lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều lời nhắc nhở hay những bảng tuyên truyền.

Tuy nhiên, có những con hẻm nhỏ, bãi đất trống, khu vực ven đô hay những nơi ít người được ví như “điểm mù” để camera có thể ghi nhận. Vì không có tài lực nào để lắp đặt camera theo kiểu “thiên la địa võng” để canh chừng ý thức con người. Nói cách khác, camera có thể phát hiện vi phạm nhưng không thể thay thế ý thức.

Một thành phố văn minh không thể chỉ được gìn giữ bằng những chiếc camera hay những biên bản xử phạt. Quan trọng bậc nhất vẫn là mỗi người dân cần tự ý thức chuyện giữ cho môi trường sạch đẹp là tài sản chung của cộng đồng. Chứ không phải canh chỗ nào có camera ghi hình mới cư xử đúng đắn!

Vậy nên, bên cạnh “mắt thần” công nghệ thì rất cần “mắt dân”. Khi mỗi người dân sẵn sàng nhắc nhở, phản ánh hoặc cung cấp thông tin cho chính quyền về các hành vi xả rác trái phép, thì mạng lưới giám sát sẽ được mở rộng. Hiện nay, nhiều địa phương đã có các kênh tiếp nhận phản ánh qua ứng dụng, mạng xã hội hoặc đường dây nóng. Nếu được phát huy hiệu quả, gần như ở đâu cũng có người giám sát. Hơn nữa, sức ép từ cộng đồng nhiều khi còn có tác dụng răn đe lớn hơn cả mức xử phạt hành chính, bởi không ai muốn mình bị coi là “người thiếu ý thức”.

Bảo vệ môi trường không phải là câu chuyện của riêng ngành chức năng và càng không của bất kỳ ai. Đừng đợi đến khi bị camera ghi hình, ngành chức năng “phạt nguội” mới giật mình vì hành vi của mình. Hãy giữ cho mình một ý thức luôn “nóng”, đủ tỉnh táo và có trách nhiệm với môi trường sống. Không phải chuyện gì lớn lao, một hành động để rác đúng cách và đúng nơi quy định, ấy là đã góp phần xây dựng đô thị sáng - xanh - sạch - đẹp, một thành phố đáng sống cho tất cả chúng ta.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH